Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayada oo heshiis dhacay. Heshiisku wuxuu dhexmaray dhinacyo dhawr ah oo kala ah Itoobiya, Keenya, Es.En.Ef iyo hay’ado jawaasiis ah oo magaca samafalka ku joogay waddanka. Waxaa dhaqaalaha bixinayey hay’adaha samafalka. Waxaa xogta bixinayey hay’adaha samafalka, waxaa kaartada dagaalka dajinayey hay’adaha samafalka. Waxaan ku talinayaa in laga digtoonaado kuwa isku sheegaya hay’adaha samafalka.

Waxaa dhammaaday wajigii koowaad oo ahaa in la helo xog buuxda, in la helo xoog milatari iyo in la helo xulufo is kaashata. Waxaa kaloo la helay dhaqaale. Waxaa xulufadaas kasoo qaybgalay ama korka ka maamulaya Maraykanka. Maraykanku wuxuu ballanqaaday inuu hawshaan kaalin muuqata ka qaadanayo, mid milatari iyo mid dhaqaale intaba.

Meesha waxaa ka jiray dawlad Islaam ah. Runtii sidaas ayaa la dhihi karay, maxaa yeelay waxaa ka qayliyey gaaladii iyo gaalaraacyadii, waxay arkeen dadkii gobolkaas dagganaa oo yeeshay bidhaan dawladnimo sida maamul, ciidamo, nabadgalyo, waxbarasho, caafimaad iyo kaladambaynba.

Waxay arkeen gaaladu iyo gaalaraacyadu gabdhihii oo xijaaban, raggii oo sunnadu ka muuqato, masaajiddii oo buuxsamay iyo dadkii oo nabadgalyo iyo dhaqaale helay. Waxaa is waydiin leh hadday dadku heleen nabadgalyo, dhaqaale, waxbarasho, caafimaad iyo cudud milatari oo ilaalisa tuugta xuduudaha kasoo gudbaysa, maxaa ka maqan dadka?

Dadka Islaamka ah waxba kama maqna. Waxay heleen dawlad Islaam ah oo aan waligeed soo marin Geeska Afrika ama Soomaaliya. Waxay heleen Kitaab Qur’aan ah oo aan waligii la dhihin muxuu ka hadlayaa, waxay heleen maxkamad marjiceedu yahay Al-Kitaab wa-Sunnah ama ku-dhaqanka shareecada Islaamka.

Muslimiinta ku dhaqan gobolkaas waxaa soo martay dawlad Islaami ah oo la dagaalantay xumaantii dadka lagu dhexbeerayay boqollaal sano, sida shirkiga, shareeco ka-fogaanshaha, gaalo-jacaylka, qabyaaladda, tuugada, dilka xaqdarrada ah, is boobka, zinada iyo fawaaxishta, jahliga xagga diinta, bakhaylnimada aan xoolaha laga bixinayn xaqqii Ilaahay ku lahaa ee uu amray in la siiyo dadka masaakiinta ah iyo wixi la mida.

Waxaa caado ah qof kasta oo dadka xaq ugu yeera inay ka hor imaanayaan dadka qaarkiis, sida boqorrada, madaxda, maalqabeenka, munaafiqiinta, kuwaasi waa afraadda. Waxaa kaloo xaqqa ka horyimaada qabiilooyinka waaweyn ama isu maleeya inay dadka wax dheeryihiin. Waxaa xaqqa raaca dadka laga tirada badanyahay oo xuquuqdooda ay cunaan kuwa tirada badan. Waa lagu xadgudbaa, waa la addoonsadaa, waa la yasaa.

Soomaaliya waxay leedahay deegaanno kala fog fog. Waxay leedahay qabiilooyin fara badan sida Hawiye, Daarood iyo Dir. Qola walbaa waxay u qaybsantaa ama ka kooban tahay shucuub fara badan. Qola walbaa waxay gumaysataa qabiilooyinka yaryar oo ayaga ka mid ah. Waxay u bixiyaan magacyo, waxay cunaan xoolohooda, kama guursadaan umana guuriyaan, madax-dhaqameedka looma oggola, haddii maamul la samaystana jago lama siiyo. Warkoodu wuxuu u egyahay hadalkii ay Ahlul Kitaabku ku dhihi jireen Carabta ee ahaa, “Kuwaan juhalada ah haddaan xoolohooda cunno xaq uma laha inay na warsadaan ama waddo ay nagu warsadaan ma haystaan!”

U fiirsada markaan Bari joognay wixii diinta la dagaallamay waxay ahaayeen ayagoon u kala harin wadaad iyo waranlaba qolada sheegata inay yihiin lafta geela badha ama kuruska baarkiisa. Markaan Waqooyi Galbeed eegno iyo Soomaali Galbeed labadaba waxaad arki kuwa islaweynanku ku dhacay ama lafta geela badha sheegta oo Islaamku ka saldhigan la’yahay oo dadkii ka dhiga miday dilaan, miday xiraan iyo mid ay diintiisii ka fidneeyaan.

Waxaan maantay taagannahay gobollada la isku yiraahdo Jubbooyinka iyo Gedo oo dawlad Islaam ah oo lix sano jirsatay afka ciidda loo daray, muwaxxidiintii ayay dhammeeyeen oo walina ciil qabaan. Waxaa dagaalkaas wada oo walina ciil qabaa waa qabiilooyinka sheegta lafta geela badha ama kuruska baarkiisa.

Gedo waxaa daga qabiilooyin fara badan oo Soomaali ka kooban. Dad baa markay maqlaan Gedo u maleeya magaalo Mareexaan kaliya uu dago sidaasna arrintu waa ka baddalan tahay. Waxaa gobalka Gedo daga qabaa’isha Raxanwayn, Dir, Garre, Murale, Ogaadeen, Ajuuraan, Jareerwayne, Mareexaan iyo kuwo badan oo  Ilaahay uun u xisaabsan oo aan la garanayn.

Waxaan rabaa inaad ila socotaan oo sheekada dhuuxdaan. Gedo markii dacwadu ka hirgashay ayaa dad badani soo jeediyeen in shareecada Islaamka lagu dhaqmo, waa tii shirka la qabtay oo loo yeeray bulshadii deegaanka xoogga ku lahayd oo la yiri ka warrama haddaan Kitaabka Alle isku xukunno oo ku kala baxno?

Bulshadii waxay tiri samicnaa wa adacnaa. Waxaa diiday oo yiri samicnaa wa casaynaa raggii isu arkayay inay yihiin lafta geela badha. Waxaa shareecadii soo dhaweeyay oo ansaar u noqday qabiilooyinkii aan ka santaagin xaqqa ama kibirku uusan ku jirin. Waxaa xaqqii barbar istaagay dadkii ama qabiilooyinkii yaryaraa oo miyirka qabay oo uusan ku dhicin cudurka islawaynanka. Islawaynanku wuxuu kaa hor istaagaa qaadashada xaqqa. Wuxuu kugu diraa dadka oo qofkii ku agmaraba waxaa kaaga soo uraya saliid macsaro.

Ikhwaanii waxaan ku dhiirran la’ahay inaan qoro burburka loo gaystay imaaradaas Islaamiga ahayd oo lixda sano dadka u khidmaynaysay. Waxaan isku toosin la’ahay dulmigii loo gaystay, waxaan wax ka arki la’ahay indhihii aan ku arkayey wanaaggii la qabtay, waxaan wax ku qori la’ahay gacantii aan ku qoray horumarkii imaarada. Waxaa iskukay qaban la’ siday ugu fakareen inay gaalo ugu yeeraan waxaan oo horumar ah oo gobolkoodii gaaray iyo waxay doonayaan oo gaalnimo iyo burbur ah! War miyuusan mid wax gartaa idinku jirin? Alla ha dulleeyee maxaa xaqa ka iilay?

Akhristayaalow waxaan ku qasbanahay inaan waxaan awoodo soo gudbiyo. Waxaan samayn doonaa inshaa Allaahu inaan soo gaagaabiyo dhacdooyinka oo aan sheego kuwoodii ugu waawaynaa. Waxaan tilmaami doonaa haddii Rabbi idmo billawgii burburka imaarada ama duullaankii koowaad waqtigii uu billawday illaa laga gaaro xilligii ay wadaaddadu gobolka ka baxeen. Waxaan tilmaami doonaa inshaa Allaahu duullaanka iyo meeshuu ka dhacay. Micna wayn uma yeeli doono kee baa horreeyay iyo kee baa dambeeyey mar haddii nalagusoo duulay oo nala burburiyey. Haddaad aragtaan anoo wax isku dhex qasaya ii cudurdaara wixii khaldanna soo saxa.

Duullaankii Isbahaysatadu Kusoo Qaadeen Imaaradii Islaamiga Ahayd

Taariikhdu waa 8dii bishii 8aad, 1996dii. Saacaddu waa kowdii habeennimo. Meeshu waa Doolow. Dagaalkaasi wuxuu socday sanaddadii 96dii iyo 97dii.

Akhristayaalow ayadoo la joogo saqdhexoo habeennimo ayaa gaaladii saf ballaaran kusoo qaadday dagaal culus. Doolow waxaa mara wabiga Jubba. Buundada ayaa gaaladuna dhinac ka daggantahay wadaaddaduna dhinac ka dagganyihiin. Gaaladii weerar ayey soo qaadeen. Waxay kor u tureen madfac loogu talagalay in habeenkii wax lagu arko ama bulalayr hadba saad u taqaan oo carrada oo dhan iftiin ka dhigaya, buundadiina waa soo fuuleen.

Wiil aan da’ weynayn oo mujaahid ah ayaa buundada agteeda ama masaajid dhiniciisa ah difaac uga jiray. Wuxuu haystaa qoryaha silsiladda leh ama boobaha ah. Tigreegii oo sidii arigii isu dabasocda ayuu bisinka u qabtay. Waxay noqdeen wuxuu laayey iyo wax wabigii isku daadiyey oo ku bakhtiyay asagiina meeshii buu ku shahiiday. Allaahu Akbar. Ilaahow mujaahidkaas shahaado ku irsaaq, aamiin, aamiin. Culummadannada Alla ha tuso qaabka wax u dhacayaan. Waxyaabaha qarsoonna Ilaahay baa og. Haddaan kaasi jihaad ahayn anigu garanmaayo mujaahid iyo kan lagu jihaadayo iyo goortuu xalaal noqon doono jihaadku, shahiidkana loo rajayn doono shahaado.

Gaaladu wax sidaas ku dhammaanaya ma ahayn oo farihii bay ka bateen. Waxaa magaaladii lagusoo garaacay madaafiicda waaweyn sida Bii.EM-ka. Magaalada ciidanka joogay oo wadaaddada ah ma badnayn oo waxay ahaayeen koox isteeshinka joogtay oo sidii booliskii oo kale u shaqaynaysay (Xisbada). Ma ahayn ciidan loogu talagalay inay dagaal galaan. Xoogaagii ciidanka ahaa markii dhan walba looga yimid ayaa qaarna wuxuu aaday Luuq qaarna wuxuu aaday Buuloxaawo.

Xog yari, isgaarsiin la’aan iyo nabadsugid la’aan. Doolow iyo Buuloxaawo ma kala foga. Wadaaddadu ama mujaahidiintu waagaas ma lahayn khibradda ay hadda leeyihiin. Ma lahayn ciidan wardoon ah siday hadda u leeyihiin. Aqoon uma ay lahayn kan diinta sheeganaya oo gaalada la shaqaynaya siday hadda u garteen. Mana aysan fahamsanayn murtad Ilaahay diintiisii iyo Muslimiintii la dagaallamay.

Lama ogayn dagaalka intaas le’eg ee gaaladu intaas abaabulaysay. Lagama shakin kuwo fara badan oo wadaaddo ahaa oo duullaanka wax ka abaabulayay waxna ka ogaa. Waan gaari doonnaa haddii Allaah idmo ninkii ciidanka madaxda u ahaa oo jaasuus ah. Lama ogayn lagamana shakin ninka gaalka la socdaa inuu gaalka ku xukun yahay. Qofka Soomaaliga ah waxaan u haysannay inuusan gaaloobi karin wuxuu rababa ha sameeyee.

Ku-dhaqanka shareecada ha diido, gaalo hasoo kaalmaysto oo dadka Islaamka ah haku laayo, jaasuus ha ahaado. Waxaa nalooga dhigay inuu yahay madoorsoome, ismabaddale, diin-kama-bexe iyo inuu yahay mu’min xanaaqay oo walaalkiis kursi ku haysta qalbigana iimaan uga buuxo. Sidaas waxaa qaba kuwaan la dhaho Ictisaamka.

Waxay yiraahdeen qofka Muslimka ah hadduusan dambiga xalaalaysan gaaloobi maayo! Hadda waxay sii marayaan inay dhahaan qofka Muslimka ah hadduu xalaalaysto dambiga gaaloobi maayo illaa uu ka tashriiciyo ama sharciyeeyo sheygaas! Sidee u sharciyeynayaa? Bal ayaga weydiiya! Sidaas Ina Abyad ayaa yiri qofkii doonayana caddaynteeda waan u hayaa meeshuu ku yiri.

Waa kee dambiga aan lagu gaaloobayn haddaan la xalaalaysan? Waa kee dambiga aan cudurdaar aqbalayn oo markiiba lagu gaaloobayo hadduu qofku sameeyo, haka sameeyo qalbiga, carrabka iyo xubnaha intaba? Maxay ukala qaadi waayeen Ictisaam haddii dambigu qaybsamo, oo qaarna aan la isugu cudurdaarayn qaarna la isugu cudurdaarayo? Ma ayagaan aqoon waxay arrintu tahay? Mise way ogaayeenoo waxay soo galayaan kuwii Ilaahay u goodiyey oo lagu yiri:

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكۡتُمُونَ مَآ أَنزَلۡنَا مِنَ ٱلۡبَيِّنَـٰتِ وَٱلۡهُدَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا بَيَّنَّـٰهُ لِلنَّاسِ فِى ٱلۡكِتَـٰبِ‌ۙ أُوْلَـٰٓٮِٕكَ يَلۡعَنُہُمُ ٱللَّهُ وَيَلۡعَنُہُمُ ٱللَّـٰعِنُونَ

“Kuwa qarinaya waxaan soo dajinnay oo hanuun iyo caddayn ah kadib markaan dadka ugu caddaynay Kitaabka dhexdiisa. Kuwaas Ilaahay ayaa lacnada, waxaa kaloo naclad dusha uga tuura kuwa wax naclada (malaa’igta iyo mu’miniinta).”

Waxaad kaloo eegtaa aayadda isla Baqara ku taal oo ay isku macna dhawyihiin aayadda aan soo marnay, waa aayadda 174aad ee Baqara. Qur’aanku kama hadlo oo kaliya dadkii tagay. Wuxuu ka hadlaa kuwii tagay, kuwa jooga iyo kuwa imaandoona intaba. Baraagug.

Khabarkii Duullaanka oo Soo Gaaray Buuloxaawo Saqdhexe

Markii gaaladii qabsatay Doolow walaalihii yaraa ee joogayna ay insixaab sameeyeen oo qaarna aadeen xaggaas iyo Luuq qaarna aadeen Buuloxaawo ayaa waxaa gaari yar lasoo cararay nin dhalinyaradii kamid ahaa. Wuxuu kusoo dhex dhacay Buuloxaawo oo warmooge ah oo iska hurudda. Waa la kacay, waxaa la naadiyey in magaalada duullaan kusoo fool leeyahay. Waxaa dadkii lagu baraarujiyay in gaalada lagu jihaado.

Cadawga iyo Meelihii uu Kasoo Galay Buuloxaawo

Cadawgii ayaa soo dhawaaday, magaaladii ayey kusoo dhaqaaqeen kadibna waxay kasoo galeen magaalada laba meelood. Dhinac waa laga filanayey oo waxay ahayd dhankii Doolow. Dhinaca kale la isma lahayn cadaw baa ka imaanaya oo waxay ahayd dhinacii Keenya.

Laakiin Muslimiintaa ogayne gaaladu waa ku wada jireen dagaalka ka dhanka ah imaaradaan. Waa taan soo marnay shirkii lagu go’aamminayey duullaankaan inay wada joogeen Keenya, Itoobiya, Maraykan, Es.En.Ef iyo hay’adihii jaasuuska ahaa ee samafalka isku magacaabi jiray.

Waxaa intaas barbar socday madaafiic aan loo meeldayeyn oo lala dhacayay Buuloxaawo iyo wixii ku noolaa oo noole ahaa. Gaaladii kasoo gashay dhanka Doolow waxay la kulantay iskacaabbin xoog leh. Waxaa lagu dhiftay dharbaaxo ay tallaabo qaadi waayeen. Waxaa hagardaamo iyo khayaamo sameeyay Keenya oo aad ogaydeen wixii abaal loo galay. Uma muuqdaan waxa wanaag loo sameeyay ee waxaa u muuqday Islaamka soo bidhaamay.

Waxaa Mandheera soo dhexmaray ciidan Tigree ah. Waxay magaalada kasoo galeen dhanka qorrax-udhaca. Waxay dhufays ka dhigteen buur yar oo magaalada galbeedka ka xigta. Qaarna waxay dhufays ka qoteen kastamka u dhexeeyay labada magaalo oo aad isugu dhaw. Xoogaagii ciidanka ahaa iyo dadwaynihii magaalada waxaa la galiyay laba aabur.

Waxaa kaloo intaas lagu waday magaalada iyo aaggeedii madaafiic waawayn. Wadaaddadii markii qiil qiil la galiyay oo la joogo qiyaastii 5 saac oo maalinnimo, wax gurmad ahna aysan u imaan, gaaladana ay soo gaareen gurmadyo cusub ayay magaaladii ka insixaabeen ama xeeladaysi ayay uga baxeen.

Shuhadadii Buuloxaawo iyo Geesiyaashii Ilaahay ka Iibsaday Naftoodii

Waxaa jira rag aan la aqoon waxtarkooda marka nabadda la yahay. Waxaa jira dad aan muuqan inta la xasilloon yahay. Rag baa jira kaligiis ciidan badan matali kara. Waxaan soo qaadanaynaa halyey maalinkaas muujiyey dagaal gobeed.

Markii magaaladii wadaaddadu ka insixaabeen gaaladiina soo gashay ayaa fulay oo dhan dhulku qarinwaayey. Waxaa qayliyey haweenkii iyo carruurtii aan waxba galabsan. Rag badan baa qoryohoodii tuuray si aan gaaladu ugu malayn inayn mujaahidiinta kamid ahaayeen.

Nin mujaahidiinta meesha ka dagaallamaysay kamid ahaa ayaa gaaladii dhinac walba kasoo gashay. Waxaa arkay dad Soomaaliyeed ninkaan gaaladii meel walba kasoo gashay. Waxaa lagu yiri, “War meel walbaa lagaa jiraa oo meel aad u baxsan karto ma jirto ee qoriga tuur oo dadka shacabka ah iska dhex gal!” Wuxuu yiri, “War sidee iila hadlaysaan? Ma maantoo kalaa qori la tuuraa. Sow maanta ma ahan maalinkaan sugayay, sow gaaladu ma ahan kuwaan sababtooda Janno ku gali lahaa. Hadday i dilaan waa Janno bi’idnillaahi, haddaan dilana waa guul iyo nasri.”

Wuxuu haystaa qori uu ku dagaallami yaqaan oo gacantiisu taqaan. Wuxuu haystaa yaqiin xagga Rabbi inay bannaantahay in diintaada difaaceeda loo dhinto. Intuu bannaanka soo istaagay oo si fiican qorigii gacmaha uga buuxsaday ayuu Wayaanadii oo sidii lo’dii isu dabasocota bisinka u qabtay. Kuwii ugu horreeyay oo uu ku jiray sarkaalkii ciidanka watay iyo unug dhan ah ayuu dhulka la simay.

Wuxuu ku raaxaystay geerida gaalo fara badan oo indhihiisu arkayeen ayagoo dhulka daadsan. Wuxuu si geesinnimo leh u laayey Kiristaan badan oo macatabka u dirirayey. Muddo aan badnayn hadduu dagaalkii waday ayey dhan walba kasoo galeen meeshaasuuna ku shahiiday inshaa Allaahu tacaalaa.

Shahiidkaani wuxuu la dhashay halyeygii hortiis shahiiday bi’idnillaahi Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Axmed Tiire. Waa qoys barakaysan oo ehlu-diin ah, geesinnimana ku darsaday. Waxay dadka ka dhex muuqdaan marka ragga qaar la arki waayo oo la kala dhuunto. Ninka wacdarahaas dhigay waxaa la oran jiraya Maxamed Sheekh Maxamuud Axmed Tiire, taqabbalahu-llaahu, aamiin, aamiin.

Waxaa xusid mudan in la sheego walaal kale oo dagaallamay kaligii muddo 4 saacadood ah. Wuxuu la dagaallamay ciidan fara badan oo gaaladii kamid ah ama guuto ahaa. Walaalku wuxuu dhufays ka galay mucaskarkii magaalada agteeda ku yaallay. Markii ciidammadii Muslimiintu meeshii ka insixaabeen ayuu dhufayskiisii adkaystay oo wuxuu yiri anigu meeshaan ayaan Janno ku sugayaa ama guul. Waa kaligii, meel walbaa laga soo galay. Wuxuu haystaa goriga lagu magacaabo Biikaam. Rasaas fiicanna wuu haystay. Gaaladii waxay isku dayeen inay dilaan ninkaan ama nolol ku qabtaan. Wuxuu ula dagaallamay sidii ciidan guuto dhan ah ay u dagaallami lahaayeen. Wuxuu laayay gaalo fara badan. Qiyaastii dagaalkaasu wuxuu socday 4 saac.

Aakhirkii markii rasaastii ka dhammaatay ayuu meeshii ku shahiiday bi’idnillaahi. Gaaladii markay meeshii ka bexeen ayaa waxaa loogu yimid asagoo dhufayskii dhexdiisa yaalla oo agtiisa ay dhooban tahay ama aad karoor mooddo fuuqii xabbadaha uu gaalada kula dirirayey. Waxay buuxiyeen godkuu ku jiray. Ninkaas waxaa magaciisa la dhihi jiray Miyir. Waxaan ka xumahay in aanan hayn magaca shahiidkaas oo saddexan. Ilaahay ha u aqbalo shahaadadiisa, aamiin, aamiin.

Haddaan dagaalkaasi jihaad ahayn, haddaan mujaahidkaas meeshaas lagu dilay loo rajaynayn shahaado, anigu garan maayo cidda shahaado loo rajayn doono iyo cidda mujaahid lagu magacaabi doono. Gaalada saliibiyyiinta ah ee inta soo duushay cagta marisay dad iyo duunyaba wixii sanadaha dhan la aruurinayay, haddaysan bannaanayn in kuwaas laga difaaco acraadda Muslimiinta goormuu jihaadku waajib noqon? Ictisaam hala weydiiyo.

Luuq iyo Qaabkii Dagaalku Uga Dhacay

Ikhwaanii dagaalku wuxuu ahaa saf ballaaran oo ay gaaladu kusoo qaadday gobolka oo dhan. Waxaan hadda wax ka tilmaannay Doolow iyo Buuloxaawo qaabkii dagaalku uga dhacay. Waxaan galaynaa Luuq oo ahayd madaxtooyadii imaarada Islaamiga ahayd iyo qaabka loosoo weeraray, waxaan wax ka tilmaami doonnaa haddii uu Allaah idmo dhacdooyinkii xanuunka badnaa ee gaalada iyo gaalaraacyadu cagta ku mariyeen wixii adduun ahaa iyo diintii iyo shareecadii gobolka looga dhaqmayey.

Walaalayaalow ii cudurdaara haddaan wax kala hormariyo ama isku qaso maxaa yeelay taariikhdaan aan kasoo billaabay min Dhoobley illaa meesha aan hadda marayo, markii horana Alle ima waafajin inaan meel wax ku qoro oo diiwaangaliyo, kadibna ma helin cid iga caawisa oo haysa wax qoran, marka laga reebo dad yar oo aan magacooda soo gudbin doono inshaa Allaahu dhammaadka qoraalka.

Waxaan wax ka qorayaa waa wixii aan ku kaydiyey qalbigayga muddana aan ku taamijiray inaan mar uun jaanis u helo. Ilaahay mahadi haka gaartee waxaa Alle i waafajiyay inaan billaabo qoraalkaan hadda oo ay kasoo wareegtay labaatan sano iyo wax ku dhaw.

Qoraalladii hore way ka fududaayeen qoraalkaan maxaa yeelay waxay ahayd dhacdooyin mar dhacayey oo la xifdin karay. Waxaan hadda soo gaarnay meel u baahan taxaddar farabadan. Waxay ahayd dawlad shaqaynaysay lix sano. Waxay dagganayd meelo kala fogfog. Waxay qabatay mashaariic kala gaddisan, waxay gashay dagaallo fara badan oo kala fogfogaa. Maalin waa laga guulaysan jiray gaalada iyo gaalaraacyada maalinna ayagaa guulaysan jiray.

Imaaradii gobolka Gedo soo martay oo la burburiyay iyo raadraaceedii qof kaliya qalbigiisa wax ku jira lagama qori karo. Waxay u baahan tahay boqollaal qof oo isu yeerisa wixii dhacay. Waxay u baahan tahay diiwaan horay loo qoray oo dib loo milicsado. Waxay u baahan tahay waqti iyo kharash intaba in lagu bixiyo. Labaatan sanaan sugayey wax iga caawiya ama igu dhiirrigaliya qormadaan in la diiwaangaliyo. Markaan quustay ama waayay wax igu caawiya ayaan fakaray kaligay.

Waxaan qaatay go’aan ah inaan billaabo anoon qof dambe u juuqin ama la hadlin, maxaa yeelay naftu waa amaano nala siiyey goor la oofsan doonana lama oga. Markaan qoraalka billaabayey waxaan soo raaciyey cinwaan aan ku dalbanayo ciddii wax igu dhaanta ama i xasuusinaysa waxaan ka tagay inay igala soo xiriirto iimaylkan. Waxaa i ajiibay oo aad ii kaalmeeyey Alle-ma-cadaabe aan soo gudbin doono magaciisa inshaa Allaahu.

Waxaa in badan i saxay oo wax aan khaldayna saxay wax aan ka tagayna igu baraarujiyey rag u hamuun qabay dhacdadaan cid wax ka qorta. Ilaahay waxaan dhammaantood uga baryayaa inuu hadday noolyihiinna fitnada dhacaysa ka badbaadiyo hadday dhinteenna Jannatul Firdowsa ku abaalmariyo, aamiin, aamiin.

Waxaan ogahay dad badan oo goobjoog ahaa inay taariikhdaan ku xiranyihiin, laakiin aysan jaanis u helin inay wax ka qoraan. Waxaa laga yaabaa markay arkaan anigoo gabi dhaclaynaya inay xanaaq cirka maraan oo cirdigayga iyo sharaftayda ku dhacaan anoon waxba ka ogayn taariikhday hayaan iyo siday uga xunyihiin waxaan walaaqayo oo aanan ehelka u ahayn. Walaalayaal adinkoon i dagaalin haddaad aragtaan wax khaldan ogaada aqoontaydii baa intaas noqotay ee dan kale ma lihi.

Tan kale isoo saxa oo sheega waxaan ka tagay iyo waxaad ku baddali lahaydeen. Ammaa qofka inta khalad sheega haddana aan ku darayn wixii saxda ahaa, kaasi waa mid raba inaan waxba la qorin, cidna wax laga sheegin. Markaan qormadaan billaabayey waan cudurdaartay, waxaa kamid ahaa inaan wadi doono qormadaan ciday rabto haka farxiso ciday rabtana haka nixisee. Waxaan sheegay wixii dambi aan galo inaan Ilaahay uga tawbadkeeni doono, haddaan dad ku xadgudbana waxaa nabaddoon ii ah oo i qaban kara qof kasta oo mu’miniinta kamid ah, anna waan qabsoomi haddii khalad la igu caddeeyo.

Dagaalladaan imaarada lagusoo qaaday waxaan ka tilmaami doonaa kuwoodii ugu waawaynaa iyo meelaha ay ka dheceen. Waxaa laga yaabaa inaan kala hormariyo oo dagaal mar hore dhacay hadda ka sheekeeyo midkii soo horreeyayna aan gadaal mariyo, maxaa yeelay qisadaa hadba meel ku wanaagsan in looga sheekeeyo, dhacdooyinkaani Qur’aan ma ahan ee waa sheeko dhacday oo khaladna xambaari karta saxna noqon karta. Waxyi ma ahan. Allow run ma sheegay adaa i ogee.

Ikhwaanii aan ku noqonno Luuq oo gaalo meel kasta kasoo gashay. Dagaalkaan Doolow ka billawday wuxuu ahaa saf ballaaran oo gobolka oo dhan lagusoo qaaday. Wuxuu ahaa dagaal ay ka qaybqaadanayeen ciidammada dhulka, cirka iyo jawaasiis aad u fara badan oo qaarkood ay kamid yihiin hoggaamiyayaasha ciidanka Al-Itixaad. Waxaa dagaalka ka qaybqaadanaya taangiyo ama gawaarida gaashaaman. Waa ciidan isasoo bahaystay oo isugu jira gaalo meelo fog ka timid sida Maraykan iyo xulufadiisii, waxaa kamid ah kuwa dariska nala ah sida Keenya iyo Itoobiya. Waxaa intaas dheer murtaddiintii Soomaaliyeed oo kula bohowday gaalada inay Muslimiinta dabargooyaan. Waxaa hoggaaminaya murtaddiinta Jeneraal Cumar Xaaji Masalle.

Wuxuu wataa wixii iimaanlaawe Mareexaan ku jiray iyo dhuuni-qaatayaashii bulshada horjoogayaasha u ahaa. Wuxuu wataa Suufiyo oo manhajkoodu yahay manhajka Shiicada, asalkooduna uu kasoo jeedo ama ay isku dhaqan yihiin Suufiyada Yuhuudda. Sow ma aragtaan say gaalada u jecelyihiin?

Gaalada isugu jirta madawga iyo caddaanka waxaa hoggaaminaya gaal lagu magacaabo Jeneraal Tuke oo Itoobiyaan ama Tigree ah. Gaaladu waxay ku ballameen in dagaalku ka billawdo Doolow. Labada magaalo ee kalana la duldago waa Buuloxaawo iyo Luuq. Qorshohoodu wuxuu ahaa markay qabsadaan Doolow iyo aaggiisa inay labada magaalo oo kalana weerar ku ekeeyaan ayagoo wadajir ah.

Sidii bay yeeleen oo waa annagii soo marnay dagaalkoo ka billawday Doolow wadaaddadiina qaarna xaggaas iyo Buuloxaawo u insixaabay qaarna xaggaas iyo Luuq. Markuu dhacay dagaalkii Doolow ayaa magaaladii Luuq waxay maqashay hugunka aatalariga iyo madaafiicda goobta oo gaaladu la dhacayso kooxdii yarayd ee Doolow waardiyaha ka ahayd ama xisbadii yarayd oo isteeshinka Doolow joogtay. Gaalo fulaysanaa raggaas yarka ah oo isteeshinka joogay waxay u qabaan in malaayiin ciidan ah ay joogaan. Waa saas oo Ilaahay baa argaggax ku riday.

Magaalada Luuq waxaa joogay ciidamo badan laakiin aan dagaal u diyaarsanayn. Waqtigaas Muslimiintu ama imaaradu ma lahayn isgaarsiin iyo wardoon xogta soo uruuriya. Siyaasad ay uga warqabaan waxyaabaha dibadda ka dhacaya ma ay gaarin. Waxay ku baraarugeen jugta madaafiicdii lagu garaacayey magaalada bartankeeda. Waxaa intaas usii dheer ninkii ciidammada dagaalgalin lahaa ama amiirka u ahaa asagii ayaa gaalada u shaqaynaya oo xogtoodii bixinaya ama xogtii ciidanka Muslimiinta.

Ninkii ciidammada Luuq xukumayay markuu maqlay ama dadku u sheegeen in dagaal kululi uu ka socdo Doolow ayuu inta baabuur qaatay wuxuu aaday dhankaas iyo meeshii la islahaa cadaw baa ka imaanaya. Magaalada waxaa duldaggan oo aan war laga hayn ciidankii uu watay Jeneraal Tuke.

Waxay ila tahay in jaasuusku ka warqabay duullaanka laakiin uu sugayay in dagaalku billawdo si aan looga shakin. Sarkaalkii Al-Itixaadka ahaa (Cabdirazaaq Garwayne) wuxuu u tagay Tuke oo aan ka fogayn magaalada. Waxay ku wada hadleen ma naqaan laakiin la wadahadal oo waxay ahaayeen rag shaqada isla hayey ama iska warqabay oo jaasuusku asagaaba hoggaaminaya duullaanka dhan.

Sarkaalkii Al-Itixaadku ay ciidammada Luuq u dhiibteen ee Islaamka u dhogor-ekaa wuxuu ahaa jaasuus la shaqaynayey gaalada iyo cadawga. Wuxuu soo agaasimay gaaladii, wuxuu soo bixiyey xogtii ugu dambaysay, wuxuu kusoo laabtay magaaladii asagoo soo gutay waajibaadkii gaaladu ka sugaysay jaasuuska. Luuqna maalintaas ayaa ugu dambeysay oo meel jaan iyo cirib uu dhigay lama yaqaan. Mar waxaa la yiri gaaladii buu horay u raacay, mar waxaa la yiri wuxuu aaday Kismaanyo oo ehelladiisu dagganayd ama rag ay shaqo ka dhaxaysay sida Moorgan oo kale ayuu u tagay.

Jabalu-Shuhadaa

Ciidan baa wuxuu saaranyahay buur aan magaalada ka fogayn oo magaceeda loo bixiyay Jabalu-Shuhadaa. Ragga buurta saaran waa muhaajiriin dhammaantood ama waa rag kasoo jeeda Jaziiratul Carab. Waa rag tobaneeyo ah oo meeshaas Islaamka ka waardiyeeya. Raggu iskama ilaalinayn cadawgaan ku dhex jiray oo haddana madaxda looga dhigay oo ay u qabaan walaalkood. Jaasuuskii markiiba wuxuu geeyay khabarkii raggaan muhaajiriinta ah oo buurta ku jira. Wuxuu sheegay inay yihiin rag waxtar ah oo jihaad u yimid Soomaaliya khatarna ku ah dagaalka oo aan la gali karin Luuq ayaga oo nool.

Toggii Xaani-Wayne

Waxaa kaloo magaalada meel ka baxsan oo ka xigtay dhanka cadawga joogay ciidan siddeetameeyo ah oo la rabay in loo diro xaggaas iyo gudaha Itoobiya. Waxay difaac kaga jireen tog lagu magacaabo Xaani-Wayne. Waxay ahaayeen ciidan tababbaran oo la diyaariyay. Labadaas ciidanba jaasuuskii xogtoodii ayuu bixiyey.

Khayrbeelihii jaasuuska ahaa xaggana ahaa hoggaamiyaha ciidammada Al-Itixaad wuxuu kusoo laabtay magaaladii. Wuxuu ogaa wuxuu dhagar sameeyay iyo khayaamo oo wuu cararay markii dagaalkii billawday. Ninkaas waxaa la dhihi jiray Cabdirazaaq Garwayne, calayhi minallaahi maa yastaxiq. Waa reer Biciidyahan.

Waxba yaanan ka warwareegin dhagarta ikhwaankii loo maleegay. Waxaa ayagoo warmooge ah madaafiic lagu garaacay muhaajiriintii oo tukaday salaaddii Subax, illayn gaalo waa ogtahay oo foodda ma galin karto toban nin oo Carbeed meel ay isugu timide. Waxaa ayagana la gaaday oo dagaal lagu billaabay kooxdii difaaca kaga jirtay toggii Xaani-Wayne

Dagaalkii oo Billawday

Waa nala gaaday laakiin waxaan nahay bulsho dagaal. Jaasuus baa madax noo ahaa oo xogtayadii oo dhan bixiyey. Axmed Keysuhu meel walba waa joogaa, Ictisaamna inta Keyse ee u qarsoon lama oga illaa iyo hadda, laakiin Ilaahay baan talo saarannay. Qofna yuusan dib isu dhigin, dagaalku wuxuu ku waajib yahay qof kasta oo nafu ku jirto. Qaata qalabkiina, qof walbaa wuxuu qaban karo ha qabto. Ballanteennu waa jiidda hore. Yaan qofna loogu imaan gurigiisa asagoo ku dhex jira, illayn lagu deyn maayo oo gaalo ma kala taqaan Muslim dhiig qabow iyo mid dhiig kulul.

Gaaladu ayagaa idinka fulaysan, ayagaa idinka naf jecel. Ilaahayna wax uma agyaallaan. Hasoo illaawina faashadihiina iyo wixii dhiigjoojin ah. Immaa shahaado wa immaa nasri.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu. Allaahuma munzilal Kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum, aamiin, aamiin.

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 34aad. Waxaan kala tagnay ayadoo imaaradii Islaamiga ahayd ay horumar dhan kasta ah gaadhay, dhanka dhaqaalaha, siyaasadda iyo ciidanka intaba. Sidii caadada u ahayd ururkii Al-Itixaad waxay la wareegeen sheegashadii maamulkii imaarada gobolka Gedo. Waxay meel walba ama caalamka ku baahiyeen inay ayagu guushaas keeneen.

Odayaashii Itixaadku waxay magacii imaarada kusoo uruursadeen dhaqaale fara badan. Waxaa laga daawaday adduunka daafihiisa waxqabadkii imaaradii Islaamiga ahayd. Waxay kusoo darsadeen xoogow dhaqaale ah oo waqtigiisii aan la keenin ama kasoo dibdhacay, laakiin wax lagu qabtay oo mashaariicdii socotay ama qabyada ahayd lagu daray.

Waxaa sheekada imaaradu gaartay suuqyada reer Yurub iyo Ameerika in looga sheekaysto. Waxaa ku naalooday ama horumar ku gaaray shacabkii dagganaa saddexda waddan ee kala ah Soomaaliya, Keenya iyo Itoobiya. Waxay goysay ama jartay maxabbadii loo qabay gaalada macatab-u-dirirka ah. Waxay xiriirisay oo soo dhawaysay Muslimiintii kala fogaatay ee tawxiid-ku-dirirka ahaa.

Waxay ammaangalisay ciddii soo martida, gaal ha ahaado ama Muslime. Xaqqii uu ku lahaa ayay siiyeen, dantuu lahaa bay u fuliyeen, meeshuu rabay ayay gaarsiiyeen asagoo ammaan ah oo aan waxba loo dhimin. Waxaa loogasoo hijrooday Soomaaliya inteedii kale ama meelo kamid ah Soomaaliya. Waxaa Muslim iyo gaalaba qireen inay u qalanto in la siiyo magac dawladnimo ama maamul jira oo caddaalad ah. Waxaasoo wanaag ah waxay dhib ku hayeen dad fara badan oo uu kow ka yahay ugaaskii Mareexaan, Ugaas Cumar Ugaas Xirsi.

Waxaa meel kasta isaga yimid jawaasiis. Waxay ka mid noqdeen jawaasiistii hawlwadeennadii imaarada sida ciidammada ama maamulka dhexdiisa. Jaasuuska lama yaqaan oo wuxuu isu ekaysiiyaa qof mu’min ah markaasaa madax laga dhigaa, waana munaafiq ama uur-ka-gaal. Jawaasiistii waxay ka baaraandageen qaabka ay wax u socdaan iyo awoodda imaaradu intay le’egtahay ama cidday ku tiirsanyihiin dhaqaale iyo siyaasadba.

Shirkii Es.En.Ef iyo Walaalohood Itoobiya

Waxaa shir lagu qabtay magaalada Buuloxaawo. Shirku wuxuu billawday bishii Maajo 1996dii. Wuxuu socday illaa Julaay 1996. Waxaa meesha ka muuqanaysa ahmiyadda shirku leeyahay iyo sida waqtigiisa loo dheereeyay. Waa qiyaastii saddex bilood shir socday. Waxaa shirka lagu lafagurayaa arrin la rabo inaysan fashilmin. Waxaa la rabaa in lagu dabargooyo cadow la is dhexdaggan yahay oo aan aamin laga ahayn inay weerar kusoo qaadaan inta shirku socdo, Al-Itixaadse waa moogayaal.

Waxaa aad looga taxaddarayaa in shirku fashilmo ayadoo aan la gaarin gunaanadka shirka. Xasuusta Es.En.Ef markay dooranaysay in la siiyo labada degmo Doolow iyo Buuloxaawo. Waxaa ka mid ahaa takhdiidkooda, kaan maantay kor taagannahay oo ah in lagu maleegayo ama la qodayo godkii lagu tuuri lahaa imaaradaan Islaamiga ah ee gobolka ka talisa. Sababtay u doorteen magaalooyinkaasna tan ay maanta hayaan ayaa ugu weyn (khayaamadaan).

Waxaa magaalada guddoomiye ay uga dhigteen khaa’inkii ugu waynaa oo soo maray Buuloxaawo, wuxuu ahaa nin ka ganacsada koontara-baanka iyo waxyaabaha xaaraamta ah sida tubaakada iyo wixi la mida. Wuxuu ahaa jaasuus gaalada u jooga meesha. Wuxuu ahaa nin mar la qabtay laakiin dad khaa’imiin ah ayaa siidaayay. Waa la heli inshaa Allaahu. Wuxuu ahaa ninka sirta Islaamka bixin jiray ikhwaankana dhammeeyay. Waa ninka gaalo u gacangaliyay gabdhihii cafiifaadka ahaa. Dadkuu gaalada ku dhammeeyay ama gabdhaha la kufsanayo wuxuu u yahay aabbe, adeer, abti, ina adeer iyo wixi la mida. Damiir xumaa ma dameer baa? Diin yaraa Alla ha dulleeyee. Waa dammane Tigree ku duulayso. Ninkaas magaciisa waxaa la yiraahdaa Xaaji Yusuf.

Shirguddoomiyaha Sharwadayaashu waa Kuma?

Waxaa shirguddoomiye ka ah shirkaan ninkii diiday inuu saxiixo ku-dhaqanka shareecada Islaamka intaasna sugayay ciidankii uu kula dagaallami lahaa kuwaan sheegaya shareecaan wax ku xukumaynaa. Wuxuu intaas aruurinayay ciidankii ka takhallusi lahaa Islaamkaan is aruursaday oo raba inuu tuugga gacanta gooyo, zaaniga muxsinka ah dhagax ku dilo, zaaniyadda aan guursan 100 jeedal lagu dhifto, qofkii qof dila la dilo. kii ka horyimaada ku-dhaqanka shareecadana lagu jihaado. Waa bannaan tahay.

Waa ninka ay la waynaatay inuu sii haysto jagadiisa ugaasnimo intuu u hoggaansami lahaa ku-dhaqanka shareecada Islaamka, cidba kama qaaddeen jagadiisa ama ugaasnimadiisa. Shaydaan baa duufsaday. Ninku waa ninka beesha Mareexaan ugaaska ay  ka dhigteen. Magaciisana waxaa la yiraahdaa Ugaas Cumar Ugaas Xirsi.

Ugaaska waxaan hadalkiisa u badiyey intaydaan asaga dartiis u xanaaqin aan idiin sheego. Waxaan rajaynayaa inaad Ilaahay dartiis u xanaaqi doontaan markaad aragtaan dagaalkuu Ilaahay iyo mu’miniintii la galay! Ninka waxaa ku maqan oo gacantiisa ama saxiixiisa lagu gumaaday Muslimiin gaaraysa malaayiin oo laga dhigay mid dhintay, mid dhaawacmay iyo mid la xiray.

Waxaa ku maqan imaarad dhan oo Islaami ah oo uu ku baddashay shilimo yar. Waxaan gaari doonnaa wadaadka oo qalinka ku duugay in gaalo qabsato imaaradaan lagu nastay. Waxaan soo marnay asagoo diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaan gaari doonnaa asagoo saxiixay ku-dhaqanka dastuurka gaalnimada, Kiristaanka iyo dimuqraadiyadda. Waa isku mid kulligood.

Falanqayn: Yaa Noqon Kara Ugaas?

Dhaqanka bulshadu ku doorato ninka ugaaska u noqonaya waxaa ka mid ah diin, deeqsi, geesi, codkar ama garyaqaan, xilmi ama dulqaad, caddaalad ama eexla’aan iyo qanaaco uusan dadka xoolohooda hunguriyayn ama uusan cidna wax waydiisan.

In loo baahan yahay in ugaaska beeshu deeqsi noqdo aan fiirinno qisadaan. Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) ayaa waxaa u yimid qabiillo soo Islaamtay. Wuu soo dhaweeyay oo waraystay. Wuxuu su’aalay yaa ugaas idiin ah, waxay yiraahdeen hebel. Wuxuu yiri ka warrama xaalkiisa? Waxay yiraahdeen waa nin fiican laakiin xoogaa waa gacan adagyahay. Nebigu wuxuu yiri oo ma balaayo gacan adayg ka wayn ayaa jirta? Yacnii nin ugaas ah oo bakhayl ah looma baahna. Wuuna baddalay oo nin kaluu ka dhigay ugaas.

Qisa kale oo ku saabsan codkarnimada iyo cadliga. Qabiilo ka mid ah qabiilada Soomaaliyeed ayaa ugaas nin u dooratay. Isla waqtigii oo wali gogoshii la fadhiyo ayaa laba qof gar isu qabsatay. Waa loo keenay oo waxaa la yiri dadkaan kala saar oo u garnaq. Wuu dhagaystay gartii, markay dooddii dhammeeyeen oo go’aan laga sugayay in midkood garta helo ayuu yiri, “Adiguna gar baad leedahay, adiguna gar baad leedahay.” Waxaa laga qaaday ugaasnimadii isla galabkiiba marka la ogaaday inuusan cidna wax tarayn gar iyo caddaaladna waxba ka garanayn. Waxaa loo baxshay Ugaas Galab oo galabkaas oo kaliya ayuu ugaas ahaa.

Dhanka dulqaadka iyo geesinnimada aan aragno qisa kale oo Soomaalida ka dhex dhacday: Qabiilo kamid ah Soomaalida ayaa nin ugaas usoo sharraxatay. Rag qabiilkii kamid ah ayaa diiday in ninkaan ugaas laga dhigo waxayna u arkayeen inuusan u qalmin ugaasnimada, waxaase taladii marooqsaday raggii ninka watay. Waxaa la gudagalay in ugaaskii la caleemosaaro, Nimankii diiddanaa in ninkaan loo dhiibo xil uusan kasoo bixi karin waxay sameeyeen arrin ay kusoo bandhigaan waxtarkiisii xilkana uu ku waayo dood la’aan. Markii shirkii loo fariistay ayay wiil yar lasoo hadleen oo waxay ku dheheen markii shirku furmo intaad dhangad “ul yar” soo qaadatid ninka ugaaska laga dhigayo labo ku jiid ama ku dhifo.

Wiilkii ul ayuu hoosta soo gashaday shirkiina waa iska ag fariistay. Markii arrintii isku dubadhacday ayuu ninkii loo rabay ugaasnimada inta soo ag istaagay laba ulood ku jiiday. Ugaaskii markuu xanuunsaday ayuu ku booday wiilkii yaraa ama saqiirkii la yiri adeerkaa ushaan ku dhifo. Wiilkii markuu arkay balaayadaan kusoo boodday ayuu afka qaylo furtay oo cararay.

Ugaaskii kama harin ee wuu cayrsaday. Geedkii shirku ka socday ayuu kula wareegaystay. Ayagoo sidii jiir iyo bisad iska daba ordaya ayaa qoladii mucaaradka ahayd oo dhagartaan soo maleegatay waxay dheheen inta farta ku fiiqeen asagoo neeftuuraya Habar Jeclaay Muuse waa kaas. Muuse sidii buu ku waayay ugaasnimadii. Dulqaad yaraa maxaa dabadhigay saqiirka yarka ah oo usha loo soo dhiibay ee aan waxba ka ogayn khiddadaan? Fulayga ayaa caruurta baacsada, geesigu isuma quuro.

Aan ku noqonno Buuloxaawo. Shirka waxaa laga dhex dooranayaa ninkii aakhiradiisa ku gadan lahaa adduunyadiisa, ninkii hoggaamin lahaa ciidammada huwanta ah ee walaalaha ah: Maraykan, Keenya, Itoobiya, Es.En.Ef iyo hay’adaha Kiristaanka ah. Ninkii Mareexaan waa gumoobay oo Islaam baa ku habsaday ee ka kicin lahaa ayaa lagu sharfayaa shirkaan oo talooyin lagu siinayaa, ninkii gaalada u gacangalin lahaa gobolka iyo shacabka daggan oo Muslimka ah. Ninku waa Jeneraal Cumar Xaaji Masalle.

Waa Kuma Jeneraal Cumar Xaaji Masalle?

Ninkaanu wuxuu soo maray jagooyin dhawr ah oo uu ka qabtay dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Wuxuu noqday Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, wuxuu noqday Wasiirka Caafimaadka, intaan ka xasuusto. Ina Siyaad Barre ayaa markuu dabeecad-xumadiisii u adkaysan waayay xabsi ku tuuray garaadihiina ka xayuubiyay oo shacab ka dhigay.

Dadku ma yaqaannaan oo waxaa la moodi jiray halyey is nacay oo ummad hoggaamin kara. Markuu jenaraalnimada soo labbisto ayaa doqoni ku kadsoontaa. Waxaa arrintaas ku luggo’ay Es.En.Ef iyo gaalo damacday inay Karasaay ka dhigato. Ayagiina markay dabeecad-xumadiisii u adkaysan waayeen waxtarna noqon waayay ayay jaraha kala bexeen oo iska eryeen. Waxaan gaari doonnaa asagoo gaalnimo faraha kula jira oo Islaamka gumaadaya, askar Tigree ahna ay ku shaqaysanayso oo aad mooddo inuu sixranyahay. Ma sixranee Ilaahay buu la dagaalay markaasuu dulloobay.

Hal qiso aan idiin hormariyo oo kamid ah jariimadii uu galay intay Tigree ku shaqaysanaysay Islaamkana uu gumaadayey. Markii gobolka huwantii uu Maraykanku hoggaaminayay ay qabsatay wadaaddadiina ay ka insixaabeen Luuq iyo Buuloxaawo ayaan gurmad ahaan waxaan ugasoo baxnay Muqdisho.

Waxaan soo gaarnay wadaaddadii. Waxaan la qaybsannay dhibkay ku jireen iyo murugadii ka dhalatay imaaradii la burburiyay. Waxaan is waraysannay nin walaalihii kamid ah oo hadda ka hor ahaan jiray Es.En.Ef muddana lasoo joogay oo wadaaddada dagaal kula jiri jiray, Muddo hadduu dagaalkii ku jiray ayaa Ilaahay qalbigiisii wuxuu ku riday hanuun, markaas ayuu kasoo dhaqaajiyay asaga iyo asxaabtisii.

Sabab ayay lahayd hanuunka walaalka. Walaalku wuxuu yiri, “Aniga iyo gaal Tigree ah ayaa meel waardiye ka wadahaynay, Gaalkii Tigreega ahaa wuxuu aaday meelaha lagu xaajoodo asagoo gacanta ku wata waraaqo. Wuu igusoo noqday. Waxaan ka shakiyay wuxuu musqusha ku isticmaalay. Waaxaan u dabamaray meeshii uu fariistay, ilayn dhulku waa bannaan oo malahan musqulo dhisanee, waxaan meeshii ka helay Kitaabka Qur’aanka ah oo gaalkii saxarada isaga tiray. Waxaan fiiriyay Qur’aanka ku qornaa waraaqaha. Waxay ahayd Suuratu Nisaa. Waan soo cararay anoo wata Kitaabkii oo wasakhaysan. Waxaa Tigreega dhexjiifa Cumar Xaaji Masalle. Waxaan u keenay Kitaabkii oo wasakhaysan oo waxaan ku iri Cumarow fiiri gaaladii waxay samaysay.

Wuu arkay inay Suuratu Nisaa tahay waxa saxarada la isaga tiray, aad buu iigu qayliyay oo wuxuu yiri, “War ciidanka ha iga didin, waxaan doonayaa ka weyn waraaqahaan aad ka hadlaysid.” Waxaan ku iri, “Ma Suuratu Nisaa ujeeddo ka wayn ayaad leedahay?” Walaalkii wuxuu igu yiri, “Intaan ku noqday ciidanka dhexdiisii ayaan ku iri, ‘War naga keena meesha musiibaa taallee,’ oo waxaan  u sheegay waxa dhacay.” Waxaa ajiibay koox qaraabadiisii ah, waxay kasoo dhaqaajiyeen si dhuumasho ah dhulkii Kitaabka lagu wasakheeyay. Jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin. Waxay soo gaareen imaaradii Islaamka.

Ninku dabeecad sidee ah ayuu leeyay xaggeese ku dambeeyay? Aad baan u aqaan Ina Masalle oo waan soo wada shaqaynay. Waa nin aad u dabeecad xun, waa bakhayl, waa nin islaweynaan badan oo nagaaro fuul ah, waa suufi qabuuro-caabud ah. Wuxuu ku dambeeyay sida la ii sheegay asagoo faramadow oo aan dad iyo duunyaba waxba ka haysan, marka laga reebo wiil uu dhalay oo uu la noolyahay.

Cumar Xaaji Masalle intuusan Islaamka baabbi’in ama gaalada raacin wuxuu ahaa nin Es.En.Ef ugu sarreeyay oo loo aaminay inuu Islaamka ka dulqaado Mareexaan oo gaalada gacanta u galiyo. Wuxuu ahaa nin dad iyo duunyaba buuxay. Wuxuu lahaa afar reer ama xaas. Wuxuu lahaa xoolo aan xisaabnayn. Wuxuu ahaa nin caafimaad qaba.

Maanta  caafimaad ma hayo oo labada kalyoodba waa fadhiyaan. Hal xaas ah oo u khidmaysana ma haysto oo afartii gabdhoodba waa ka carareen, kuma xirna middoodna. Hantina warkeedaba daa oo waa cayr faramadow. Wuxuu ku noolyahay ama seexdaa qol kamid ah guri gabar uu soddog u yahay lagu qabo. Ninku wali kama toobadkeenin jariimadii uu galay iyo shareeco Islaam nacaybkii. Ragow kibirka iyo diin-la-dagaalka waa lagu kufaa kaas hala ogaado.

Fiiro Gaar ah: Cumar Xaaji waxaan uga sheekaynayaa in lagu cibraqaato. Waxaan oran lahaa waxa Cumar Xaaji ku dhacay kama foga rag badan oo wali ku dhexjira wuxuu eeday Cumar oo ah inuu Ilaahay iyo awliyadiisii la dagaallamay. Ninkaan xabbadda mujaahidiintu dilin xaqqaa ka daba imaan xisaabna waa dambaysaa. Hala tawbadkeeno inta talo gudboon tahay. Reer Xamarku waxay ku maahmaahaan dhul iyo xaaqin xaaqinaa dhammaada. Ninkii damca inuu Islaamka dhammeeyo ama nuurkiisa damiyo asagaa dhammaan ama nuurku ka dami.

Aan usoo laabanno shirkii ka socday Buulaxaawo iyo Es.En.Ef. Shirku waa shir weyn oo loo dhan yahay, waxaa jooga nabaddoonnadii ciddu lahayd oo dhan. Waxaa looga hadlayaa masiirkii qabiillada iyo sidii looga xoroobi lahaa Al-Itixaad iyo shareecadaan ay dadka ku dirqinayaan ama ku khasbayaan. Waxaa afhayeen shirka ka ah Maxamed Carab Falaxfalax oo kamid ahaa wariyayaashii Soomaaliya.

Waxaa dhaqaalaha bixinayey nin lagu magacaabo Side Good Ellin oo dhalashadiisu tahay Jarmalka oo ahaa xilligaas uqaybsanaha Midowga Yurub arrimaha Soomaaliya. Dhaqaalaha xilligaas lagu bixiyay wuxuu dhammaa qiyaastii wax laba milyan oo doollar gaaraya. Waxaa lacagta loosoo marinayay hay’adda lagu magacaabo Torokeeyar (Trocare) oo ahayd hay’ad Kiristaan ah oo laga lahaa waddanka Ayrlaan. Waxaa fadhigeedu ahaa  Keenya, magaalada Mandheera.

Waxaa xog-hayn ka ahaa shirka Axmed Cabdi Wilif. Waxaa la galay falanqayn dheer. Waxaa la falanqeeyey arrimahaan:

1. Waxaa gobolka Gedo ka dhalatay dawlad Islaami ah oo qarka u saaran inay la wareegto Soomaaliya oo dhan.
2. Hadday Soomaaliya qabsato dawladdaan Islaamka ah waxay u gudbidoontaa waddammada dariska ah iyo Geeska Afrika oo dhan.
3. Waxaa khatar gali doona ama ku jira haddaba caalamka oo dhan, yacnii waxay u gudbi doonaan Ameerika iyo Yurub.

“Sidaas darteed waxaan si naxariis leh uga codsanaynaa dawladda Itoobiya ee aan walaalaha nahay dariskana nahay iyo Beesha Caalamka inay naga dulqaadaan khatartaan nagu habsatay adinkana idinku soo fool leh. Haddii aydaan khatartaan wax uga qaban sida ugu dhakhsaha badan waxaa la gaari doonaa goor aan wax laga qaban karin.”

Waxaa shirka maamulayey oo madaxwayne ka ah Ugaas Cumar. Qabiilkiisu go’aankuu qaato ugaaska ayey ku gawracanyihiin. Waxa uu neceb yahay ayey necebyihiin. Wuxuu cadow u arko ayey cadow u arkaan. Waa tolkiis. Intii Ilaahay u naxariistay mooyee. Waxaa warqadda ku saxiixan raggaan hoos ku qoran:

1. Guddoomiyaha shirka: Ugaas Cumar Ugaas Xirsi
2. Guddoomiyaha Es.En.Ef: Jeneraal Cumar Xaaji Masalle
3. Guddoomiyaha degmada Buuloxaawo: Xaaji Yuusuf
4. Guddoomiyaha degmada Dooloow: Xasan Deer
5. Guddoomiyaha degmada Garbahaarrey (Daaru Nadwa): Indhabuur Jaamac Deer
6. Guddoomiyaha degmada Beersheere: Xasan Ugaas
7. Nabadoon Axmed Cibaad
8. Nabadoon Carte Gurume
9. Nabadoon Xaadle
10. Nabadoon Horwayshe

Waxaad maanta laga billaabo ogaataan inay mas’uul ka ahaayeen raggaasi dhibaatadii dhacday 1996 illaa 2010 iyo gumaadkii loo gaystay ama lagu hayo hadda koonfurta Soomaaliya, nimankaas aan magacyadooda kor kusoo taxay. Waxay bannaysteen ama xalaalaysteen malaayiin Muslimiin muwaxxidiin ah dhiiggoodii.

Waxay gacantooda ku laayeen ama ku burburiyeen dawlad Islaam ah oo dadka u khidmaynaysay 5 illaa 6 sano. Waxay barakiciyeen malaayiin. Waxaa naafoobay malaayiin dad ah. Waxaan madaxda Muslimiinta ah ka codsanayaa in nimankaas maxkamad lasoo taago oo aan loo cafin jariimadii ay galeen.

Waxaan u sheegaynaa Muslimiinta dhiigga qabow iyo kuwa dhiigga kululba in raggaas la marsiiyo shareecadu waxay ku xukunto oo loo miisaamo dambigay galeen inta uu le’egyahay. Nin waliba xaqqiisaa xaashi loogu qorayaa, wuxuu xoogsadaa baa faraqa loogu xirayaa!

Nabaddoonnadii Kasoo Horjeestay Dhagartii Iimaanlaawayashu ay Galeen

Addoommada Ilaahay hadday meel isugu yimaadaan lagama waayo mid garta oo ogaada meesha uu xaqu jiro. Waxaa kaloo aan la waayeyn geesi soo baxa maalinka arrintu xuntahay. Waxaad aragtaan ummadda dadkii wanaagga ku hoggaamin lahaa oo wanaaggii la dagaallamaya xumaan iyo gaalnimana ugu yeeraya, Islaamkii iyo shareecadii ku-dhaqankeediina la dagaallamaya. Bulshadu ma xuma ee waxaa xun kuwa ay mas’uuliyadda u dhiibteen.

Waa annagii soo marnay marka bulshadu qof dooranayso inay waajib tahay diini ah in qofkaasu leeyahay sifooyin wanaagsan. Bulshadii iimaanlaawe doorataa ma waxay ka sugi inuu dajiyo daar qabow?

Waxaa kooxdan ku shiraysa Buulaxaawo ku dhexjiray rag nabadoonno ah oo markii ayaga loo dooranayay nabaddoonnimada lasoo xulay oo lagu raacay sifooyin wanaagsan iyo indheergarad inuu yahay. Markii gaalo la isu dhiibay oo lagu celceliyay waxaan nahay dad walaalo ah, isku caqiido ah, isku cadow ah ayaa waxaa adkaysan waayay laba nabaddoon oo meesha fadhiday oo tolkood matalayay.

Markii shirkii gabogabo marayo oo lasoo gaaray in wax la kala saxiixdo ayaa laba nabaddoon oo meesha fadhiday waxay ugaaskii ku yiraahdeen, “Arrimahaan ugaas ha saxiixin waraaqdaan lagu xalaalaysanayo inay Xabashi soo gasho ama qabsato gobolka Gedo. Haddaad diiddo oo aad waraaqda saxiixdo sidaasna gaalo ku qabsato gobolka, ogow maantay ayaa kuugu dambaysa ugaasnimo dambe oo lagu yiraahdo iyo sharaf aad dadka dhexdiisa ku yeelato!” Run badanaa! Sidii bay noqotay.

Nin meeli u caddahay meeli ka madow. Wuxuu yiri waan saxiixayaa waana ku gacansayray. Wuxuu qaatay qalinkii dhiiggu ka da’ayey oo lamid ah qalinkii uu qaatay ninkii Ilaahay Qur’aanka uga qisooday ee ahaa Bilcaam Baacuur ee Suuratu Acraaf ka hadashay.

Ninkaasi wuxuu ahaa nin wadaad ah sida ugaaska oo kale, wuxuu ahaa nin karaamo leh sida ugaaska oo kale. Ninkii Bilcaam Baacuur ahaa tolkiis ayaa waxaa ku habsaday Nebi Muuse (calayhi-salaam) oo yiri Islaam baan idinku xukumayaa sidii Muxamed Xaaji Yuusuf  yiri oo kale. Ninkii waxay tolkiis ku yiraahdeen habaar Muuse iyo ciidankuu wato si aysan noo qabsan oo noogu xukumin shareecada Islaamka, sidii Ugaas Cumar tolkiis ku dheheen oo kale saxiix waraaqdaan aan iska dulqaadno Islaamkaan nagu habsadaye.

Bilcaam wuu habaaray Nabi Muuse (calayhi-salaam) iyo ciidankiisii, habaarkiise lagama aqbalin laakiin khayaamo kaluu sameeyay oo uu ciidankii ku jabiyay sidii Ugaas Cumarba u saxiixay waraaqdii Muslimiintiina loo jabiyay. Bilcaam waa dulloobay oo karaamadii baa ka tagtay sida Ina Ugaas Xirsina u dulloobay oo karaamadiina uga tagtay. Ugaaska ma aaanan maqlin meel uu uga tawbad keenay jariimadaas uu Islaamka u gaystay.

Labada nin oo ugaaska la talisay oo uu taladoodii ku gacansayray waxay kala ahaayeen Nabaddoon Cabdiraxmaan Gurxan ee qabiilka Wagardhac iyo Nabaddoon Xasan Iftiin ee qabiilka Uurmidug.

Labada nin u duceeya in Ilaahay xaqqa ku sugo hadday noolyihiin oo fitnada dhacaysa uu ka nabadgaliyo. Hadday dhinteen ayagoo wali xaqqii ku taagan Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu Jannatul Firdowsa ku irsaaqo, aamiin, aamiin. Nin waliba wuxuu foofsadaa usoo hoyda. Nebigu (sallallaahu calayhi wasallam) wuxuu yiri, “Banii-Aadamku waa gafbadane, waxaa ugu khayr-roon kii kasoo noqda gafkiisa.”

Ikhwaanii waxaa dhammaaday takhdiidkii looga takhallusi lahaa imaaradaan muddada soo shaqaynaysay. waxaa dhammaaday oo la diyaariyay ciidammadii ka qaybqaadan lahaa gumaadkaan la damacsan yahay. Waxaan arki doonnaa ayadoo dhiiggu qulqulayo, lagu xadgudbayo cafiifaadkii ama muxajjabaadkii dhawrsoonaa. Waxaan gaari doonnaa gaalada oo la kulantay iska caabbin xooggan oo aysan ku talagalin.

Maalmuhu waa wareegayaan. Yaan la murugoon. Waa sunno Rabbaani ah in Muslimiinta la imtixaamo oo la kala meehaaho ama la kala saaro kooda xun iyo kooda khabiithka ah ama munaafaqa ah. Waxaa la kala saari geesiga iyo fulayga. Waxaa Ilaahay dooran shuhado ama qaar baa shahaado heli aan meel kale laga helayn. Waxaan gaari doonnaa wiilal yar yar oo gaaladii sidii balkii u jafaya markii dambana ku shahiiday goobtii.

Ina Abyad ma wuxuu leeyahay kaasi waa khasaaray oo waa hoogay. Xaashaa! Waxaan leennahay hanii’an lahum fii Jannatil Firdowsal aclaa inshaa Allaahu tacaalaa. Ogaadeenku waxay ku maahmaahaan geel nimaan la hayn baa ku yiraahda Futa Cirro.

Ina Abyad waligii jihaad ma galin haddana uma muuqdo mid u socda, muxuu ka yaqaan jihaad? Ka warran haddaad nin magiciisa ku qabsato ama hantidiisa. Soo uma ekid nin waalan. Haa. Saasaad ka dhigantahay wadaadow.

Ina Abyadow isdhiibi mayno, gaalana annagaa is naqaannee adigu cayrtaada iska qaado, waxaan kugula talin lahaa inta aad shaqada ka dhiganaysid culimo waaweyn oo diintooda loo xiray inaad iska aammustid, raggii mujaahidiinta dhabarka ka jabiyey oo Islaamka meeshaan dhigay inta aad difaacaysid aakhiradaada ilaasho.

Uma aadan xanaaqin Ilaahay daraaddiise waxaad u xanaaqday in runta laga sheegay waxa ay tahay jamaacada aad ka tirsantahay oo qarka usaaran inay fashilanto kadib markii jaasuus weyn laga dhex qabtay, wallee qaa’imadu inaysan intaas ku ekaanayn.

Jihaad nimaan aqoon baa ku yiraahda, “Guul lagama gaarin Jazaa’ir, guul lagama gaarin Afqaanistaan, guul lagama gaarin Falasdiin, guul lagama gaarin Soomaaliya. Xikmad kuma jirto haddaan dawlad Karazaay ah laguu dhisayn. Xikmad kuma jirto haddaan sheekh hebel ku jirin jihaadka. Xikmad kuma jirto haddaan caalamku ku aqoonsanayn. Xikmad ma aha in dadka gacmaha la gooyo waqtigaan qorrax kulaylka ah oo ay dhiigbaxayaan.”

Oo maxaa xikmad ah? Ma in gaalo la isu dhiibo, Shariif Karazaayna kuu taliyo, oo  Bahuuko kula dhaco Bii.Em, Bashiir Salaadna ku baaqo Bahuukaa saxan, bah Ictisaamna ku raacdo, ma taasaa xikmad ah? Laysal khabaru kal mucaayana. Xaqqa waxaa udhaw ninkaan la hadlayow inaad dhex tagto mujaahidiinta oo aad soo aragto waxay hayaan. Markaas ama cay ama amaan.

Haddaad diiddo ama gaalo kuu diiddo inaad soo aragto meesha waxa ka jira iska aamus oo iska daa dadkaan la dulmiyay. Waxaa khatar ah inaad tiraahdo waxaan maqlay, waxaan u malaynayaa, waxaa isoo gaaray iyo wixi la mida. Axkaam baad ku dhisaysaa male iyo tuhun wixii caddaana waad ka leexanaysaa! Wixii hebel miyirdaboolay baa kugu habsay. Waa la doogiye yaan la dacaroon.

Akhristayaal heeggan ku jira. Isdhiibi mayno inta nin naga nool yahay. Immaa shahaado wa immaa nasri. Ciribta dambe Islaamkaa iska leh, colaad iyo hoogna wuxuu u dambeeyaa gaalada iyo kuwa raacay.

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeenii 33aad. Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo Luuq looga dhawaaqay imaarad Islaami ah oo ku dhaqmaysa shareecada Islaamka.

Billawgii ku-Dhaqanka Shareecada Islaamka iyo Miradhalkeedii

Waxaa la billaabay dhaqdhaqaaq xoog leh. Waxaa markiiba horumar laga gaaray waxyaabihii bulshada daruuriga u ahaa sida nabadgalyada, caafimaadka, waxbarashada. Waxaa kamid ahaa waxyaabaha lagu guulaystay in dadka loo garqaado oo la kala xukmiyo qof walbana la siiyo wuxuu xaq u yeesho (qaadiyaal ama maxkamado).

Waxaa la dhisay 6 masaajid, waxaa la dhisay laba isbitaal, waxaa la dhisay dugsiyo Qur’aan fara badan, waxaa la dhisay machad wayn oo loo bixiyay Icdaadu Ducaad oo macnihiisu yahay meeshii ducaadda wax lagu barayay ama lagu diyaarinayay. Waxaa lagasoo aadi jiray machadkaas gobollada Soomaaliya inta badan iyo Keenya iyo Itoobiya intaba. Waxaas oo mashaariic ah kulligood waxay ahaayeen lacag la’aan. Maashaa Allaahu Ilaahay haka ajarsiiyo dadkii hawlahaas waqtiga ku bixiyay.

Qaadistii Zakawaadka

Waxaa la billaabay in la qaado zakawaadkii oo marka la jamciyo loo qaybinjiray dadkii xaqqa u lahaa ee Ilaahay yiri hala siiyo. Arrintaasu waxay noqotay dhaqaale lagu daboolay baahi wayn oo ay dadku qabeen. Waxaa baraarugay dadkii zakada laga qaadayay oo ogaaday in ay jirtay xaq lagu leeyahay oo aysan bixin jirin. Xoolohoodii baa u barakoobay oo waxay dareemeen xasillooni iyo naxariis xagga Alle ka timid.

Nabadgalyadii iyo Sida Looga Faa’iidaystay

Waxaa lala dagaallamay wax kasta oo dadka dhibaato ku hayay sida mooryaantii dadka dili jirtay, kuwii dadka dhici jiray, kuwii dawladaha aan dariska nahay (Keenya iyo Itoobiya) ka qaraaban jiray oo dadka shacabka ah oo daggan soo boobi jiray kadibna Soomaaliya kulasoo dhuuman jiray. Waxaa lala dagaallamay kuwii qabiilka wax u dili jiray ama aargoosi waxay ku magacaabeen.

Hantidii Lasoo Dhacay oo Dadkii Lahaa loo Celiyay

Waxyaabaha la taaban karo oo ay imaaradu qabatay waxaa ka mid ah arrimahaan soo socda. Ari lasoo dhacay oo dhan 16000 oo neef waxaa loo celiyay dadkii lahaa. Waxaa la celiyay dhawr kun oo geel ah, waxaa la celiyay dhawr kun oo lo’ ah. Waxaa la celiyay 16 baabuur. Waxaa kamid ahaa baabuurta lasoo dhacay oo loo celiyay dadkii lahaa baabuurkii sida khaaska ah loogu soo dhawayn jiray Mooy, madaxweynihii Keenya.

Waxaa la celiyay wax aan halkaan lagu soo koobi karin. Waxaa la gaaray wanaag aan laga sheekayn karin. Waxyaabaha markhaatiga u ah waxqabadkii imaarada waxaa kamid ah, inuu wadaaddada u yimid barasaabkii gobolka En.Ef.Dhii (NFD) ee Keenya gumaysato.

Wuxuu yiri aad ayaan idiin amaanayaa, waxaad noola shaqayseen si wanaagsan oo aysan noola shaqayn dawladdii dhacday ee Maxamed Siyaad Barre. Markhaatiga dad kuu furo waxaa ugu wayn kan cadowgaagu kuu furo. Kii Allaahna waa meel. Asagaa markhaati ku filan.

Baabuurtaas la dhacay qaar baa hay’ado gaalo ah lahaayeen oo meelo fogfog lagasoo qabtay sida Kismaanyo, Baardheere iyo meelo kale. Waxaas oo xoolo la dhacay waxaa badankooda lagasoo dhacay Itoobiya iyo Keenya. Waxaa loosoo celiyay gaalkii ugu waynaa ee Mooy ahaa baabuurkiisii uu ku raaxaysan jiray. Waxaa laga hor istaagay oo laga celiyay mooryaantii maalin walba dhici jirtay hantida Keenya iyo Itoobiya.

Waxaa la waayay qof qof kale ku xadgudba dilna warkiisaba iska daa. Inta la xasuusto waxaa lagu dilay hal nin dhulkii ay imaradaasu ka talinaysay lixda sano. Waxyaabaha la qabtay waxaa kamid ah in la isu furay isu socodkii Bay, Bakool, Gedo iyo Jubbooyinka. Waxaa la tagay illaa Xamar oo qofkii ka baxa Baladxaawo ama Luuq wuxuu tagi jiray Xamar asagoon dhib la kulmin. Waxaa la tagay Hiiraan dhib la’aan.

Waxqabadkii imaarada waxaa kamid ahaa inay samaysay ciidan la geeyay saldhigyadii boolisku lahaan jiray sida saldhiggii Buuloxaawo, saldhiggii Doolow iyo meelo kale. Ciidankaasu waxay qaban jireen hawlihii boolisku dadka u qaban jireen ee xagga nabadgalyada ahaa. Waxay kaloo booliskii Soomaaliya dheeraayeen inay dadka diinta baraan ayagoo askar ah haddana waxay ahaayeen macallimiin dadka wax bara.

Daandaansigii Es.En.Ef

Markii futuuxaadkaasi dhacay oo magaalada Luuq dhexdeeda doollarka lagu kala sarrifanayo oo aadan ka baqayn cid aan Alle ahayn oo ay dadkii noqdeen wax beerahooda fasha iyo wax ganacsada, ayaa waxay arrintaasi dhibtay gaaladii asalka ahayd iyo kuwii ka daba gaaloobay oo ku raacay nacaybka ay Islaamka u qabeen iyo la-dagaalankiisa.

Waxaa nagu billawday daandaansi, mid shisheeye ka imaanaya (Maraykan) iyo mid murtaddiintii Es.En.Ef iyo Itoobiya ka imaanaya. Waxaan ka tilmaami laba dhacdo oo mid ay sameeyeen Maraykanku midna ay sameeyeen Es.En.Ef.

Magaalooyinkii aan xasilinay oo aan naf iyo maalba ku bixinnay sidaan nabadgalyo ugusoo celin lahayn Mareexaan inta afka is gashaday ayuu yiri nimanka waa inaan xukunka la qaybsannaa kollay iskama kicin karnee oo tabartaa meesha na dhigtay. Waxaa nalagu soo fasaxay wax alla wixii sufaho ahaa ama iimaanlaawe oo dadka hor boodayay.

Buuq bay kiciyeen, dadbay abaabuleen, waxay isku dayeen inay dadka ka dhaadhiciyaan nimanku waa Hawiye ee aan iska kicinno. Waxay geed dheer iyo geed gaabanba u fuuleen siday dadka nooga horkeeni lahaayeen. Waxaa jooga madaxwaynihii imaarada oo xakiim ah ama nin yaqaan sida dadka loo maamulo oo loo qanciyo haddii dhib dhaco. Hadday maslaxada diidaanna wuxuu ahaa nin go’aan leh oo waxay astaahilaan ku qamciya illaa ay ka miyirsadaan.

Waxaa kaloo joogay Wasiirkii Arrimaha Gudaha oo marka madaxwaynuhu xanaaqo illayn wuxuu ahaa nin kulul oo geesi ah, ayaa waxaa dajin jiray Shiikh Maxamuud Macalin Nuur oo baarri ahaa, raximahu-llaahu. Shirar badan kadib waxaa la yiri maxaad rabtaan? Waxay dheheen waxaan rabnaa inaan awoodqaybsi yeelanno oo aad xukunka wax naga siisaan haddii kale fig maleh oo waa noo dagaal.

Waxay sheegteen ayaa la siiyay si looga nabadgalo sharkooda. Waxaa kaloo laga hortagayay oo la ogaa in gaalo gadaal kasoo riixaysay oo gaaladu waxay rabtay intaan diidno xukunqaybsiga dabadeedna aan isku dhacno oo ayaguna ay halkaas ka faa’iidaystaan. Markaasna gaaladu dagaalka soo gasho si loo damiyo nuurkaan Islaamka.

Buuloxaawo iyo Doolow oo Lagu Wareejiyay Es.En.Ef

Waxaa la siiyay labadii magaalo ee xuduudbeenaadku ku yaallay. Midna waxay xuduudbeenaad la leedahay Itoobiya oo waa Doolow, midna waxay xuduudbeenaad la leedahay Keenya oo waa Buuloxaawo. Waxyaabaha ay ku doorteen labadaas magaalo waxaad mooddaa inay ugu wayn tahay laba arrimood:

1. Waa meel dhaqaale kasoo galayo oo labada waddan wax isku waydaarsadaan.
2. Tan labaad waxay uga dhawaanayaan gaalada oo waxay rabaan inay calaaqaad la samaystaan sirtayadana u gudbiyaan oo halkaas waxay uga dhawaanayaan isgaashaanbuursi. Itixaadse kuma baraarugin arrintaas.

Baladxaawo waxay u dhiibteen nin lagu magacaabo Xaaji Yuusuf. Ninkaas waxaan arki doonaa khayaamooyinkii uu Islaamka ka galay iyo meeshuu ku dambeeyay.

Doolow waxay u dhiibteen nin lagu magacaabo Xasan Deer. Xasan Deer waa ninka Tigree iyo Cumar Xaaji is baray oo markii dambana ay Tigreegii xirtay uu basaaska u ahaa. Labadaas magaalo waxaa maamulkeeda haystay ama guddoomiyaha dagmada ahaa nimankaas aan kor kusoo sheegnay. Laakiin saldhigyada booliska waxaa joogay ciidan wadaaddo ah oo dadka u khidmaynayay.

Daandaansigii Maraykanka

Maraykanku wuxuu xilligaas qorshaynayay siduu waddanka Soomaaliya u qabsan lahaa. Wuxuu kusoo hormaray Muqdisho walina dagaal kama dhicin Muqdisho. Ayadoo maalin lagu jiro hawlihii nololmaalmeedka ahaa, ayaa waxaa la arkay laba gaari oo Jiib ah oo taagan saldhiggii Buuloxaawo oo ciidanku dagganaa. Labada gaari waa tikniko.

Labada gaari ciidan baa wata. Waxaa lagu yiri maxaad ahaydeen? Waxay sheegteen inay Maraykan yihiin. Waxaa la yiri ka baxa magaalada. Waa iska dhaqaaqeen oo waxay aadeen xaggaas iyo (Daaru Nadwa) Garbahaarrey oo ay ka yimaadeen markii horaba. Nin baa dabagalay bal waxay samaynayaan iyo meeshay aadaan inuu hubiyo.

Shahiidkii Kaligii Duulay

Nin lagu magacaabo Nicmo iyo Barwaaqo ayaa gaaladii dabagalay. Xoogaa markuu dabasocday ayay intay istaageen hal gantaal ku dhifteen meeshii buuna ku shahiiday ayagiina waa iska dhaqaaqeen oo socodkoodii bay sii wateen.

Ma jirin ciidan xoog leh oo wadaaddada ka tirsan oo Baladxaawo joogay. Midda labaad ma ahayn wax lagu talagalay oo loo diyaargaroobay. Waxay ahaayeen tuugo soo dhuumatay markii lagu baraarugayna iska cararay.

Halyeygaas ayaa damcay inuu xaalkooda ogaado asagiina waxay ku dhifteen madfac iska dhan oo fulay soo tuuray. Ilaahay waxaan uga rajaynaynaa inuu shahaado ku irsaaqo. Shahiidkaas waxaa la dhihi jiray Nicmo iyo Barwaaqo. Asagaa dhihi jiray eraygaan marka ay kulmaan qof kale oo walaalkiis ah, markaasaa loo bixiyay Nicmo iyo Barwaaqo. Ilaahay Jannatul Firdowsa ha ugu nicmeeyo, aamiin, aamiin.

Martigalintii Garbahaarray (Daaru Nadwa) Cadawga ay Martigalisay

Labadii gaari ee Maraykanka ahayd say usii socdeen waxay galeen Daaru Nadwa ama bohoshii abeesadu jiiftay. Waa Garbahaarrey. Magaalada waxaa marti u ah ciidan Maraykan iyo Faransiis isugu jira oo Muqdisho ka yimid. Waxaa u yeeray ciidankaas walaalahood reer Garbahaarrey. Markay martigaliyeen oo ay nasteen ayay cabasho u gudbiyeen. Waana midda keentay inay sahan ku yimaadaan Buuloxaawo oo soo hubiyaan waxa la sheegayo iyo Islaamka ku habsaday awooddooda intay le’egtahay.

Reer Garbahaarrey waxay ka cabanayaan cadawgooda koowaad oo ah Al-Itixaad. Waxay cabashada u gudbiyeen walaalahood Maraykan iyo Faransiis. Waxay u baahan yihiin gargaar degdeg ah ama ciidamo ka dulqaada wadaaddadaan ku habsaday dhulkoodii, saldanadoodiina doonaya inay la wareegaan ee ugaasnimada laga qaato reerkii lahaa.

Isgaashaanbuursigii Saliibiyiinta iyo Murtaddiinta

Ciidammada Maraykanka, Faransiiska, Itoobiyaanka, Keenyaanka, kuwa Es.En.Ef-ta, kulligood waa isku hal cadaw oo waxay heshiis ku yihiin in la baabbi’iyo imaaradaan Islaamka ah oo meesha laga dhisay. Waxay kala qaataan xogta, waxay kala qaataan hubka iyo saanadda, waxay kala qaataan ama isku darsadaan ciidammada. Waa is taakuleeyaan.

Fiiro Gaar ah: Ilaahay xaqqa kama xishoodo. Waxaan rabaa akhristayaalow inaan soo gudbiyo akhbaar taan ogahay oo khusaysa taariikhdaan aan qorayo iyo dacwadii Soomaaliya ka hanaqaadday sidii loo baabbi’iyay iyo ciddii ka dambaysay baabbi’inteeda ama waxyaabihii cilladda looga dhigayay oo shacabka aan waxba ogayn lagu kicinayay.

Kama xishoon doono inaan sheego khalad aan ogahay, wadaad ha galo, ama waranle ha galo. Qabiillo ha gasho ama fardi ha galo. Nin dadka agtiisa ku wayn ha galo ama mid dulli aad u taqaannaan ha galo. Wallee afkaan furan. Taariikhdaani reero badan bay soo martay. Qolo walbaa markay marayso ha adkaysato oo ha sugto natiijada.

Meesha aan hadda marayno ayaa ugu xasaasisan, maxaa yeelay dawlad Islaam ah oo 6 sano shacabka u khidmaynaysay ayey saacado ku burburiyeen ayagoo gaalo kaalmaysanaya. Mareexaan waxaad beeratay ayaa bislaaday oo la goynayaa. Miiska ayaad saarantihiin ee ha fogaanina. Tii Allana waa idiin dhimantahay. Ninna yuusan sugin mira uusan beeran inuu goosto. Haddaad timir beerataan timir baa idiin soo go’i, haddaad tiintiin beerateenna asagaa idiin soo go’i. Dhagaha fura oo garbaxa.

Jawaabcelin Kuwa Tashwiishka Wada

Waxaa warkaan iga keenay waxaan dareemayaa nuxnux fara badan oo qormooyinkaan dambe la dhex waday ama intaan Gedo soo gaarnay. Waa doqon ninka xumaantii hore ee qabiilooyinka kale lagasoo sheegay ku raaxaysanayay, marka reerkoodii lasoo gaarayna murmaya oo leh arrintaan hala hubiyo iyo wixi la mida. Waxaan warka uga baxayaa haddaan cid u gafo hala i qabto si asluub leh anna waan qabsoomi, haddii la ii caddeeyo waxa dhacay. Wixii dambi aan galo Ilaahay baan cafis waydiisan. Horaan usoo cudurdaartay ikhwaanii.

Aan usoo laabto Garbahaarrey. Magaaladaas waa magaalada laga burburiyay ama loogu tashan jiray Islaamka in lagu dhibo. Gobolka Gedo wuxuu ka kooban yahay lix degmo oo waawayn iyo tuulooyin fara badan. Waxaa kamid ah Luuq, Doolow, Buuloxaawo, Ceelwaaq, Baardheere, Garbahaarrey, Buurdhuubo, Ceelcadde iyo kuwa kale.

Yay Degaan u Tahay Daaru Nadwa?

Inta magaalo ama tuulo la sheegay waxaa gaaray dacwada marka laga reebo Garbahaarrey. Garbahaarrey waxaa daggan qabiilka la yiraahdo reer Faarax Ugaas ama reer Diini. Waxay saldhig u ahayd Maxamed Siyaad Barre, waxay saldhig u ahayd Suufiyo, waxay saldhig u ahayd ugaaska beesha. Kulligood waxay noqdeen isku cadaw oo waxaa cadaw u ahaa imaaradii la taagay ee la yiri shareecada Islaamka hala isku xukumo.

Tuhunkii ama Shubhadii Beenta Ahayd ee Lagu Tuhmay Wadaaddada

Reer Diini wuxuu keenay shubho oranaysa waxaa loo socdaa ugaasnimadiinna inay qaataan reer Axmed iyo Cali Dheere. Cali Dheere waxaa ah Shiikh Maxamed Xaaji Yuusuf. Reer Axmed waxaa ah Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waa labada nin oo imaarada madaxda ka ah ama labada wadaad oo ugu sarreeyay dacwada gobolka. Waxaa dacwada ansaar u noqday reer Axmed iyo Cali Dheere. Reer Diini waxay sufahadooda ku dagaalgalinayeen difaacda ugaasnimadiinna yaan hoostiinna lagala bixin.

Arrintaasi kuwo badan oo wadaaddo ah ayay shaki galisay juhaladiina warkeed iska daa. Sababta labaad ee Garbahaarrey u noqotay Daaru Nadwa waxay ahayd ayadoo Maxamed Siyaad Barre saldhig u ahayd. Asaga iyo ku-dhaqanka shareecadana xiriir kama dhexeeyo oo waaguu dawladda ahaaba waa kii diiday ama inkiray aayadahii Suuratu Nisaa oo dhaxalka ka hadlayay. Waaguu awoodda lahaa waa kii wadaaddada barqadii leexada saaray ama laayay.

Sababta saddexaad waxay ahayd Suufiyada gobolka ugu waawayn ayay saldhig u ahayd. Suufi iyo diin saxiix ahna heshiis ma ahan. Intay ikhwaan u hoggaansami lahaayeen waxay ka doorbideen ama ka jecel yihiin inay gaalada isu dhiibaan oo dhinacooda ka dagaallamaan ayagana shaqaale u noqdaan ama jaasuus.

Waxaa guddoomiye ka ahaa ninka lagu magacaabo Indhabuur Jaamac Deer. Qoyska daggan magaaladaas in Ilaahay u naxariistay mooyee waxay isku raacsanaayeen la dagaalanka ku dhaqanka shareecada Islaamka iyo inay difaacaan inaan ugaasnimada laga qaadin Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Cidiba uma jeedin waxa ayaga la wayn. Allaa wayn ninkii aamina awood leh ummad waliba aayaheeda iney garato ayadaa leh. Ajal maratay ma oolin karo.

Buulcawskii Khayaamada iyo Dhagarta

Waa meeshii lagu dilay Shiikhii magaalada xalaasha iyo xaaraanta u kala caddaynayay, dadka Qur’aanka barayay, u muxaadaraynayay, walaalkood ahaa oo aan waxba galabsan. Wax kale looma dilin inuu Ilaahay caabuday mooyee. Waxaan kaloo arki doonnaa ayadoo ay ku dilayaan ducaad kale oo aan waxba galabsan. Waxaan gaari doonnaa ayagoo dhagar badan maleegaya oo naf iyo maalba ku bixinaya la-dagaalanka Islaamka.

Maxaa Keenay in Imaaradu Wadato Magacii Al-Itixaad?

Ikhwaanii yaan la hilmaamin Al-Itixaad inay kala direen dhammaan ciidammadii ka joogay gudaha Soomaaliya oo lagu yiri nin walbaa haku noqdo qabiilkiisii hubkana qabiilkiisa haku wareejiyo ama dhulka haku xabaasho. Imaaradaan meesha laga dhisay waxaa lafdhabar u ah raggii la kala diray oo meel kasta isaga yimid markay maqleen imaarada gobolka Gedo ka istaagtay. Waa rag isku hadaf iyo isku caqiido ah meel kasta haka yimaadeen, dibadda iyo gudaha. Waa inta jihaad-doonka ah, oday ama shabaab.

Ragga imaanaya ama horayba u joogay gobolka waxay ka kooban yihiin qabiilooyinka Soomaalidu ka koobantahay. Waxtarkoodu waa raggii hubka laga dhigay. Waxyaabaha aan rabo inaan la illaawin waxaa ka mid ah: Al-Itixaad ciidammadoodii waa kala direen, waxay amar ku bixiyeen inaan hub la haysan karin, waxay dhaqaalihii ka goosteen mucaskaraadkii oo dhan, fardi iyo jamaacaba, hubkiina waa ka dhigeen.

Imaarada Al-Itixaad ma dhisin raallina kama ahayn in la dhiso. Haddana magaca ayagaa wata oo waxaa loo yaqaannaa Imaaradii Islaamiga ahayd ee Al-Itixaad! Waxaa kale oo loo yaqaannaa Imaaradii Mareexaanka! Kaligoodna ma ahayn qabiiladu ama Mareexaan ee waxaa dhoobnaa Muslimiin adduunka oo dhan isaga timid oo jihaad-doon ah.

Falanqayn iyo Jawaabo

Waxaa keenay in magaca Al-Itixaad la wato dhawr arrimood:

1. Waxaa jiray haykal dawladnimo oo dacwadu lahayd oo lagu kala dambeeyay oo waxaa la ahaa madax iyo ma’muuriin. Waxaa la ixtiraami jiray oo amarka laga qaadan jiray sheekh kasta oo ka tirsan madaxda Al-Itixaad. Waxaa la yeeli jiray waxay sameeya na dhahaan.
2. Odayaashii Al-Itixaad oo aad uga taxaddarayay inay gacantooda ka baxaan dhallinyaradu oo waxay ka ilaalin jireen inay gacanta u galaan culumada aan Soomaalida ahayn ee mujaahidiinta ku dhex jiray oo caalamka isaga kala yimid. Waxay ku dadaali jireen meel kasta oo mucaskar laga furo inay markiiba yimaadaan oo dhahaan maamulka noo dhiiba adinkuna jihaadka wada magacayagana qaata. Lama diidi jirin arrinkaas!
3. Ducaadda oo aan ku baraarugin wixii luggooyo iyo baabba’ loo gaystay.
4. Ducaadda oo aan lahayn cid kale oo ay culumo ka dhigtaan oo aan ka ahayn odayaasha Al-Itixaad.
5. Dhaqaalo la’aan haysatay ducaadda oo waxay ku khasbanaayeen inay ku sabraan dhibka. Odayaashu dhaqaalaha waxay kusoo aruursan jireen xirfad ah dhalinyaraa jihaad ku jirta oo baabba’day ee Muslimiiney noo kaalmeeya, markaasaa farqaha loosoo buuxshaa. Aaway lacagtii Islaamku jihaadka ku baxshay? Waydiiya raggii soo qaadi jiray.

In la Wato Magac Qabiil Maxaa Kallifay?

Waxaan soo marnay dawladdii Laasqoray laga taagay oo Islaamka ahayd in lagu burburiyay waxaad tihiin qabiil, haddii aydaan kala taginna waxaan idiin aqoonsanaynaa Daarood dawlad-raadis ah iyo wax la mida. Waxaan soo marnay jihaadkii Itoobiya lagula jiray ciidammadii mujaahidiinta ahaa in la yiri sheegta qabiilka Ogaadeen la yiraahdo. Haddiidna saas yeelin jihaadku wuu fashilmayaa. Aakhirkiina qabiil baa lagu fashiliyay UWSLF.

Waxaan taagannahay imaaradii ugu waynayd oo ugu cimri dheerayd Soomaaliya dhexdeeda oo Islaami ahayd in loo yaqaan Imaaradii Mareexaan. Waxaan gaari doonnaa ayadoo lagu kala dirayo waxaad tihiin Mareexaan is aruursaday haddii aydaan kala taginna waxaan idiin aqoonsan doonnaa Mareexaan dawlad-doon ah. Waxaa mucaskaraadka ama imaaradaha ku magacaaba qabiilka waa Itixaad, waxa ku kala dira qabiil baad tihiinna waa Itixaad!

Waxaan sii mari doonnaa luggooyo fara badan oo wali ay odayaashii Al-Itixaad jihaadka ku hayaan. Waxaan gaari doonnaa ayagoo is caddeeyay ama Ilaahay kashifay khayaamadoodii. Waxaan gaari doonnaa inshaa Allaahu tacaalaa waxa dhaliyay magaca la yiraahdo Shabaabul Mujaahidiin iyo cidday ku tiirsan yihiin, waxay doonayaan, waxay hadda ku dhex jiraan ama jihaadkay wadaan iyo cidday kula jiraan. Yay u khidmeeyaan oo ay dhibkii ka dulqaadeen? Waxaas oo su’aalo ah waan gaari doonnaa inshaa Allaahu.

Aan kusoo laabanno imaaradii iyo khidmaddeedii. Ikhwaanii imaarada waxaa looga soo hijrooday dibad iyo daakhilba. Waxaa isugu yimid Muslimiin ka kala timid adduunka daafihiisa. Waxaa yimid muhaajiriin xirfadlayaal ah. Waxaa yimid ducaaddii Soomaaliyeed oo dibadaha u cararay. Waxaan arki doonnaa rag wadaaddo ah oo ka yimid waddammada Yurub iyo meelo kale. Waxay gaartay imaaradii  gobolka Gedo in iftiinkii ka baxayay uu khalkhal galiyay Waashintoon.

Waxaa adkaysan waayay Nasaaradii dariska la ahaa gobolka Gedo. Waxaa meel ay ku neefsadaan waayay murtaddiintii Mareexaan. Waxay kaadidu ku dhagtay Keenya iyo Itoobiya oo u qabay in Soomaaliya baabba’day. Waxay yaqiinsadeen haddaan lagasoo gaarin inay qabsan doonto imaaradu Geeska Afrika oo dhan.

Muslimiiney iska daaya hurdada iyo hilmaanka. Waashintoon ayaa ka seexan la’ aadaanka ka yeeraya masaajidka ku dhex yaalla Buuloxaawo.Waa run ee rumayso! Maxaad adinku uga seexan la’dihiin jaraska ama gambaleelka ka yeeraya kaniisadda ku dhextaalla Waashintoon? Sababtu waxaa weeye ayagu waa soo jeedaan adinkuna waad huruddaan qof hurdaana wax ma maqlo waxna ma qabsan karo. War toos dadyohow hurdaa!

Akhristayaasha ku mashquulsan inay ayagu is aflagaaddeeyaan ama is caayaan waxaan kula talin lahaa inay keenaan talooyin iyo sidii haziimadaan looga bixi lahaa. Waxaa maanta adduunka ku amar ku taaglaynayaa waa wiilal yaryar oo aan garanayn waxa loo abuuray iyo waxay ku dambayn doonaan. Ma kuwaasaa idinka caqli badan oo idin gumaysanaya oo gabdhihiinnii ku xadgudbaya adinkoo nool? Iska dhinta naf ma lihidin.

Gaalo isma dhaanto waase kala qurux badan tahay. Bahuuke ayaad ku martiqaaddeen dumarkiinnii cafiifaadka ahaa asagoo waliba ku faanaya inay Hay’atul Culamaa’ul Kibaar ee Soomaaliya ay ku garabtaagan yihiiin xadgudubka uu ku hayo dumarka duqowda iyo dalka. Ikhwaanii yaan la hilmaamin dulliga na saaran iyo meeshuu nooga yimid inay tahay diinta oon siday tahay loogu dhaqmin.

Hala tawbad keeno xaqqana haloo soo noqdo. Yaan la hilmaamin waxa looga bixi karo dulliga. Halaga baxo qaflatu saalixiinta. Yaan cidna lagu xadgudbin cidna loo joojin. Yaan la is dhiibin oo Ilaahay male xun laga malaysan. Yaan laga bixin dhufayska inta gaaladu ku jirto.

Shiikh Cabdiraxmaan Abyad oo waligii ku kacsanaa Al-Itixaad iyo siyaasaddoodii foosha xumayd wuxuu iclaansaday inuu yahay Ictisaam. Wuxuu ku hadlay waxay ka xishoodeen ayagii shalay uu dhaliilsanaa hadalxumadooda iyo jihaadxumadoodii. Wuxuu afka ku ballaariyay inaan nasri soo muuqan oo lagu luggo’ay jihaadka lagula jiro Kiristaanka soo xadgudbay.

Waxaa shaki ka galay in la gaari doono libin waarta. Wuxuu hilmaayay tafsiirka Suuratul Kawthar oo ah suuradda Qur’aanka ugu gaaban. Waxaa ku habsaday ina walaalkay aan jeclaa musiibadii ku habsatay Ictisaam. Waxaan ogahay culays badan oo haysta waxaase loo qaatay inuu iska aammuso oo uusan difaacin khalad ninkii galay noolyahay oo wali kusii socda khaladkii. Walaalkay wali rajuu leeyahay ha is dabaqabto.

Ragna waxaa ugu fiican ninkii gafa oo kasoo laabta illayn insaan baa la yahay oo waa la gafi. Buur baa fuulatay markaasay jiir dhashay. Kaaf iyo kala dheeri iyo kaan u dhigtayba ma ahan! Goor aan la hadlin ayuu hadlay. Wax aan lagu hadlin ayuu ku hadlay, rag aan mudnayn in la caayo ayuu caayay. Allaahuma sallim, sallim.

Dadow waad aragtaan meesha xaal marayo. Qofna yuusan is dhihin waxaad tahay mid laga raalli noqday oo dambigaagii waa la dhaafay. Qofna yuusan u malayn in gaalo badbaadinayso. Qofna yuusan is dhihin hebel baa loo jeedaa. Qofna yuusan u malayn in uu leeyahay aqoon ku filan oo uu Jannada ku galayo. Dadka waxaa ugu liita kan naftiisii la waynaatay ama islawaynanka, dadkii kaloo dhanna yasaya asagoon waxba dhaamin.

Akhristayaalow waxaa nagu soo fool leh dagaal xun oo la doonayo in lagu dabargooyo imaaradaan dhibka faraha badan lagasoo maray. Inkastoo loo baaqoo loo sheego barwaaqo, dad baa meelu bugtaa Es.En.Ef. Waa seexan la’dahay Es.En.Ef si kastoo wanaag loogu baaqay oo gobolkii oo dhan barwaaqo laga dhigay. Waxay soo wadaan dhagartii ugu waynayd iyo hagardaamo. Shareecadii diide, nabaddii diide, barwaaqadii diide! Maxay rabaan? Aleysa minkum rajulun rashiid?

Waa inoo qormada dambe inshaa Alaahu tacaalaa.

Ikhwaanii waxaan kala tagnay iyadoo ciidankii qaar maqan yahay oo ay aadeen dhankaas iyo Luuq, qaarna ay heeggan ku jiraan oo ay sugayaan khabarka ka imaan doona ciidankaan baxay iyo waxay kala kulmaan Yuu.Es.Sii oo Luuq soo dhaaftay.

Waxaa soo dhacay taar. Waxaa nalagu amray in aan dhaqaaqno oo aadno dhankaas iyo Luuq oo dagaal ka socdo. Waxaa dhaqaaqay ciidan la diyaariyey muddana sugayay amarkaan hadda la faray. Waxay wataan hub aan badnayn casrina aan ahayn oo ah hubkii Soomaaliya ay dagaalka kula gashay Itoobiya 77kii. Waliba waa hub fudud ama qoryo yar yar, sida Biikaam (PKM) iyo Aake-47.

Waxay wataan gaadiid aan gaashaannayn oo ah gaariyaasha caadiga ah oo dadwaynuhu isticmaalo. Gawaarida qaarkeed ayaa qoryo la saaray oo korkoodaa laga dagaallamayaa, qofka dagaallamayaa wuxuu taagan yahay meel bannaan ah oo gaariga korkiisa ah oo si aad ah u dayacan ama si dhaqso qofka loo dili karo. Ma wataan madaafiic meel dheer wax ka disha, ma wataan diyaarado, ma wataan rasaas ku filan, ma haystaan gurmad ka dambeeya oo dad ah ama ciidan banii-Aadam ah oo usoo hiiliya.

Waxay wataan intaas oo dhan wax ka casrisan oo lagula dagaallamo cid kasta oo Ilaahay diintiisa kusoo xadgudubta. Waxay sugayaan gurmad ka waxtar badan kan banii-Aadamka. Waxay ku dagaallamayaan taqwada Allaah. Waxay isku hallaynayaan oo ay kalsooni ka haystaan cidda ay u gargaarayaan ama u nusraynayaan oo ah Allaah.

Dhaqaaqii Ciidankii Gurmadka Ahaa

Ciidankii wuu dhaqaaqay. Dhulku waa dhul aan waddooyinkiisu fiicnayn. Waa dhul lagu dagaallamay oo miinaa meel walba ku jirta oo waxaa laga baqayaa in haddaad waddada ka baydho miino kula kacdo. Isuma dhawa Luuq iyo Baladxaawo oo qiyaastii waxay isu jiraan wax ka badan 100 kiilomitir. Si kastaba ha ahaatee waxaa lagu qasban yahay in si dhaqso ah loo gaaro goobta dagaalku ka socdo walaalahana loo gargaaro.

Iskudhicii Labada Ciidan: Sariyyadii Shiikh Yuusuf iyo Yuu.Es.Sii

Inta aynaan goobta dagaalka gaarin aan hordhac u qaadanno waxa ay la kulmeen Sheekh Yuusuf iyo sariyyadiisii. Shiikha iyo ciidankii uu watay oo aan badnayn waxay foodda is dareen Yuu.Es.Sii oo Luuq cagta soo marisay ama soo qabsatay. Waxay wataan ciidan ay ugu talagaleen in uu soo baabbi’iyo nimankii dilay taliyahoodii Mistar Shabeel.

Waa taan soo sheegnay in ciidanka Yuu.Es.Sii ee soo duullaan tagay magaciisa loo bixiyey Aar Shabeel. Waa ciidan aan yarayn, waa hubaysan yihiin, waxay ku amranyihiin in ay Baladxaawo iyo inta ku hareeraysan oo tuulooyin ah cagta soo mariyaan, ama wadaaddo ha dagganaadeen ama Es.En.Ef ha dagganaatee.

Waxaa dhacay dagaal aad u kharaar oo aan waxba la iskula harin. Waxaa la maqlay hugunka aatilariga iyo rasaasta yar yar ee ku hoosjirta. Waxaa cirka isku shareeray sawaxanka rasaasta iyo dhiilada colaadeed. Ciidammadii Yuu.Es.Sii way mari waayeen ciidammadii Al-Itixaad ee yaraa. Waxaa la isku haystaa oo dagaalku ka socdaa waa meel lagu magacaabo Shaatilow. Shaatilow waxay u dhaxaysaa Luuq iyo Geedwayne.

Gurmadkii Baladxaawo oo Soo Gaaray Goobtii Dagaalka

Ayadoo dagaalkii socdo walina meeshii la isku haysto ayaa waxaa soo gaaray goobtii ciidammadii kasoo gurmaday Baladxaawo. Waxay dagaal kulul la galeen ciidammadii Yuu.Es.Sii oo aan ku talagalin in la hor istaago, oo waxay rabeen in ay caawaba ka casheeyaan Baladxaawo iyo Mandheera oo daris la ah.

Dardartii Cusbayd oo ay la Yimaadeen Gurmadkii Baladxaawo

Waxaa dardar cusub la yimid ciidammadii gurmadka ahaa ee Al-Itixaad. Waxaa markiiba lala kacay ciidankii Jeneraal Caydiid. Waxaa la isla galay Luuq gudaheeda. Lagama harin ee waa looga dabagalay, waxaa laga saaray magaaladii Luuq. Waxaa la gaarsiiyay meel lagu magacaabo Kureedka oo Luuq ka xigta dhanka koonfur bari ama dhanka Baydhabo.

Waqtigaas dagaalku qaboobayo waa casarkii ama salaadda Casar waqtigeedii. Markii cadowgii la fogeeyay oo la hordhigay ciidan difaac ah oo ilaaliya hadday soo laabtaan ayaa waxaa la galay in la tirakoobo khasaaraha dhacay iyo shuhadadu intay gaarayso. Waxaa kaloo la gudagalay in la qabto shir degdeg ah oo ay go’aamo kasoo bixi doonaan.

Shuhadadii Dagaalka ku Shahiiday Inshaa Allaah

Shuhadada waxaa kamid ahaa Sheekh Yuusuf Shiikh Maxamuud. Waa halyeygiii aan horay taariikhdiisa uga soo hadalnay. Waa ninkii qayla kasta oo yeerta dhihi jiray anaa kasoo warramaya ee adinku iska nasta. Waa Wasiirkii Gaashaandhigga ee Al-Itixaad. Waxaa loo yimid asagoo sujuudsan oo naftii ka baxday. Raggii arkayay markii xabbaddu ku dhacday waxay dheheen, “Markii xabbaddu ku dhacday ayuu salaad xirtay, markuu sujuuddii gaarayna waa naf baxay.” Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu shahaado ku irsaaqo, aamiin aamiin.

Waxaa kaloo shahiiday halyey Cabdi Buraale Wayax. Buraale wuxuu ahaa ninkii koowaad oo keenay naftiisa iyo maalkiisa maalinkii la aasaasayay ciidanka Al-Itixaad. Waa ninkii keenay gaarigii Toyootada ahaa oo qoriga Bii-10 la saari jiray. Ilaahay waxaan uga baryaynaa inuu shahaado ku irsaaqo, aamiin, aamiin.

Waxaa kamid ahaa ragga shahiiday oo maalinkaas dagaallamay dagaal gobeed Sheekh Cabdirasaaq Cabdisalaam oo ku shahiiday buundada afkeeda. Buundadu waxay ku taallaa meel bannaan ah oo wixii soo ag mara bidhaan arag lagu toogan karo. Waxaan filayaa in meeshaas wacdaro ka dheceen laakiin ma aanaan helin cid noo sifaysa sida ay wax u dheceen Ilaahay ayeyse agtiisa taallaa oo markhaati ka ahaa wixii dhacay.

Ikhwaanii haddaan damacno inaan ka sheekayno ama qorno magacyadooda raggii maalinkaas shahiiday ama dhaawacmay warqadaha ayaa naga buuxsamaya. Waxay ku qoran yihiin suxuufta Alle oo aan buuxsamayn, asagaana abaalmarin doona waxaana u rajaynaynaa in Ilaahay ku irsaaqo shahaado ay ku illaawaan dhibkay adduunyada la kulmeen iyo dhaawicii gaaray intaba.

Aruurintii Qaniimada iyo Tirakoobkii

Waxaa la gudagalay in la aruuriyo oo la tirakoobo qaniimadii laga helay Luuq. Qaniimadu waxay u qaybsanayd laba nooc, mid waxay ahayd hubkii iyo maalkii lagala wareegay Yuu.Es.Sii. Midna wuxuu ahaa hubkii iyo hantidii Luuq dhexdeeda ama hereeraheeda taallay oo mooryaantii Maxamed Siyaad Barre gacanta ugu jirtay, illayn meesha waxaa haystay mooryaan qabiil ku dagaallamaysay hubkii oo dhanna ayagaa haystay oo Yuu.Es.Sii ka qabsatay.

Luuq waxaa ku yaallay xarun wayn oo ay leeyihiin ciidamadii Xoogga Dalka Soomaaliya. Magaceeda waxaa la dhihi jiray Hillaac. Xaruntaas hubkii yaallay iyo kii laga qabsay Yuu.Es.Sii marka la isku daray waxay noqdeen 185 madfac oo isugu jiray madaafiicda goobta iyo kuwa lidka diyaaradaha. Waxaa laga helay meeshaas 7 taangi. Waxaa laga helay hub iyo saanad aan la tirakoobi karin.

Go’aankii Kasoo Baxay Golaha Sare ee Al-Itixaad ee Gedo

Waxaa go’aan lagu gaaray in magaalada Luuq galabta laga billaabo lagu xukumi doono shareecada Islaamka oo aan qofna lagu dulmin karin xumaanna lagu samayn karin. Nin cod dheer ayaa la yiri addin. Dadkii markay iskusoo bexeen ayaa la wacdiyay. Kalimaadkii markay dhammaadeen ayaa lagu dul akhriyay go’aankii ahaa in shareecada Islaamka lagu dhaqi doono magaalada, dadkuna ay usoo xukuntagi doonaan qaadiga magaalada loo samayn doono shareecadana lagu kala saari doono inshaa Allaahu tacaalaa.

Karaamooyinkii Laga Sheegay Dagaalkii Luuq ka Dhacay

Waxaa lagasoo wariyey mooryaantii u dagaallamaysay inuu kor noqdo Jeneraal Caydiid inay yiraahdeen, “Waxaa na laayay wax aynaan garanayn. Wixii nala diriray oo na laayay jin buu ahaa ee annaga insi nama layn.” Waxaa jirta sheeko been ah oo ay Mareexaanku dadka ku yiraahdaan oo ah waxaa nala shaqeeya jinni la yiraahdo Timacadde.

Hadday run tahay in jinni la shaqeeyo Mareexaan xaggee buu aaday jinkaasu maalinkii Maxamed Siyaad Barre iyo mooryaantiisii lagu shubay Keenya ayagoo cagacad oo lagala haray waxay soo bililiqaysteen oo dadwaynaha ka dhexeeyay, wixii yaraa oo ay horay usoo qaateenna addoontu kala hartay? Jinka maalinkaas u hiilin waayay ma caaqiba dambay ka sugayaan?

Maya, been buu u sheegay sidii kii beenaalaha ahaa ee maalinkii Badar Quraysh ku yiri gala dagaalka anaa idin kaalmaynayee, markuu malaa’igtii arkayna ku yiri waxaan arkaa wax aydnaan arkayn oo anigu Ilaahay ayaan ka baqayaa. Dabadeedna inta cararay badda isku shubay. Timacaddana adinkaan fahmine markuu dagaalkii idin galiyay ayuu cararay oo badda isku tuuray adinkuna meeshii baad ku go’deen. Maxaa been fashilantay!

Annagu waxaan rumaysannahay malaa’igtii u hiilisay Nebiga (sallallaahu calayhi wasallam) iyo saxaabada (Allaah haka raalli noqdee) inay wali baaqi yihiin oo qolo kasta oo Ilaahay kitaabkiisa koryeelaysa ay u hiilinayso. Wixii Yuu.Es.Sii laayeyna waxaan rumaysannahay inay ahayd malaa’ig Ilaahay ku xoojiyay mujaahidiintii daciifka ahayd. Cidda jabisayna uu ahaa Allaah oo kaliya.

Waxaad ogaataan haddii Muslimiinta dagaallamaysa laga helo labo sifo in Ilaahay u gargaarayo, malaa’igtuna dagaalka soo galayso bi’idnillaah. Waliba qofkii arrintaas ka shakisan Islaamnimadiisa dib ha ugu noqdo oo ha fiiriyo wuxuu ku sugan yahay:

1. Waa Ikhlaas oo waa inaad Ilaahay camalka aad hayso u baraxtirtaa, kaligii siisaa.
2. Waa mutaabaco oo waa inaad ku dayataa Rasuulkii Ilaahay (sallallaahu calayhi wasallam) oo camal kasta oo aad qabanayso aad u bandhigtaa, ma waafaqsan yahay kii Rasuulku qaban jiray?

Tanbiih

Haddii ay sax tahay camal kasta oo la qabanayo ama cibaado ha ahaado ama mucaamalaad ha ahaadee inuu saxiix yahay haddii laga helo laba shardi ee Ikhlaas iyo Mutaabaco, shardiga saddexaad xaggee ka keeneen Ictisaam? Waa shardiga oranaya lama jihaadi karo, dacwana lama wadi karo, dawladna lama dhisi karo ayadoon culumada Ictisaam raalli ka noqon, haddaan ayaga lagu dayan camalkaasu waa khidaajun, khidaajun, khidaajun!

Hala ii naseexeeyo haddaan khaldanahay oo aannan fahmin labada shardi oo laga rabo qofka Muslimka ah inuu la yimaado, haddii labadaas laga waayana uusan hagaagayn camalkiisii: waa Ikhlaas iyo Mutaabaco.

Haddaan saxanahayna haloo naseexeeyo walaalaha Ictisaam la baxay oo shardiga dheeraadka ah wata Ilaahayna ha uga tawbadkeenaan intay mujaahidiinta luggooyeen, xiqdiga ay hadda u hayaanna ha iska daayaan oo safka hasoo galaan kaalintoodii way bannaan tahaye (culumanimo).

Cibaado Ilaahay baa leh, weyneyn iyo koryeelid Ilaahay baa leh, Ikhlaasna isagaa leh, Mutaabacana Nebi Muxamed baa leh. Culumooy waxaad leedihiin ixtiraam iyo xushmad intaad toosan tihiin, cilmiga in la idinka qaato intaad ku dhaqmaysaan adinku. Cilmi ninkiisii tuuray ciidan ma anfaco.

أَتَأۡمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلۡبِرِّ وَتَنسَوۡنَ أَنفُسَكُمۡ وَأَنتُمۡ تَتۡلُونَ ٱلۡكِتَـٰبَ
‌ۚ أَفَلَا تَعۡقِلُون

“Ma dadkaad wanaagga faraysaan, naftiinnana waad hilmaansan tihiin? Waliba kitaabkii baad akhrinaysaan, miyaadnaan caqli lahayn?”

Aslix nafsaka udcu li qayrika. Naftaada hagaaji kadibna dadka kale ugu yeer khayrka. Waxaan ka hadlayaa waa axkaamta jihaadka.

Waxaa Ilaahay ceebeeyay qof aan wanaaggii raacayn oo raba inuu dadka kale ugu yeero. Waxaa dhaqanka Carbeed lagu ceebeeyay qof xumaan ku dhex jira oo dadka wanaag faraya. Waxaa Soomaalidu ku maahmaahdaa isma arke Islaam dhaan (xumee). Macnaheedu waa qof xumaan ku dhex jira oo Islaamkii foolxumaynaya haddana dadka wax fiican u sheegaya oo u qaba in asagu fiican yahay (xumaantiisiina aan arkayn).

Marxaladdii Cusbayd iyo Waxa loo Baahnaa

Ikhwaanii waxaa la galay marxalad cusub. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo ciidan adag oo loollan la gala dadkaan waashay oo Ilaahay diintiisii kasii jeestay. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo siyaasad qabow oo dadka kala dajisa. Waxaa lagama maarmaan ah in la helo dad aqoon u leh diintaan oo dadka kala xukmiya ama kala xukuma. Waxaa loo baahan yahay dhaqaale lagu kabo bulshadaan dagaalladu baabbi’iyeen.

Saan horayba usoo sheegnay waxaa madaxwayne loo doortay nin xakiim ah oo in badan wax soo maamulayay. Waa nin diintana garanaya maamulkana yaqaanna. Waa Sheekh Muxamed Xaaji Yuusuf. Waxaa la shaqaynayay oo labo wasiir u ahaa Shiikh Maxamuud Macalim Nuur iyo Shiikh Yuusuf Sheekh Maxamuud.

Waxaa Ilaahay oofsaday Shiikh Yuusuf oo aan la helayn cid booskiisii buuxisa, ragse waa dhooban yihiin khibrad ciidan leh. Waxaa wali baaqi ah ama nool Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waxaan kasoo sheekaynay shiikha iyo dabci wanaaggiisa. Waa Wasiirkii Arrimaha Gudaha ama la dhaqanka bulshada.

Waxaa jooga rag fara badan oo soo maamuli jiray dawladdii dhacday. Waxaa buuxa rag jaamacado ugasoo baxay qaabkii nolol loo abuuri lahaa ama wax-soo-saar loo samayn lahaa. Waxaa la helay dhakhaatiir xirfad sare leh. Waxaa la helay macallimiin dadka wax barta, waxaa la helay dad hanti haysta oo ku maalgaliyay mashruucii ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa la helay ciidan tababbaran oo waardiye ka haya Islaamka.

Waxaa yimid gurmad meel walba ka yimid oo ku hubaysan hubka noocyadiisa kala duwan. Raggaas gurmadka ku yimid waxay soo kordhiyeen maal, muruq, maskax iyo cudud milatari. Waxaa iskasoo dabadhacay gurmadyada ka imaanaya dibad iyo daakhilba. Waxaa markiiba la helay taageero dhan walba ah oo lagu soo dhawaynayo imaaradaan Islaamiga ah ee looga dhawaaqay gobolka Gedo.

Waxaa salka dhulka ku dhuftay oo aan qori dambe kusoo fiiqin wadaaddada xaggooda Yuu.Es.Sii iyo intii talo la wadaagtay. Waxaa aamin laga noqday sharkii koonfur lagasoo afuufayay iyo duullaamadii is dabajoogga ahaa ee dacwadu la saldhigan wayday. Waxaa la helay xasillooni iyo is dhexmar dadkii is dhexgalaan oo wax kala gataan.

Musiibo Dagaanka nala Wadaagtay ama nala Dagganayd

Ma dhammaan makrigii la doonayay in lagu dabarjaro iftiinka Islaamka. Waxaa wadaaddada la daris ah abeeso qaarka dambe naftu uga jirto oo madaxa dhaqdhaqaajinaysa, hadday miciyaha kula gaartana aan kaa fuqayn illaa ay ku disho. Waa ururkii Es.En.Ef la baxay.

Annaga iyo Es.En.Ef heshiis nama dhexyaal. Waxaan wada dagannahay gobolka. Annaguna kuma degdegi karno dagaalkooda oo waxaan diiddanayn in furin kale aan isku furno maadaama aan dagaal kale ku jirnay oo annaga iyo Yuu.Es.Sii dagaal naga dhexeeyay. Ayaguna awood ay nagu soo weeraraan malahan, waa Es.En.Ef.

Arrintaasi waxay nagu haysay culays wayn oo ah xagga nabadgalyada iyo xagga dhaqaalaha, maxaa yeelay mujrim kastaa wuxuu adeegsadaa dadka sufahada ah oo beenta loo sheego ama dhaqaale la siiyo. Dadkaas la khalday ayaan mar walba wixii lagu shubay oo been ah run ugu baddalnaa, wixii la siiyay oo dhaqaale ahna waxaan siinnaa dhaqaale ka badan kay siiyeen mujrimiintu.

Ikhwaanii waxaan ku jirnaa arrin marna farxad iyo waxaan nasoo marin ah, marna dhib fara badan ka ratibmayo. Xasuusta murtidii ahayd waxaan lagu dhibtoon dheeftooda lama cuno, iyo nin aan dhididini ma helo dheef. Waxaan aniguna ku darayaa: Kitaab aan loo dhiman laguma dhaqmo. Dadkii baa dhammaaday, dadkii baa barakacay, dadkii baa gaajoojaday!

Ninka cudurdaarka ka dhigaya dadkii baa dhammaaday ha akhriyo suuratu-Tawba. Ilaahay baa dadka ku amraya inay gaalada dhammeeyaan ayaguna dhammaadaan. Cudurdaarka kale ee ah dadkii baa barakacay waxaan leeyahay qofkaasi ha akhriyo siiradii Nebi Muxamed iyo saxaabadiisii meeshay u barakaceen iyo dhibkii qabsaday.

Wadaad Meel Raac laga Waayay oo is Caddeeyay

Shiikh Cabdiraxmaan Abyadow dib u muraajecee suuratul Fadiixa. Waxaad kaloo muraajacaysaa faa’iidada ka dhalata jihaadka iyo inuusan marnaba qofka jihaadka galaa ku khasaarayn. Waxaa muxaadaraadka wadaadka ka muuqanaysay quus uu ka muujijey jihaadka aan dawlad lagu dhalinayn dadkiina ku dhammaadeen. Ma dadkaad Ilaahigii abuurtay uga naxariis badan tahay? Ilaahay baa wuxuu leeyahay naftiinna iga iibsada. Sow dhinta ma aha?

Mise xikmad kalaad haysaa oo lagu jihaadi karo dadkuna aysan dhimanayn dhibna dareemayn oo si sahlan gaalo u jabayso? Ma adoo labaatan jir ah oo Cajami ah oo aan waligaa jihaad galin ayaa ka yaqaanna masiirka jihaadka culimo intaad jirtayba taagnayd saaxada jihaadka oo gaalo oo dhan dhinac iska marisay? Mise ruugcaddaaga aan waligii jihaadka ka bixin oo caalimka ah ee kaa da’ wayn haddana Qurayshiga ah ama nin Carbeed, ma kaasaad tuhmaysaa oo adaa is bariyeelaya? Bahuukaa wuxuu leeyahay lama dagaallami karo bisha Ramadaan. Wuxuu leeyahay fiqiga jihaadka Shabaabku ma fahmin. Wuxuu leeyahay waxaad waddaan jihaad ma aha ee waa fitno! Ma runtiisaa? Bal Abyadoow aan su’aal ku weydiiyee waligaa cagta ma dhigtay meel ay isku hayaan gaalo iyo Muslimiin? Tobanka wilaayo ee Islaamiga ah ee ku yaalla koonfurta Soomaaliya miyaan uga tanaasulnaa halka kiiloomitir ee ay gaaladu ku jirto? Kuuma muuqato miyaa ku-dhaqanka shareecada Islaamka ee ka socda koonfurta Soomaaliya waa adiga leh hala joojiyo jihaadkee? Naftaada dib u muraajacee oo kalimaadkii aad ku hadashay ka tawbadkeen inta ay goori goor tahay.

Yaan laguu qarin danta laga leeyahay dadkii baa barakacay. Waxay ka wadaan inaan dadku ayaga ka fogaan oo aadin meelaha ay joogaan Mujaahidiintu oo nabadgalyada leh sida: Ceelasha Biyaha, Gubadley, Dayniile, Ceel Cirfiid iyo wixi la mida. Dadku xayawaan ma ahan bal xayawaankii baa qaxay oo waxay raaceen dadkii qaxay oo waxay aadeen meel nabadgalyo leh oo naftoodu aamin ku tahay. Midda kale dadku waa hijroodeen, waxay ka hijroodeen dhibka gaaladu ku hayso iyo gaalaraacyadu ama murtaddiintu.

Ninka ku andacoonaya dadkii baa gaajooday waxaan leennahay ha akhriyo suuratu Aala Cimraan ama Baqara. Waxaad fahmaysaan in dadka Muslimiinta ah ama mu’miniinta lagu imtixaamayo colaad, dhimasho, gaajo iyo cabsi. Waxaa la ammaanay kuwa ku sabra intaas oo dhan.

Gaaladu way xanuunsanayaan sidaad u xanuunsanaysaan, dhaawac baa gaaray suu idiin gaaray adinkaba, waxaad dheer tihiin wanaagga Ilaahay aad ka rajaynaysaan oo ayagu aysan rajaynayn (Janno). War sabra oo iska dhiciya gaalada. Micnuhu waa saas.

Mise Ilaahay baad mala xun ka malaysateen oo waxaad is leedihiin arrinta Ilaahay sheegay ma dhici doonto. Subxaanallaahi cammaa yaquuluuna culuwwan kabiiraa!

Akhriya suuratul Axzaab malaha xun oo ay ka qabeen Ilaahay rag fara badan oo saxaabada ku dhexjiray oo munaafiqiin ahaa. Akhriya suuratu Nuur malaha xun oo ay u qabeen in Ilaahay ka eexanayo Muslimiinta. Waxaa fudud in Ictisaam dhahaan ma aadan fahmin Qur’aanka!

Waxaan ka hadlayaa waa fiqiga jihaadka iyo ragga diiddan oo ku meeraysanaya waxaan cudurdaar u noqonayn. Waxaan la hadlayaa ragga qaba in maslaxo loo gaaloobi karo haddii dad fara badan lagu badbaadinayo sida Soomaali Galbeed oo kale. Jihaadku waa meesha lagu kala haro Ilaahayna rag fara badan ku ceebeeyay. Akhri suuratu Tawba.

Waxa la isku haysto waxaa weeye axkaamta jihaadka. Waan jihaadaynaa oo Ilaahay baa nagu addoonsaday. Hadalkiinnu waa, “Gaaladaan aad u qabtaan cadowga saad mooddeen ma aha ee waxay u yimaadeen gargaar bani-Aadamnimo. Waxay u yimaadeen inay Irhaabka la dagaallamaan, waxay u yimaadeen inay ilaaliyaan xubnaha Al-Qaacida ka tirsan inaysan si sahlan Soomaaliya kusoo galin,” iyo wixi la mida.

La iskuma haysto axkaamta aadaabu zafaaf, aadaabu dacaam, axkaamul buyuuc, axkaamu dahaara iyo wixi la mida. Hala muraajeceeyo axkaamta jihaadka.

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayadoo ay jirto arrin cabsi leh oo laga yaabo in ay foodda is daraan ciidankii Yuu.Es.Sii (USC) iyo kooxdii sariyyada ahayd ee uu Sheekh Yuusuf watay. Shiikhu Alla ha barakeeyee waxaan moodaynay in uu rabo dagaal inuu kala hortago ciidankii Yuu.Es.Sii. Mase dhicin ee wuxuu u jeeday in uu soo tirakoobo soona ogaado tayadooda.

Tirakoobka Ciidanka Yuu.Es.Sii iyo Tayadiisa

Wuxuu u socday Shiikhu in uu tirakoobo ciidanka meesha maraya awooddiisu intay dhan tahay iyo qaabdhismeedka ciidan oo ay ku socdaan ama ku dagaallamayaan. Wuxuu kaloo rabay inuu ogaado akhlaaqda ciidanka iyo qaabkay u dhaqmayaan. Aad ayuu uga ilbuuxsaday dantuu lahaana wuxuu ka gaaray ayagoon is arag dagaalna uusan dhexmarin, kadibna meeshii ayuu kasoo laabtay wuxuuna yimid asagoo nabadqaba.

Wadaadku waa saraakiishii ciidammadii qalabka siday ee Soomaaliya. Waliba wuxuu qabaa waxbarasho si gaar ah loo siiyay oo waataan soo marnay inuu yahay kumaandooskii loogu tala galay inay dhimashada ka ilaaliyaan Ina Siyaad Barre siday ayaga la ahayd ama ay jeclaayeen. Wuxuu ahaa nin loogu talagalay inuu ciidammada dagaalgaliyo oo waliba guul ka keeno dagaalka, askartu saasay qabaan.

Soolaabashadii Shiikh Yuusuf iyo Warbixintiii uu Keenay

Shiikh Yuusuf wuxuu kusoo laabtay meeshii ciidanku dagay oo ahayd Gaawiito. Wuxuu keenay warbixin uu ka wado Yuu.Es.Sii iyo ciidankay wataan. Wuxuu arkay inay yihiin ciidan aan habaysnayn: xagga akhlaaqda, xagga tababbarka iyo xagga habdhaqanka ciidanka iyo kaladambaynta intaba.

Wuxuu yiri, “Lan turaacuu! Lan turaacuu!” oo macnaheedu yahay argaggax ma jiro ama dhib ma jiro. Waa hadal hadda kahor uu yiri Nebi Muxammad (sallallaahu calayhi wasallam) asagoo sidaan oo kale usoo hubinaya cabsi la dareemay ayadoo Madiina la joogo. Shiikh Yuusuf wuxuu ku dajiyay saaxiibbadiis in meesha waxa marayaa ay isaga filan yihiin iskana difaaci karaan inshaa Allaahu hadday kusoo gardarroodaan.

Qabsashadii Buuloxaawo

Ciidammadii Ina Caydiid cagtay soo mariyeen ciidankii Es.En.Ef. Waxay soo istaageen xuduuddii Keenya. Waxay qabsadeen Buuloxaawo. Waxay u gudbeen Keenya oo xuduud la leh Buuloxaawo. Waxay dhexgaleen Mandheera oo waxay cayrsanayeen firxadkii Es.En.Ef oo u galay Keenya. Maalinkaas oo dhan Baladxaawo iyo Mandheera waa gabagabaysnaayeen.

Imaatinkii Culumada

Waxaa safar degdeg ah ku yimid culumo ay kamid yihiin Shiikh Cabdulqaadir Cukaasha iyo culumo kale. Waxay u gudbeen meeshii wadaaddadu dagganaayeen. Way wada hadleen ayaga iyo wadaaddadii. Waxay ku heshiiyeen in Caydiid wafdi loo diro oo lala xaajoodo nabadna laga raadiyo. Waxaa soo baxay culumo ay kamid yihiin Shiikh Cabdulqaadir Cukaasha, Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf, Shiikh Maxamuud Macalin Nuur, Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud iyo rag kale.

Heshiiskii Al-Itixaad iyo Jeneraal Caydiid

Waxaa kulmay culumadii iyo Jeneraal Caydiid. Waxaa hadalka billaabay culumada, waxay dheheen, “Annagu waxaan nahay urur diineed magaciisa la yiraahdo Al-Itixaad Al-Islaami. Kuma jirno dagaal. Waxaan rabnaa inaan kala nabadgalno oo aannaan isku soo xadgudbin. Waxaan rabnaa inaan dadka diinta ugu yeerno oo kaliya. Na nabadgali waan ku nabadgalinaynaaye.”

Jeneraal Caydiid maalinkaas wuxuu kusoo labbistay khamiis cad iyo cimaamad guduudan oo barabara leh. Wuxuu u ekaa nin wadaad ah ama Al-Itixaad ah. Hadalkii buu qaatay, wuxuu ka billaabay, “Waad u jeeddaan sidaan u labbisanahay. Waxaan ahay ikhwaan, maantana waxaan noqday Al-Itixaad. Waxaan ballanqaadayaa inaan idin nabadgaliyo. Waxaan kaloo idiin sheegi inaysan jirin cid far idin saari karta.”

Hirgalintii Heshiiskii Al-Itixaad iyo Caydiid

Waxaa fulay heshiiski dhexmaray labada kooxood, waxaa billawday hawlihii dacwada, waxaa sumcad yeeshay wadaaddadii, waxay hirgaliyeen qorshayaal badan oo qabyo ka ahaa, waxaa soo laabtay dad badan oo markii hore qaxay. Waxaa dib loo billaabay meheradihii qof waliba haystay kii dhagarqaba ah mooyee.

Khayaamadii ama Dhagartii Es.En.Ef

Ikhwaanii heshiiskaan dhexmaray Yuu.Es.Sii iyo Al-Itixaad wuxuu dhabarjab ku ahaa Mareexaan khaasatan reer Faarax Ugaas. Waxaan qormadii hore kusoo marnay Imaarada Islaamiga ah inay saddex qolo dhib ku hayso. Haddaan si kale u dhigo: in shareecada Islaamka lagu dhaqmo waxaa lid ku ahayd saddex qolo.

1. Haraadigii ama madaxdii Mareexaan ee ka tirsanaa taliskii dhacay.
2. Reer Faarax Ugaas oo dawladdaas u haystay in ayaga laga burburiyay.
3. Suufiyo oo waligoodba ku hoos noolaa dawladaha aan Islaamka ku dhaqmin ee shareeco-diidka ah ama Islaam-la-dirirka ah.

Reer Faarax Ugaas waxaa hoggaaminayay oo ay taladii u dhiibteen laba Cumar. Jeneraal Cumar Xaaji Masalle iyo Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Haddaad xasuusataan shirkii ay yeesheen Mareexaan iyo Al-Itixaad oo lagu dhaqangalinayay shareecada Islaamka waxaa diiday ku-dhaqankii shareecada Islaamka Ugaas Cumar Ugaas Xirsi oo ah ugaaska kaliya ee Mareexaan leeyahay ama ay isku waafaqsanyihiin.

Mareexaan intiisii waxgaradka ahayd ee la martiqaaday oo loosoo bandhigay ku-dhaqanka shareecada Islaamka way saxiixeen. Ugaasku wuxuu ahaa ugaaskii beesha shirkana waa loogu yeeray, wuu aqbalay, wuuna ka warqabay in meesha lagu qaadanayo ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Wuxuuna u yimid in uu saxiixo heshiiska ku dhaqanka shareecada Islaamka, beeshana uu shirguddoomiye u noqdo.

Ugaasku wuxuu is baddalay saacadihii ugu dambeeyay oo lasoo gaaray xiritaankii shirka iyo in la saxiixo ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa dadkii oo dhan ka yaabiyay oo naxdin iyo caloolxumo ku riday markii loo dhiibay qalinkii iyo waraaqihii oo la yiri Ugaas halkaan saxiix waa ku-dhaqankii shareecada Islaamka, inuu yiraahdo diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka. Wax laga sugayay ma ahayn lagamase yeelin.

Waxaa gadaal ka taagnaa oo ku yiri ha saxiixin ku-dhaqanka shareecada Islaamka shayaadiin uu ugu waynaa Cumar Xaaji Masalle. Waxaa lagu yiri haddaad saxiixdo ku-dhaqanka shareecada Islaamka maantaa kuugu dambaysa ugaasnimo dambe, waana loo cagajugleeyay. Ugaasku ku-dhaqanka shareecada Islaamka wuxuu ka doortay inuusan waayin ugaasnimadiisa. Waxaan gaari doonnaa waxyaabo uu saxiixay oo shaydaan u qurxiyay kuwaasuuna ka doortay diintiisii iyo shacabkuu madaxda u ahaa oo Islaamka ahaa.

Fiiro Gaar ah: Soomaalidu waxay leedahay dhaqan soo jireen ah. Qolo walba oo Soomaali ah dhaqankooda waxaa laga fiiriyaa ugaaskooda. Haddii ugaasku yahay nin sifooyin fiican leh oo dhan walba bulshada waxtar u ah qabiilkaasu magac dheer ayay dadka dhexdiisa ku yeeshaan. Hadduu nin xun yahay oo sifooyin xun leh bulshadana aan waxtar u ahayn qabiilkaas waxaa loo yaqaan qabiil xun oo waxaa loo bixiyaa magacyo xun xun sida Ilkayar iyo wixii la mida, waayo ugaaskoodaa meel xun fadhiya mar walba.

Fiiro Gaar ah: Markaan ka warramaynay gobollada Waqooyi Bari iyo Waqooyi Galbeed, waxaan soo marnay qabiilooyin aan wanaag ku sheegnay iyo kuwo aan xumaan ku sheegnay. Qabiilladu meel kuma dhammaan karaan oo lama dhihi karo kulligeed baa xun. Qabiillada waxaa ammaan usoo jiida hal nin sidoo kale waxaa xumaan usoo jiida hal nin.

Dadka qabiilooyinka wanaagga u horseeda ama xumaanta u horseedaa waa dadka ay hoggaanka ka dhigtaan sida ugaasyada, boqorrada, garaayada iyo wixi la mida. Xasuusta waxaan soo marnay ugaaskii Bah-Ararsame Ugaas Cabdiqani iyo siduu beeshiisa ugu horseeday dhaqanwanaagga. Nin walbaa oo hoggaamiye ah taariikhdaa ka warrami wuxuu bulshada u qabtay iyo wuxuu u dhimay, geeriduna ma foga. Waxaa la ii sheegay in uu dhintay Garaad Cabdiqani, Alla ha u naxariisto. Waxaan filayaa inuu ka tagay taariikh fiican oo dadkiisu ku daydaan. Waxaa ila habboon inta la nool yahay in xumaantii la sameeyay wanaag lagu baddalo. Shallayna wax tari maayo xisaabtanna waa soo dhaw yahay mid adduun iyo mid aakhiraba.

Cafwan. Aan usoo laabanno khayaamaday sameeyeen Es.En.Ef. Waxay dagaal gaadmo ah ku dileen ciidan ka tirsan Yuu.Es.Sii. Waxay usoo carareen dhankii wadaaddadu dagganaayeen oo la dhihi jiray Gaawiito. Hawdkii ayey iska dhex galeen wadaaddaduna ma oga waxa dhacay. Yuu.Es.Sii waxay aragtay raggii ragga ka laayay inay u baxsadeen dhankaas iyo Al-Itixaad xaggiisa. Arrintuna waxay ahayd arrin lagasoo shaqeeyay oo waxaa la rabay in madaxa la isu galiyo Al-Itixaad iyo Yuu.Es.Sii.

Weerarkii ay Ciidammadii Caydiid Kusoo Qaadeen Al-Itixaad

Caydiid ciidammadiisii waxba ma hubsan ee weerar ayay wadaaddadii kusoo qaadeen. Wadaaddadii waxay ogaadeen in weerar lagusoo yahay, way u diyaargaroobeen. Haddaad xasuusataan waxaan soo marnay inay wadaaddadu sahan u direen Yuu.Es.Sii intaysan soo galin Baladxaawo, ciidankaasna uu watay Shiikh Yuusuf. Waa tuu warbixinta ka keenay oo yiri hadal macnihiisu ahaa waa ciidan aan tayo lahayn oo hadday nagusoo xadgudbaan waan isaga filannahay.

Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa ilka doofaar ii sahansan. Waa niman mar hore la ogaaday waxtarkooda iyo qaabka loola diriri karo. Fooddaa la is galiyay. Wax yar intaan la is haysanba waxaa jabay oo laga awood roonaaday Yuu.Es.Sii. Ilaahay wadaaddadii wuxuu siiyay guul cadowgiina waa jabay oo waxay ku laabteen meeshay kasoo weerartageen. Wadaaddada waxaa ka shahiiday inshaa Allaahu laba nin.

Ka Saariddii Yuu.Es.Sii Baladxaawo

Dagaalkii wuxuu isu baddalay ama ku wareegay Yuu.Es.Sii iyo Es.En.Ef. Waxaa dhexmaray dagaal caniif ah. Waxaa laga awood roonaaday oo magaaladii laga saaray Yuu.Es.Sii. Waxaa laga dilay taliyihii ciidammada Yuu.Es.Sii oo xaggooda qiima wayn ugu fadhiyay. Wuxuu ahaa ninkii ka qaylisiiyay Es.En.Ef. Wuxuu ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa ciidammadii Xoogga Dalka Soomaaliyeed, magaciisana waxaa la dhihi jiray Shabeel. Magacaaba cajiib ah.

Ku Noqoshadii Wadaaddada ee Baladxaawo

Magaaladii markii laga saaray Yuu.Es.Sii ayey wadaaddadii soo dageen Baladxaawo. Waxay billaabeen dacwadoodii iyo khidmaddii ay dadka u khidmaynayeen. Es.En.Ef iyo wadaaddada heshiis kama dhexeeyo magaaladana waa lawada joogaa. Waa dad is yaqaan oo wada dhashay nin walbana waxaa looga baqayaa reerkooda haddii wax la yeeli lahaa Wadaaddada.

Waxaa kaloo Es.En.Ef looga badbaaday awood la’aan haysatay markaas oo aysan ciidan ku filan haysan gaalo ay xiriir la lahaayeenna ma jirin markaas. Dagaalladii Yuu.Es.Sii-na aad bay ugu hoobteen naf iyo maalba. Marka nooma tureen ee tabar baa meesha dhigtay. Ilaahay baa ku mahadsan sharkoodiina naga kaafiyay.

Ciidammadii Yuu.Es.Sii waxay isku aruursadeen meelo kamid ah gobolka. Waxay u qaylodhaansadeen ciidammadoodii Xamar joogay. Waxaa soo baxay ciidan xoog wayn oo loogu magac daray Aar Shabeel. Waxay rabaan inay u aaraan taliyahoodii qaaliga ahaa ee ay Es.En.Ef ka dishay, waa Shabeel. Wax alla waxay arkaanna ama wadaad ha ahaado ama Es.En.Ef ha ahaado waxay rabaan inay birta ka aslaan.

Qabsashadii Yuu.Es.Sii ee Luuq

Ciidammadii Yuu.Es.Sii waxay qabsadeen Luuq. Waxay usoo gudbeen ama usoo dhaqaaqeen dhankii Baladxaawo. Es.En.Ef tabar ma hayso oo waxay ku naafteen dagaalladii dhexmarayay ayaga iyo Yuu.Es.Sii. Caydiidna soo dhaaf Luuq oo wuxuu rabaa inuu qabsado Baladxaawo mar kale. Talo waa caddaatay, waa la isku dhexmeeraystay, ninba meel buu ku dhiftay.

Al-Itixaad oo Shir Degdeg ah Galay

Waxaa maalmahaas yimid oo goobjoog ah halyaygii Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf. Shir baa la galay degdeg ah. Waxaa la falanqeeyay musiibadaan kusoo socotaa intay le’eg tahay iyo sidii looga hortagi lahaa. Shiikhu dagaal iyo hawl-askari wax kama yaqaan laakiin wuxuu yaqaannaa qaabka dadka loo tawjiihiyo ama maamulka. Shiikha dhinacyihiisa waxaa fadhiya saraakiishii ciidankii Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Asaga waxaa laga rabaa inuu amar bixiyo oo waa annagii soo marnay in loo doortay madaxwayne. Waxaa jooga Wasiirkii Gaashaandhigga iyo xubno sarsare oo dagaal-aqoon ah ama khibrad ciidan leh. Markii la qiimeeyay khatarta kusoo socota ayaa la go’aansaday in la iclaamiyo jihaad ka dhan ah Yuu.Es.Sii iyo cid walboo doonaysa inay burburiso imaaradaan Islaamiga ah.

Dadkii ayaa la kulmiyay, waa la wacdiyay, waxaa loo sheegay khatarta ku soo fool leh. Waxaa la xasuusiyay inay bannaantahay in la difaaco diintaada, sharaftaada iyo imaaradaan Islaamka ah oo u adeegaysa danta caamka ah intaba. Waxaa diyaargaroobay dhammaan dhalinyaradii, odayaashii, haweenkii iyo ciddii waxtar u ahayd bulshada.

Waxaa sidii caadada u ahayd ciidan xul ah diyaarsaday Wasiirkii Gaashaandhigga Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire. Wuxuu yiri iigu faatexeeya aniga ayaa warkooda keenayee. Wuu dhaqaaqay Shiikh Yuusuf iyo ciidankiisii, waxay afka saareen meesha qorraxdu kasoo baxdo oo Luuq ku aaddanayd. Wallee arrintu sidii hore ma aha ee soo duceeya qalabkiinnana ha dhigina waa intaasoo soo dhaqaaqa la idin yiraahdee.

Akhristayaalow waxaan idin xasuusinayaa dagaalkii ka dhici jiri Laasqoray ama Dabra, waxaa isaga soo horjeeday laba ciidan oo midna ku dagaallamayo magaca Ilaahay inuu kor noqdo midna ku dagaallamayo magaca Cabdullaahi Yuusuf inuu kor noqdo. Labada ciidanba waxaa hoggaaminayay saraakiishii ciidammadii Soomaaliya oo qaarna qaatay ku-dhaqanka shareecada Islaamka qaarna qaatay ku-dhaqanka mabaadii’da dimuqraadiyada ah oo gaaladu ku dhaqanto.

Labadaan ciidan oo maantay is horfadhiyana qolo waxay difaacaysaa in magaca Ilaahay kor noqdo qolana waxay difaacaysaa in magaca Jeneraal Caydiid kor noqdo. Labadaba waxaa hoggaaminaya saraakiishii ciidammadii qalabka siday ee Soomaaliya.

Dabra waa la ogaa wixii ka raacay Cabdullaahi Yuusuf iyo ansaartiisii baadilka ugu kaalmaynaysay. Maantana waxaan sugaynaa waxay la kulmaan Caydiid iyo ansaartiisu ama kuwa baadilka ugu kaalmaynaya ee naf iyo maalba ku bixinaya inuu kor noqdo Caydiid.

Taleefonka ha isa saarina, dhagta ku haya. Infiruu haddii la idin dhahana soo xirxirta oo soo dhaqaaqa. Nin lagu seexdow ha seexan, xil baad siddee ha seexan, soo jeedoo sidayda u feejignow. Allaahumma munzilal kitaab, wa mujriya saxaab, wa haazimal axzaab, ihzimhum. Aamiin, aamiin.

Ikhwaanii waxaan kala tagnay ayada oo ay xaaladda dacwadu meel fiican marayso. Waxaa dhacay heshiiskii la gaaray oo ahaa in lagu dhaqmo shareecada Islaamka marka laga reebo ugaaskii beesha oo asagu diiday ku-dhaqanka shareecada Islaamka.

Dhulka Gedo ku fadhido aan sawir ka bixiyo, maxaa yeelay waxaa laga yaabaa dad badan oo akhristayaasha ka mid ahi inaysan garanayn khariidada deegaanka.

Sababta ugu weyn ee aan u tilmaamayana waxaa weeye Gedo waxay xuduud la leedahay laba waddan oo shacabka Soomaaliyeed u ah cadow soo jireen ah ama gumaystayaal saliibiyyiin ah. Waa Itoobiya iyo Keenya.

Waxaan kaloo arki doonnaa dagaallo faraha looga gubtay oo dhexmaraya mujaahidiinta iyo saliibiyyiinta. Marka waxaa fududaan doonta tilmaanta meesha dagaalku ka dhacayo iyo cidda daggan. Waxaad arki doontaan bakhtiga Tigreega oo buuxdhaafiyay goobaha qaarkood. Waxaad arki doontaan ciidama dhan oo mujaahidiin ah oo shahiiday dhammaantood. Waxaad arki doontaan karaamooyin Rabbaani ah oo dhacay.

Waxaad kaloo arki doontaan dagaallo dhexmari doonaa mujaahidiinta iyo Yuu.Es.Sii (USC) oo uu hoggaaminayo Jenaraal Caydiid. Waxaad arki doontaan waxqabadkii imaaradii Islaamiga ahayd iyo horumarkii ay gaartay, dhanka diinta iyo dhanka maaddiga intaba. Waxaan kaloo kusoo qaadan doonnaa cududdii milatari ee ay yeelatay imaaradu.

Waxaan naqshadda ka qaadanaynaa Buuloxaawo oo xuduud la leh Itoobiya iyo Keenya. Haddii aan ku billowno degmada Luuq waxay Buuloxaawo ka jirtaa dhanka bariga iyo dhanka ay Baydhabo jirto. Garbahaarray, Baardheere iyo Buurdhuubo way isku aaddan yihiin oo waxay Buuloxaawo ka xigaan dhanka koonfureed ama Kismaanyo xaggeeda.

Ceelwaaq waxay ka xigtaa dhanka qorrax u dhaca oo Keenya ayay xuduud la leedahay. Doolow waxay ka xigtaa dhanka waqooyi oo waxay xuduud la leedahay Tigreega oo labada waardiye waxaa u dhexeeya wabiga la yiraahdo wabi Daawo. Buuloxaawana waan taagannahay oo waxay xuduud la leedahay Itoobiya iyo Keenya oo waa isu muuqdaan saddexda waardiye ama ciidan.

Walaalayaal waxaa caado ah mar kasta oo dadka khayr la farayo inaan la waayeen dad khayrka kasoo horjeeda oo ayagu qaab kale u shaqaynaya ama Islaam-nacayb ha ka ahaato ama jaasuus ha ahaado oo dano shisheeye ha u adeego. Waxaa kaloo mar walba aan la waayeen mid magac Islaam sheeganaya oo manhajku ka khaldan yahay sida Suufiyada.

Ducaaddii waxaa soo foodsaaray caqabado waawayn oo markii dambe gaaray in qaarkood birta laga aslo ama la dilo. Magaalooyinku waa is dhaamaan, qaar ayaan salaadda lagu tukan karin oo markay ku arkaan aan ka shakinayn inay ku dilaan ayagoo rumaysan inay kugu janno-tagayaan. Culumadooda ayaana saas u fatwootay (waa Suufiyo).

Magaalooyinkaas waxaa ka mid ahaa Garbahaarray. Magaaladaas waxaa daggan ama saldhig ay u ahayd Suufiyada Mareexaan ugu waawayn sida Ina Taltaliini. Ninkaasi wuxuu haystay waraaq uu u saxiixay Ina Siyaad Barre oo la leeyahay, “Ninkaad u malayso in uu yahay bidci (Salafu Saalix) adoon ka hadlin xabsiga kuugu dhow ku xir kadibna annaga noosoo gudbi annagaa Labaatanjirow u dhaadhicinaynee!”

Waxaa kaloo magaalada daggan Maxamed Siyaad Barre oo ciidamo ku uruursada si uu mar kale Xamar u qabsado (waa siday la tahaye). Waxaa dagaan ahaan magaalada daggan reerka Ina Siyaad ka dhashay. Waxay tolkiis diyaar u yihiin inay ku celiyaan kursigiisii gardarrada looga qaaday sida ay ayaga la tahay. Waxay ku bixiyeen naf iyo maalba difaaciisii iyo ku-noqoshada Xamar intaba.

Waxaa magaaladaas loo diray Shiikh Xasan Xuseen (taqabbalahu-llaahu). Dadkii wuxuu ugu yeeray in ay Ilaahay isu dhiibaan oo ay dulmiga joojiyaan, shareecada Islaamkana ku dhaqmaan. Wuxuu dood dheer la galay Suufiyadii saaxiroolayaasha ahaa ee Ina Taltaliini madaxda u ahaa.

Waxaa dhexmaray dood dheer, wuxuu ku oogay xujo cad. Waxay waayeen waxay ku difaacaan sixirkoodii iyo riwaayaddii beenta ahayd. Waxay ku dhawaadeen fashil iyo in la ogaado beentay meesha ku hayeen.

Sida caadada u ah diinlaawayaasha iyo suxarada ama sixiroolayaasha waxay sameeyeen dhagar ama shirqool ay wadaadkii ku khaarajiyaan, dhagartiina waxay u dhacday sidaan:

Maalin ayey wadaadkii waxay ku dheheen waxaan rabnaa in aan caawa meel isugu nimaadno oo Ilaahay barinno oo habaartanno (mubaahalo), kaanagii xaqdarro wada in Ilaahay si dhaqso ah nooga qabto. Wadaadkii wuxuu yiri waa hagaag waan imaan.

Waxay diyaariyeen koodii ugu liitay xagga caqliga iyo xagga diintaba. Waxay dheheen, “Markuu shirku dhammaado oo wadaadku gurigiisii aado meel mugdi ah u gal oo baas ku kala jeex subixiina waxaan leennahay waxaa ku dhacay habaarkii xalay la is habaaray oo asagaa xaqdarrada waday. Wakaas durba Ilaahay naga qabtay.”

Waa la isu yimid oo la mubaahalooday, waana la kala tagay. Wax yar intuusan socon wadaadkii ayaa dhagarqabihii meesha loo galiyay baas ku kala jeexay. Halkii ayuu ku shahiiday Shiikh Xasan Xuseen (taqabbalahu-llaahu). Shayaadiintii dhagarta sameeyeyna  subaxii ayay dadkii waxay ku dheheen, “Annagaa habaarnay xalay oo waxaa ku dhacay habaarkayagii. (Maa shahidnaa mahlika ahlihii!) Kama warqabno wax ku dhacay.”

Dhiigga Shiikh Xasan Xuseen iyo rag kale oo ducaad ah waxaa mas’uul ka ah oo lagala xisaabtamayaa Ina Taltaliini iyo saaxiibbadiis, lamana cafin doono jariimaday galeen. Waxaa u furan in ay Ilaahay u toobadkeenaan. Laakiin dhiiggii shuhadadu kama hari doono. Mar uun baa maxkamad caddaalad ah lasoo saari doonaa idan Alle.

Buuloxaawo waxaa dacwada ka waday laba nin. Nin markiiba waxaa xabsiga dhigay Ina Taltaliini ninkii kalana waxaa difaacay tolkiis oo meesha dagganaa. Waxaa la xiray Sheekh Cumar Aw-Faarax. Waxaa loo cagajugleeyay Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Axmed Tiire. Waxaa magaalada daggan aabbihiis oo ahaa ninka ugu cilmi roon magaalada Suufiba ha ahaadee, waa Sheekh Yuusuf aabbihiis.

Shiikh Maxamuud Tiire wiilkiisii  ayuu garab-istaagay oo wuxuu yiri ninkii mas’alo ku haysta wiilkayga anaa la doodaya ninkii dood qabaa ha yimaado berri subax 4 saac barxadda magaalada dhexdeeda ah kutubtiisana hasoo qaato.

Waxaa magaalada ag dagganaa ciidan uu haysto nin kornayl ah oo la yiraahdo Kululi. Waxaa loo geeyay khabar ah in la xiray ina hebel iyo ina hebel. Waa dad isyaqaan oo magaaladay ku wada dhasheen. Ninkaan dadka xirxirayaana wuxuu ka yimid Garbahaarray iyo meelo kale. Kululi wuxuu yiri Ina Taltaliiniyow haddaad ninkaan diin ku haysato soo qaado kutubtaada waa  inoo berri subax 4 saac iyo barxadda magaalada dhexdeeda ah.

Shaydaankii markuu ogaaday in laga rabo wax uusan hayn ayuu u cararay dhankaas iyo Baardheere. Ina Taltaliini wuxuu haystaa oo kaliya waraaqdii Maxamed Siyaad Barre u qoray oo ahayd ninkaad ku tuhunto in uu yahay Salafu Saalix  xir. Diin kale oo uu yaqaan ma leh. Xujadiisu waa xarig iyo cagajuglayn. Waagii markuu baryay ayaa lasoo dhoobtay barxaddii bannaanayd ee isteeshinka u dhawayd. Waxaa yimid libaaxyadii dawacadu cunaysay oo wata Bukhaari iyo Muslim,  waa ducaaddii.

Kornayl Kululi wuxuu yiri, “Aaway ninkii raggaan haystay?” Waa la waayay illayn baadilku caga uu ku istaago ma lehee. Kululi wuxuu yiri, “Maanta laga billaabo waxaad tihiin culumo xor ah. Waxaad akhridaan kitaabkaad doontaan, waxaad ku akhridaan meeshaad doontaan, ninkii idin la hadlana ii soo sheega anaa ka shaqaynayee.” Allaahu Akbar.

Xaaladdu markay halkaas marayso oo ducaaddii qaarna la laayay qaarna la xirxiray ayaa waxaa dhacay kulan dhexmaray golihii sare ee dacwada ama odayaashii Al-Itixaad ee gobolka Gedo. Waxaa la galay xiwaar dheer, waxaa la falanqeeyay masiirka dacwada iyo siday ku socon karto, waxaa laga baaraandagay dhibka jira iyo sidii loo xallin lahaa.

Waxaa la go’aamiyay in aan laga maarmin ciidan hubaysan oo dacwadaan waardiye ka haya ama ilaaliya ducaadda iyo dacwada miraheeda. Waxaa la sameeyay haykal dawladeed oo kale. Waxaa Madaxwayne laga dhigay Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf. Waxaa Wasiirkii Arrimaha Gudaha laga dhigay Shiikh Maxamuud Macalin Nuur. Waxaa Wasiirkii Gaashaandhigga laga dhigay Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire.

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf

Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf waa nin caynkee ah? Wadaadku wuxuu ahaa dadkii muddo hore waxbarashadiisa diiniga ah kusoo dhammaystay gobollada Sucuudiga. Wuxuu ahaa daaci wayn oo wuxuu kasoo shaqeeyay ama daaci kasoo ahaan jiray waddammo fara badan oo aan Soomaaliya ahayn, waa intii aysan Soomaaliya burburin ka hor.

Shiikhu wuxuu leeyay sifooyin fara badan waxaana kamid ah: Waa nin haybad badan, waa geesi, waa xaruuri oo waa nin kulul, waa deeqsi, waa mufassir, waa muxaddith. Wuxuu yaqaannaa sida dadka loo maamulo. Wuxuu jeclaa in uu naf iyo maalba jihaadka ku bixiyo. Wuxuu dadka ugu yeeri jiray in dulliga laga baxo oo gaalada la iska dulqaado iyo murtaddiinta, wuxuu rumaysnaa in aan cizzi jirin haddii jihaad la waayo.

Shiikh Maxmuud Macalin Nuur

Shiikh Maxmuud nin see ah ayuu ahaa? Shiikhu wuxuu lahaa wanaag fara badan. Waxaa kamid ahaa: Wuxuu  ahaa dadkii jaamacadaha ugasoo baxay waddanka Sucuudiga muddo hore, wuxuu ahaa nin geesi ah, deeqsi, baarri, mufassir, nabadoon run ah ayuu ahaa. Shiikhu wuxuu ahaa nin qofkii la fariistaa aakhiro uu xasuusanayo, wuxuu ahaa nin tawaaduc badan,  cibaado badan, wuxuu ahaa nin ku habboon in uu dadka hoggaamiye u noqdo. Ilaahay naxariistiisii haka waraabiyo, aamiin, aamiin.

Shiikh Yuusuf Shiikh Maxamuud Tiire

Shiikh Yuusuf nin sidee ah ayuu ahaa? Wuxuu ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa dawladdii dhacday, wuxuu haystay tababbar sare oo wuxuu kamid ahaa ciidammadii kumaandooska. Wuxuu ahaa raggii ay sida gaarka ah u tababarteen taliskii dhacay ee Siyaad Barre, wuxuu ahaa shiikh mufassirul-Qur’aan oo wuxuu ka dhashay qoys ehlu-diin ah, wuxuu ahaa geesi, tababbare ciidan,  wuxuu  ahaa mujaahid diin jecel. Wuxuu  ahaa nin u qalma in uu dawlad Islaam ah u noqdo Wasiirka Gaashaandhigga oo wuxuu yaqaannay hawlaha ciidanka iyo dagaalgalintooda.

Raggaas ama culumadaas saddexda ah ee aan kor kusoo sheegnay nin walbaa wuxuu bilaabay hawl asaga u gaar ah iyo tii caamka ahayd oo lagu magacaabay. Shiikh Muxamed Xaaji Yuusuf waxay ahayd shaqadiisu in uu yahay nin meel fadhiya oo dadka qaabila, waxay rabaanna u fuliya intuu awoodo. Taas wuu samayn jiray wuxuuna ku darsaday inuu noqday daaci dadka wacdiya oo diinta ugu yeera, wuxuu  noqday nin khaadum ah oo shaqaduu wax ka qaban jiray.

Shiikh Maxamuud Macalin Nuur waxay ahayd shaqadiisu in uu dadwaynaha ku dhexjiro oo la shiro oo masaalixdooda kala taliyo oo dhibka dhexdooda ah xalliyo heshiis dhexdhigo kuwa xurguftu ka dhaxayso. Waxay ahayd shaqadiisu in madaaris la dhiso, masaajid la dhiso, dadkana wanaagga ugu yeero. Wuxuu ku darsaday in uu noqdo daaci oo intuu masaajidkii dhex fariistay ayuu dadkii kutubbo u billaabay oo ka haqabtiray diintii.

Shiikh Yuusuf shaqadiisu waxay ahayd in uu ciidan dhiso oo hub soo uruuriyo oo xuduudaha ilaaliyo iyo dacwada meelna fariisto oo ciidanka shaqada u kala diro. Wuxuu ku darsaday in uu askartii tababbaro, diinta baro, waardiyaha qabto, sahanka u baxo, furinta galo, maslaxada dadkana xalliyo oo wuxuu ku dhexjiri jiray bulshada. Mar kastana wuxuu ka qaybqaadan jiray hawlaha bulshada dhexdeeda ka jira.

Billawgii Mucaskarka

Waxaa la yagleelay ama la billaabay mucaskar ama ciidan. Waxaa la dajiyay ciidanka Baladxaawo dusheeda. Sidaad la socotaan dawladdii dhacday waxay lahayd ciidammada qalabka sida oo noocyo fara badan ka koobnaa. Waxaa ugu xoog waynaa milatariga. Milatarigu wuxuu lahaa qaybo kala duwan qaarba wax bay qaabilsanaayeen.

Akhristayaalow Maxamed Siyaad Barre wuxuu samaystay ciidamo aad u fara badan oo si gaar ah loo tababbaray. Ciidammadaasi waxay ilaalin jireen madaxtooyadii Ina Siyaad Barre iyo wixii xiriir la leh madaxtooyada. Ciidankaasi wuxuu ahaa dhammaantiis Mareexaan. Hadday cid kale ku jirtayna ma badnayn. Markii lasoo qaxay oo la yimid gobolka Gedo ciidankii waxay u wareegeen Al-Itixaad. Sababna waxaa u ahaa Allaah kadib culumadaan soo sheegnay oo gaarsiiyay dacwada kadibna waxay noqdeen ciidan diinta Ilaahay waardiyeeya.

Dadku ma haystaan dhaqaale oo waxay u badan yihiin dadkii soo qaxay, waxaa lagama maarmaan ah in la helo dhaqaale ciidankaan lagu maalgaliyo. Waxaa loo baahan yahay hub, saanad, raashin, daawo iyo dhaqaale loo isticmaalo wixii caqabad ah oo ka horyimaada ciidanka. Waxaa la naadiyay ciddii ku tabarrucaysa dhaqaale ama hub ama gaadiid. Waxaa kaloo loo baahnaa qofkii noqonaya ciidan.

Waxaa xeradii soo buuxdhaafiyay ciidammadii xoogga dalka Soomaaliyeed oo waliba tababbaran oo waxaa sahlanaatay inay markiiba hawlohoodii qabsadaan oo aysan tababbar u baahnayn. Waliba waxaa laga helay tababbarayaal sare sida Barre Ubaxle (Barre Daliil), Shiikh Yuusuf iyo rag kale oo fara badan.

Waxaa loo kala tartamay khayrkii, waa loo kala dheereeyay. Waxaan ka xusi doonnaa dhawr nin ragga markiiba keenay naftoodii iyo maalkoodii oo wada socda, waxaa kamid ahaa raggaas Cabdi Buraale Wayax. Wuxuu ku deeqay naftiisii iyo gaari Toyoota ah oo uu lahaa. Markiiba waxaa la saaray qori Bii-10 ah. waa qoryaha lagula diriro taangiyada ama tiknikada.

Ninka labaad wuxuu ahaa Cali Xaashi oo wuxuu keenay naftiisii iyo  gaari Toyoota ah iyo qori Baroon ah oo ku rakibnaa, walow markii dambe xoogaa lacag ah loo celiyay. Cali Xaashi wuxuu kamid ahaa labadii wiil oo buundada Goday Tigreegii ka cayriyay waagaan u haajirnay Bari. Waxaa kaloo lagu xasuustaa Boosaaso mujaahidkii ay kasoo furteen xabsiga asaga iyo Shariif Yare. Waa khibraddii iyo hubkii ay ku difaaci jireen Maxamed Siyaad Barre waxay Islaamka uga faa’iideeyeen, jazaahumu-llaahu khayran ajmaciin.

Waxaa ciidanka maalgaliyay Shiikh Muxamed Qaasim (xafidahu-llaahu). Shiikh Muxamed waxaan soo marnay inuu ahaa nin maalqabeen ah oo maalkiisii u huray mujaahidiinta. Wuxuu noqday ninka kaliya oo Ilaahay mujaahidiinta ku dharqabtay ama ku badbaadiyay. Shiikh Maxamed Qaasim gurigiiisu wuxuu ahaa madarasad Islaam ah. Waxaa mucallim ka ahaa madarasadaas callaamatu Sheekh Shariif Cabdinuur.

Waxaan leennahay ma illaawi doonno abaalkaad noo gashay annagoo u baahan cid na kaalmaysa ayaad dhulka naga qaadday. Ilaahay baa gudi kara abaalkaaga. Waxaan Ilaahay kaaga baryaynaa inuu Jannatul-Firdowsa kuugu baddalo hantidaad Ilaahay daymisay annagana nagu kaalmaysay iyo hoyga aad Islaamka u noqotay, aamiin, aamiin.

Waxaa soo buuxsamay mucaskarkii, waxaa la helay wax aan la malaysanayn oo khayr ah, waxaa la helay cudud milatari oo ducaaddu isku hallayn karaan. Waxaa jiray ciidamo ay leeyihiin Es.En.Ef (SNF) oo ah Mareexaan oo gobolka nala joogay. Meelaha ay xoogga ku lahaayeen waxaa kamid ah Buurdhuubo iyo Garbahaarray.

Ciidammada Es.En.Ef (SNF) waxaa dulfadhiyay ciidammadii Yuu.Es.Sii (USC) oo uu hoggaaminayo Jenaraal Caydiid. Waxay rabaan inay Ina Siyaad soo qabtaan asagoo nool ama waddanka ka saaraan. Asaguna wuxuu rabaa inuu dib u qabsado Xamar oo cagta mariyo Yuu.Es.Sii iyo ciidankeeda. Maalin walba dagaal baa dhaca oo qolaa la cayrsadaa.

Qabsashadii Caydiid Gobolka Gedo

Waxaa weerar soo qaaday Caydiid, wuxuu qabsaday Buurdhuubo, Garbahaarray iyo tuulooyin ka sokeeya. Mooryaantii Ina Siyaad Barrana cagtaa la mariyay asagiina dirqi buu ku baxsaday oo Keenyuu u galay. Akhbaartaasu waxay soo gaartay wadaaddadii Al-Itixaad oo xaaladdoodu isugu toosnayd oo intay dadkii is fahmeen ayagu meesha dawlad ka ah.

Wadaaddadii waxay galeen shir degdeg ah. Waxaa la falanqeeyay musiibada kusoo socota iyo intay le’egtahay. Waxaa la isku raacay in aan Caydiid cidna dhaafayn oo aysan suurtagal ahayn in aan hal magaalo wada joogno annaga iyo Caydiid. Taladii baa lagu baartay, waxaa loo kala baxay laba koox.

Rag waxay dheheen aan ka hortagno oo iska celinno ninkaan waalan oo aan cidna ka xishoonayn. Ragna waxay dheheen aan magaalada gees uga baxno oo yaanaan xabbad ku ridin Caydiid iyo wuxuu wato. Isuma kaaya dhaamaan Yuu.Es.Sii (USC) iyo Es.En.Ef (SNF). Waxaa la qaatay ra’yigii uu soo jeediyay Macalin Maxamuud oo ahaa yaan xabbad lagu ridin magaaladana aan gees uga baxno.

Dib uga Gurashadii Baladxaawo

Waxaa magaaladii looga baxay dhankaas iyo Doolow. Waxaa la dagay meel lagu magacaabo Gaawiito oo 9 kiilomitir u jirta Baladxaawo. Waa meel istaraatiiji ah. Waa dhul biyo leh, hawd ah ama dhir leh wabigana dhinaca ku haysa. Waxaa la diyaarsaday wax alla wixii dagaal lagu gali lahaa, waxaa loo diyaar garoobay hadduu soo xadgudbo Caydiid in la iska dhiciyo oo lagu jihaado. Hadduusan soo aadinna aan loo dhawaaqin.

Sariyyadii Shiikh Yuusuf

Halkaas markay arrintu marayso ayaa waxaa ciidan diyaarsaday halyeygii Shiikh Yuusuf. Wuxuu kaxaystay rag xul ah. Wuxuu yiri anaa Caydiid iyo wuxuu ku sugan yahay ka warkeenaya. Wuxuu afka saaray waddadii Garbahaarray aadi jirtay oo Caydiidna kusoo socday. Ma naqaan wuxuu rabo shiikhu laakiin wuxuu u eg yahay nin inta Caydiid iyo ciidammadiisa ka hortaga xabbad ku billaabi doona oo illaa ay ku noqdaan meeshay ka yimaadeen dagaal ku wadi doona, (immaa shahaada wa imma-nasri).

Shiikh Yuusuf iyo ciidammadiisii way dhaqaaqeen, waxayna cagta saareen jihadii ay Caydiid iyo ciidammadiisiina ku sugnaayeen. Yuu.Es.Sii (USC) way soo socdaan, waxaa la isaga horyimid meel Shabeelduulaay la yiraaho qiyaastii. Shiikhu markii uu usoo dhawaaday ciidankii Yuu.Es.Sii ayuu waddada gees uga baxay oo wuxuu galay dhufays. Wuxuu sugayay intay kasoo dhawaanayaan ciidammada Caydiid. Ciidankiisiina wuxuu u diyaariyay hab dagaal.

Ikhwaanii arrintu ma sahlana, Shiikh Yuusuf wuxuu wataa koox yar oo ciidan ah, waxaa kusoo fool leh ciidankii Yuu.Es.Sii ugu faraha badnaa oo soo qabsaday tan iyo Xamar. Soo duceeya in Ilaahay Muslimiinta nasriga siiyo wixii diinta Ilaahay la dagaallamayana Ilaahay dulleeyo. Ikhwaanii dhagtu ha idiin taagnaato ducadana badiya.

Waa inoo qormada dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Walaalayaal waxaan kala tagnay annagoo dalka dibaddiisa ku maqan. Intaan maqnaa waxaa dhacay dagaallo waawayn oo lagu soo qaaday imaaradii gobolka Gedo. Dagaalkaasi wuxuu socday muddo aan yarayn mar walbana waxaa weerarka soo qaadayey gaalo is bahaysatay wayna jabayeen mar kasta.

Dib u Noqosho ama Gocasho

Inta aanan u galin Gedo iyo imaaraddii Islaamka ahayd aan wax yar dib noogu celiyo gobolka Mudug gaar ahaan Caabudwaaq. Waxaan xusayaa laba arrimood oo aan ka tagay markaan ka warramayey Caabudwaaq iyo dhibkii ay dacwadu kala kulantay.

Midda 1aad: Waxaan ammaan ballaaran usoo jeedinayaa qabiil ka mid ah qabiilooyinka daga Caabudwaaq. Reerkaasi wuxuu ahaa reer Ilaahay barakeeyay, Waxay ahaayeen Ansaar u gargaartay ducaaddii markii cid walbaa dishay oo dhacday.

Waxay dajiyeen guryohoodii, waxay wax ka siiyeen maalkoodii, waxay xabbadda isaga dhigeen ama waardiye u noqdeen ducaaddii dulmiga lagu laynayey, waxay hoy u noqdeen diintii Islaamka oo reer Caabudwaaq la collaytameen.

Waa reer Maxamuud Guuleed. Reerkaas barakaysan oo noqday ansaartii ducaaddii reer Caabudwaaq ay ka dhigeen waxay dilaan iyo waxay dhacaan ama dhaawacaan Ilaahay ha xifdiyo naftooda iyo maalkooda intaba, aamiin, aamiin.

Midda 2aad: Waxaan ka tagay halyeey meeshaas ku shahiiday. Wuxuu ka mid ahaa muhaajiriintii socodka kasoo billowday Dhoobley, wuxuu ahaa hoggaamiye ciidan, wuxuu ahaa tababbare ciidan, wuxuu ahaa daaci dadka dacwada ugu yeera. Reerkoodaa dagaan ahaan ugu badan Caabudwaaq (reer Dalal).

Wuxuu ugu yimid in uu dacwada gaarsiiyo, waxaa dilay ilma-adeerradii, waxay ku dileen magaalada Caabudwaaq bartankeeda. Qabiilkii uu ka dhashay oo magaalada haystay aad ayey ugu farxeen geeridiisa halyeygaas marka laga reebo nin la dhihi jiray Ina Bulxan iyo intii Ilaahay u naxariistay. Wuxuu ahaa halyaygaasu shahiid Abuu Dujaanah (taqabbalahu-llaah).

Ansaarigii Kaligii la Dagaallamay Reer Caabudwaaq

Markii ay Abuu Dujaana dileen reer Caabudwaaq, ayaa nin lagu magacaabo Ina Bulxan waxaa uu dagaal gobeed la galay reer Caabudwaaq iyo magaaladii oo dhan. Ina Bulxan wuxuu galay dagaal uu kali ku yahay ayna kasoo horjeedaan magaaladii Caabudwaaq oo dhan.

Wuxuu isticmaalay bambooyinka gacanta laga tuuro, wuxuu isticmaalay qoriga boobaha ah, wuxuu isticmaalay xeeladdii ahayd ku dhufo oo ka dhaqaaq. Wuxuu galay dagaalkii uu Abuu Basiira galay oo kale iyo taatiko ciidan oo asaga u gaar ahayd.

Wuxuu gaystay waxyeello badan, wuxuu argaggax ku riday Suufiyadii shayaadiinta ahayd ee mu’aamaraadkaan ka dambaysay, wuxuu kala cayriyey dhagarqabayaashii Islaamka dhibay ee laga tukan waayay.

Suufiyada waxaa ansaar u ahaa ama taakulayn jiray laba qabiil oo kala ah reer Siyaad Xuseen iyo qoys lagu magacaabo Celi. Waxaa madax u ahaa laba nin oo midna reer Siyaad Xuseen yahay midna reer Celi yahay ama Celi. Waxayna kala ahaayeen labadaas nin Ina Cabdi Jawaan oo ahaa reer Siyaad Xuseen iyo Ina Macalin Cabdi oo ahaa reer Celi ama Celi.

Ina Bulxan markuu rag waayay muddana dagaalkii ku jiray naftiisiina ay khatar gashay ayuu u hijrooday gobolka Gedo oo markaas jihaad ka socday.

Wuxuu ka qaybqaatay dagaallo badan oo lala galay kuffaartii iyo murtaddiintii. Aakhirkiina wuxuu ku shahiiday magaalada Ceelwaaq agteeda, waxayna isku maalin shahiideen al-Waalid al-Caabid az-Zaahid Shiikh Aadam Garwayne (taqabbalahumu-llaahu ajmaciin).

Gobolka Gedo iyo Imaaradii Islaamiga Ahayd

Sidee ayey ku billaabatay? Sidee ayaase looga faa’idaystay? Goorma ayey burburtay imaaradaasi? Yaase burburiyay? Soomaalidu gacan ma ku lahayd burburkii imaaradaas? Arrimahaas oo dhan iyo arrimo kaleba waxaan uga hadli doonaa qormadaan iyo kuwa kale ee soo socda inshaa Allaahu tacaalaa.

Akhristayaalow waxaad ii oggolaataan in aan xoogaa siyaasad ah gogoldhig ka dhigto inta aanan billaabin ka-sheekaynta imaaradii Islaamiga ahayd ee gobolka Gedo.  Aad ayaad ugu mahadsantihiin dhagaysigiina, baaraka-llaahu fiikum.

Ikhwaanii markii ay burburtay Dawladdii Maxamed Siyaad Barre sanadkii 1991dii,  waxaa dhacay musiibooyin fara badan. Waxaa kamid ahaa dhibaatooyinkii dhacay dil, dhac iyo barakicin. Dhanka kale waxaa meesha ka baxay oo saaxada bannaysay dawlad faasiqad ahayd oo diinta iyo dadkaba dhibaato weyn ku haysay laakiin lagu qabay xoogaa kala dambayn ah.

Waxaa kamid ahaa wanaagga lagu qabay dawladdaas xasillooni dadka dhexdiisa ah, ilaalinta xuduudaha, shaqooyin ay dadka qaarkiis ku haysteen, waxbarasho maaddi ah, magac dawladnimo iyo wixi la mida.

Walaalayaal waxaad ogaataan Soomaaliya iyo Itoobiya dawladihii ka talin jiray isku mar ayaa la riday, isku xilli ayaana kursigii xukunka laga qaaday madaxweynayaashii labadaas dal, Maxamed Siyaad Barre iyo Mingistu Xayla Mariyam. Qorshaha loo dumiyey dawladdii Soomaaliya waxaa lahaa reer galbeedka ama gaalada ee ma ahayn mid ay wateen jabhadihii qabiillada ee lakala oran jiray Yuu.Es.Sii (USC), Es.Es.Dhii.Ef (SSDF), Es.En.Em (SNM), Es.Pii.Em (SPM), Es.En.Ef (SNF), iyo wixi la mida.

Waxaad mooddaa in aan wali la fahmin balaayadu meeshay nooga timid iyo cidda wadatay. Waxaad mooddaa qabiilooyin fara badan oo Soomaali ah in ay la tahay in ay ayagu rideen dawladdii shuuciyada ahayd ee Maxamed Siyaad.

U fiirsada shacabka waxaa lagu dagaalgalinayay Ina Siyaad Barre ayaan kursiga ka tuuraynaa kadibna waddanka madaxwayne caadil ah ayaan u dhiibaynaa oo qof walba xaqqiisa siiya dadkana isu soo dhaweeya oo reer magaal ah.

Waxaa dadka ugu faham xun wadaaddada Ictisaam oo u qaba in ay dawlad tahay Buntlaan, waxaadna arkaysaa marar badan ayaga oo leh, “Waa dawlad madaxbannaan!” Oo talow yay ka xoroobeen?

Waxaa kuwaas kasii liita kuwa ku hoos naban maamulladaas ama la shaqeeya una fatwooda (Ictisaam). Waxaadna maqlaysaa marar badan ayaga oo leh, “Soomaalilaan waxay u baahan tahay aqoonsi.” Oo yaa inkirsan inay yihiin Soomaali?

Qoladaan koonfurtu (Ictisaam) waagii hore waxaa dagaalka lagu galiyay Daarood baa idin gumaysta ee iska dhiciya oo ka saara magaaladiina. Ma aysan oran oo maxay noo dhimeen oo waddanka looga saarayaa? Ma aysan oran miyaan kala maarannaa?

Daarood yaa baddalay oo Xamar lagu soo dhaweeyay? Mar waa Maraykan, mar waa Xabashi, marna waa balaayo madow. Qola kastaa markay timaaddo waxay ka liitaan Ina Siyaad Barre iyo Daaroodkii laga sifeeyay Xamar.

Wax lagu qoslo waxaa ah, bal fiiriya waa macquul in la yiraahdo dadkii Xamar dagganaa ee Soomaaliyeed waxaa dhibay kuwo meel kale ka yimid. Dadku waxay go’aan ku gaareen in ay xoog isaga saaraan baladaan ku habsatay. Ma xuma arrintu hadday saas tahay. Laakiin hadday taladu adinka idinka timid, maxaa loo boobay waddankii aad ka xorayseen dawladdii dhiigmiiratada ahayd? Maxaad Daarood markuu cararay uga daba cararteen? Maxaad uga qaxdeen waddankii aad ka xoraysateen Daarood? Maxaad qoxootiga u noqoteen sidii Daarood oo kale? Maxaa wali xabbaddu idiinku socotaa gaalana idiinku dhex jirtaa?

Jawaab u heli maysaan aan ka ahayn Allay lehe dagaalkaas waxaa watay gaalo iyo gaaloraacyo shacabkana waa la khayaameeyay. Gaalana waxay rabtay in ay waddanka qabsato, waana haysataa ee see isaga kicinnaa?

Markaad waddankii bannayseen ayaa la idiin soo dabamaray waana dantii gaaladu lahayd. Illaa haddana wax gartay arrintaas waxaa ka jira wiilasha yar yar ee gaalada qoriga la hortaagan Soomaaliduna leedahay khayr baad naga hortaagan tihiin oo waxaad waddankii ka erideen hay’adihii khayriga ahaa!

Ogaada gaalo dawlad idiinkuma maqna mana rabaan in aad dawlad noqotaan. Xataa ma rabaan middii shuuciyada ahayd oo kale inay idiin dhalato. Waxay rabaan inaad adduunwaynaha ku kala firirtaan oo kuwo fara badan oo adinka idin kamid ah ama carruurtiinnu ay dib ugu soo celiso Soomaaliya ayagoo gaalo ah, ciyaadan billaahi.

Waxay idin la sugayaan carruurta waddammada gaalada ku dhalatay inay qaangaaraan oo ay waddanka dib ugusoo noqdaan ayagoo baddalan. Waxay rabaan in ay dhammaadaan dadkii damiirka lahaa mid diineed iyo mid waddaniyad intaba.

Waxay rabaan inay gobol gobol waddanka u kala gooyaan oo xuduuddo u yeelaan qola walbana ku dhahaan, “Iska celiya kuwaan oo xuduudihiinna yay imaan, annagaa idin taakulaynaynee. Argaggixisadana laaya iyo kuwaan diinta ku gabbanaya (Shabaab), waa takfiir qoladaan gaalada la dagaallamaysaa oo arrintaas waxaa sheegay culumada musaalaxada iyo Hay’atul Culamaa’ul Kibaar!”

Walaalayaal isla waqtigaas ayaa Tigree gacanta loo galiyay waddanka Itoobiya. Waddankana lama burburin oo Mingistu ayaa lagu yiri raac diyaaraddaan oo waddankaas tag. Shay walbana meeshuu yaallay lagama qaadin, Meles ayaa taladii la wareegay gaaladuna waa ku kaalmaysay.

Melesna waxaa lagu yiri, “Qabso Itoobiya iyo Soomaaliya, labadiiba waa diyaar, dad kula shaqeeyaana waa kuu diyaar labada waddanba.” Soomaaliya iyo Itoobiya laga billaabo 1991 waxaa maamula Meles iyo mid murtad ah oo magac Soomaaliyeed wata. Waana dantii laga lahaa burburkii ama duullaankii lagu soo qaaday 1991 Soomaaliya.

Rumayso in lagu shaqaysanayay jabhadihii magacyada badan lahaa ee lagula diriray dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Rumayso in lagu shaqaysanayay dagaal-oogayaashii sagaalka ahaa. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca dawladeed ee Karasayga ah. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca Culumada Musaalaxada. Rumayso in lagu shaqaysanayo macaga Hay’atul Culamaa’ul Kibaar. Rumayso in lagu shaqaysanayo magaca Soomaali hebel-laan. Rumayso in ay been tahay Shabaabku waa takfiir iyo Khawaarij.

Aan kusoo laabto qormada iyo imaaraddii gobolka Gedo. Dhibka aan kasoo sheekaynay markii uu dhacay 1991dii, ayaa qola walbaa waxay u qaxday dagaankoodii ama meeshii reerkoodu u badnaa hadday yihiin culumo ama dadkii caadiga ahaa. Gobolka Gedo waxaa u qaxay ninkii dhibkaan sabab u ahaa oo ahaa Maxamed Siyaad Barre.

Waxaa kaloo qaxay dad fara badan oo Mareexaan ah. Mareexaan wuxuu tagay dhowr magaalo sida Garbahaarray, Baardheere, Buurdhuubo, Buuloxaawo, Luuq iyo wixi la mida. Ina Siyaad Barre wuxuu fariistay Garbahaarray. Halkaasu marna weerar rogaal celis ah kasoo qaadaa marna isku difaacaa.

Dadka qaxay waxaa ku jira culumadii dacwada ka waday waddanka gudihiisa gaar ahaan Xamar. Culumadaas intii dowladdu jirtay dacwadooda hoos ayey u wateen oo dadka waxay wax ku bari jireen guryo qarsoon.

Ninkii lagu ogaado in uu diin faafinayana waa la xiri jiray ayadoon laga hadalsiin. Waxaa la gayn jiray meel lagu magacaabo Godka. Waa dhulaka hoostiisa meel ah oo aan dib dambe lagu arkayn haddii lagu geeyo.

Waxaa tashaday ducaaddii Mareexaan, waxay go’aan ku gaareen in laga faa’iidaysto fursaddaan dahabiga ah mar hadday burburtay dowladdii shaydaanku ku shaqaysanayay diintana diiday in dadka la gaarsiiyo, culumadiina xabsiyada ka buuxisay.

Billawgii Dacwada Gedo

Ducaaddii way is qaybiyeen. Qof walbana waxaa loo diray meeshuu ku habboonaa. Waxaa kamid ahaa raggaas ducaadda ahaa Shiikh Yuusuf Sheekh Maxamuud, Shiikh Cumar Aw-Faarax, Shiikh Xasan Xuseen iyo culumo kale.

Raggaas waxay galeen loollan dheer oo ka dhexeeyay ayaga iyo mooryaantii Mareexaanka oo difaacayay ama ilaalinaya Maxamed Siyaad Barre oo wali ka rajo qabay in uu mar kale madaxwayne ka noqdo Soomaaliya.

Waxaa mooryaantaan ka darnaa oo meesha joogay Suufiyo inkaar qabta oo maradatu-shayaadiin ah. Suufiyada waxaa hoggaaminayay nin lagu magacaabo Ina Taltaliini. Taltaliini kaligii ma ahayn ee wuxuu wataa sixiroolayaal fara badan oo la shaqeeya. Waxaa kaloo meesha ku habsaday ama jooga qoyskii dawladdu ka burburtay oo u qaadan la’ in la jabiyay oo kursigii lagala wareegay.

Wadaaddadu waxay dadka ku wacdiyaan ama uga digayaan waxaa kamid ahaa in aysan galin dagaalka fitnada ah, inay joojiyaan dadka ay laynayaan ee shacabka ah, inay joojiyaan dadka ay xoolohooda boobayaan iyo wixi la mida. Waxay ku guulaysteen dad badan inay kasoo baxaan furintii dagaalka.

Arrintaasi waxay dhibtay saddex qolo:

1. Madaxdii dawladdii dhacday oo uu kow ka yahay Maxamed Siyaad Barre.
2. Suufiyo oo yaqiinsan haddii wadaaddadu ku guulaystaan in ay dadka gacanta ku dhigaan in ayaguna ay waayi doonaan mansabkoodii.
3. Qabiilka la yiraahdo reer Faarax Ugaas oo uu ka dhashay Maxamed Siyaad Barre in Ilaahay u naxariistay mooyee.

Qoyskii waxay naf iyo maalba u diyaarsadeen inay soo ceshadaan sharaftii, dawladnimadii iyo karaamadoodii ay dadka dhexdiisa ku lahaayeen hadda ka hor.

Waxay dadka ugu necbaayeen qofkii yiraahda yaan laga qaybqaadan dagaalka ehliga ah, yaan la layn dadka masaakiinta ah, ma bannaana in loo hiiliyo mujrim, hala qaato shareecada Islaamka, halaga fogaado qabyaaladda iyo wixi la mida.

Waxaa joogay gobolka rag fara badan oo ay Maxamed Siyaad hadda ka hor is qabteen oo ku faraxsan in kursigiisii laga tuuray. Waxaa kamid ahaa raggaas:

Jeneraal Cumar Xaaji Masalle. Cumar wuxuu isku dubaritay wax alla wixii Ina Siyaad Barre ku kacsanaa cidday rabaanba ha ahaadeen. Wuxuu fursad u helay inay raacaan sufaho fara badan oo Mareexaan ah. Wuxuu xiriir la yeeshay Tigree. Wuxuu billaabay dhaqdhaqaaq siyaasadeed.

Intaasoo mashaakilaad ah oo jiray iyo kuwa kale oo fara badan  oo dadka dhexdiisa ah, Ilaahay wuxuu wadaaddadii makansiiyay magaalooyin saddex ah: Buuloxaawo, Luuq iyo Doolow. Waxay heleen shacab u oomanaa barashada iyo ku-dhaqanka diinta Islaamka, waxay heleen ansaar fara badan, waxay heleen oo dacwadii ajiibay odayaal dhaqameedkii in yar mooyee.

Waxay soo gaareen heer ay ku fakareen in ay dawlad dhisaan. Waxaa abuurmay jawi Islaami ah, waxaa aad u muuqday shacaa’irkii ka muuqday degmooyinkaas aan kor kusoo sheegnay sida xijaabkii gabdhaha, dugsi Qur’aankii, machadyo diini ah iyo wixi la mida.

Xarakadii Al-Itixaad waxay iclaamisay shir loo dhanyahay in la isugu yimaado maalin hebla iyo meel hebla. Waxaa shirka lagu martiqaaday wax alla wixii Mareexaan ahaa oo mas’uuliyad qaadi karay sida ugaaska, odayaaldhaqameedka, culimada, aqoonyahanka iyo hay’adihii madaxa bannaanaa.

Waxaa lasoo xaadiray goobtii shirka dhammaan dadkii la is lahaa waxtar bay u yihiin bulshada. Waxaa yimid ugaaskii beesha, waxaa yimid odayaaldhaqameedkii, waxaa yimid aqoonyahannadii, waxaa yimid dadkii la rabay in ay masiirka ummadda hoggaamiyaan.

Culumada meesha joogtay waxaa ka mid ahaa Shiikh Maxamed Xaaji Yuusuf, Shiikh Maxamuud Macalim Nuur, Shiikh Yuusuf Axmed, Shiikh Cabdiraxmaan Oogle, Shiikh Aadam Beebee iyo culumo kale.

Shirkii waa furmay, waa la falanqeeyay waana la isku afgartay. Waxaa kamid ahaa waxyaabihii la isku afgartay in la qaato ku dhaqanka shareecada Islaamka. Waxaa la wada gaaray heshiis ah in diinta Ilaahay la difaaco oo cadowgeedana meel loogasoo wada jeesto. Waxaa lasoo gaaray heshiiska qodobbadiisii in la saxiixo.

War Naxdin Leh oo ka Yimid Meel Aan Laga Filayn

Akhristayaalow markii la diyaariyay nuqulkii ama waraaqihii la saxiixayey ayaa sida caadadu tahay waxaa loo soo dhaweeyay cidda u mudan in ay saxiixdo ugu horrayn waraaqaha.

Wuxuu noqday Ugaas Cumar Ugaas Xirsi. Mareexaan halkaas ugaas buu leeyahay meel uu joogaba sida runta ah. Ugaas Cumar waa diiday in uu saxiixo ku-dhaqankii shareecada Islaamka!

Afka iyo gacanta ayaa la isa saaray ama dhabanka iyo gacanta yaab dartii. Waa la is fiirfiiriyay. Hadal hoosaa billowday, wax ku dhiirradaa la waayay la hadalka ugaaska. Rag kala calool adag kalana geesisan, nin baa hadlay wuxuu muqaddamo ka dhigtay ama iska hormariyay maahmaah. Wuxuu yiri, “Hadda ka hor ayaa nin waxaa uu doonay gabar uu dhalay nin ugaas ah, waxaa la damcay in ugaaskii la siiyo sooryo, waxaa la garan waayay ugaaskii wixii sooryo u noqon lahaa oo dadku siday la ahayd ama dhaqanku yahay ugaasku meel wayn ayuu dadka kaga yaallaa oo waxaa la rabaa wax wayn in la siiyo.”

Cabbaar haddii la aamusnaa ayaa nin hadlay. Wuxuu yiri, “Anaa aqaan ugaas waxa sooryo u ah. Waxaa sooryo u ah gabadh aabbeheed wixii sooryo u ahaan jiray.” Aan si kale u dhoho, wuxuu yiri, “Waxaa sooryo u ah wixii nin gabadh laga guursaday sooryo u ahaan jiray.”

Maahmaahdii markuu dhammaystay ayuu hadalkii sii watay oo wuxuu yiri, “Ugaas haddaad diidday ku-dhaqankii shareecada Islaamka waxaan ku leeyahay ugaas waa nin waxaadna tahay nin Mareexaan kamid ah shareecadiina waan qaadannay iyo ku-dhaqankeedii.”

Waxaana billowday in ay saxiixaan heshiishkii odayaashii Mareexaan marka laga reebo ugaaskii oo diiday in shareecada Islaamka la isku xukumo. Waa la ducaystay shirkiina waa xirmay. Waxaa lagu ballamay in si wada jir ah diinta Ilaahay loo difaaco.

Ugaasku muxuu shirka u yimid hadduusan doonayn ku-dhaqanka shareecada Islaamka? Muxuuse ku baddashay shareecadii uu diiday? Ugaasku hadduu diiday dowladdii Islaamka ahayd ee Mareexaan intiisii kale qalinka ku duugtay dowlad caynkee ah ayuu rabaa?

Nabadoonka ugaaska u maahmaahay waxaa la oran jiray Xaashi Diiriye Maxamuud Hudey.

Dawladdii Al-Itixaad dhidibbada u aastay Mareexaanna ku waafaqay ma hirgashay oo dadkii wax ma u qabatay oo ma laga faa’iidaystay? Caydiid oo baacsanaya haraadigii Daarood ama Mareexaan maka nabadgaleen wadaaddadii dowladda dhistay? Ugaaskii xaggee ku dambeeyay? Su’aalahaas iyo kuwo kalaba waxaan uga jawaabi doonnaa qormadeenna dambe inshaa Allaahu tacaalaa.

Walaalayaal waxaan joognaa dhul aad u qurux badan dadka dagana ay yihiin Soomaali boqolkiiba-100. Waxaan la dagaallamaynaana waa gaalo aad u yar xagga tirada, tayana aan lahayn oo waa fulayaal. Markasta oo dagaal dhaco waa la cayrsadaa. Allaa ku mahadsan.

Gaaladaas magaceeda waxaa la yiraahdaa Tigree. Waa dad gaagaaban oo midabkoodu maariin yahay. Waxay ku hadlaan af ayaga u gaar ah, Amxaarigana way fahmaan. Waxay kaloo ku hadlaan afka Carabiga. Waa dad dhaqan ahaan u badnaa reer baadiye. Waxay dagaalka ku billaabeen jabhadayn ay kula jireen ninkii la dhihi jiray Mingistu, illaa ay markii dambe ka tuureen xukunkii.

Ayagoo aan hubkii dhigin oo aan nasan ayaa lagu yiri Soomaaliya waa burburtay ee qabsada dhulkeeda. Dhulkaas dadka dagana waad wada dhalateen oo waxaa la yiraahdaa qaarkood Daarood Ismaaciil, adinkuna waxaad tihiin Tigree Ismaaciil.

Soomaalidiina waxaa lagu yiri nimankaanu waa walaalihiin oo waxay idiinku yimaadeen in ay idin badbaadiyaan, waddankoodii waxay kasoo xorreeyeen ninkii hororka ahaa ee la dhihi jiray Mingistu. Adinkana waxay idiinku yimaadeen in ay waddankiina idiin ilaaliyaan khayraadka ku jira oo batrool leh, gaas leh, macdan leh. Waxay kaloo idinka ilaalinayaan Soomaalidaan waddankeedii soo gubtay oo rabta in ay boobaan dhaqaalaha waddankiina iyo khayraadka dhulkiinna dhex jiifa. Waxay kaloo idinka ilaalinayaan wadaaddada diinta ku gabbanaya ee Al-Itixaad oo raba in ay waddankiina u gacan galiyaan shisheeye.

Siyaasaddaas fooshaxun oo beenta ah Tigree waxay ku heshay gaashaandhig iyo cudud milatari. Wadaaddadii jihaadka wadayna waxay ku noqotay caqabad iyo imtixaan aan la gudbi karin.

Tigree dagaalka kaligood ayaa ku jira oo ma aaminaan cid kale oo furinta la gasha ayaguna ma badna oo waa dad laga tiro badan yahay. Amxaaro waa iska ilaaliyaan, Oromo waa iska ilaaliyaan, qowmiyad Itoobiya dagta oo ay aaminsan yihiin ma jirto. Waxay rumaysan yihiin dagaalka ay ku jiraan in uu jihaad yahay oo ay Alle ugu dhawaanayaan oo mabda’ ayey nagula dagaallamayaan.

Waxaad qiyaastaan ikhwaanii ninka aan aqoon u lahayn dhulka uu ka dagaallamayo cimilladiisa sida meelaha biyaha leh ama dagaalka ku wanaagsan, dadkii deegaanka dagganaana uu yahay kuwa dagaalka kula jira, ma haystaan meel gurmad u soo maro, ma haystaan meel ay dhaawaca gaystaan, ma haystaan cid waddooyinka tusta.

Ikhwanii xasuusta Tigree haddaysan dad Soomaali ah ku gabbanayn oo aysan ayaga iskasoo hor marinayn maalmo naguma qaadateen in aan dhulka Soomaaliya ka saarno. Rumayso ama diid. Dadka gaaladu iska soka mariso ama gaashaanka ka dhigato waa dadka bulshada Soomaaliyeed dhexdeeda ka muuqda sida aqoonyahanka, odayaasha iyo culumada. Waxay kaloo ku shaqaysataa ganacsatada dhaqaalahoodu uu dibadda ku xiran yahay.

Walaalayaal dagaalkaan gaalada kula jirnay waxaa nooga darnaa midkaan kula jirnay Soomaalida bahalowday oo ku gadanaysa adoo taagan. Soomaalidu ma sinnayn oo waxaa ka buuxay dad khayr badan oo markay na arkaan nasoo dhawayn jiray xoolana noo qali jiray oo si fiican noo marti qaadi jiray sharkoodana aan ka nabad gali jirnay. Jazaahumu-llaahu khayran.

Dadka Soomaaliyeed waa dad wanaagsan oo u baahan hoggaan ay ku daydaan. Markay waayeen wax khayrka u hoggaamiya ayaa gaalo ka faa’iidaysatay. Yaan la dayicin fursadda maantay la haysto oo dadku waa dad Muslimiin ah ee hoggaan fiican haloo sameeyo oo ay ku daydaan gaaladana haloo sharraxo in ay tahay cadow soo jireen ah illaa iyo Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) inta qiyaamuhu ka dhacayana aan dagaalku dhammaanayn.

Walaalayaal waxaan meesha isku barannay rag fara badan oo aan diinta ku walaalownay.

Raggaas qaarna waa shahiideen qaarna waa nool yihiin ogaantay. Waxaan aad u xusuustaa ninkii aan waddada dheer ee u dhaxaysa Hargaysa iyo Gunnagado soo wada marnay annagoo lug dheer wada galnay oo gaajo iyo cabsi muddo ku wada jirnay, waxaa la dhihi jiray Shiikh Siciid.

Walaalku wuxuu ka mid ahaa raggii waxtarka u ahaa howlaha jihaadka. Wuxuu ahaa nin oday ah oo anaga iyo dadka noo dhexeeyay. Wuxuu ahaa nin aad ugu jajaban khidmada mujaahidiinta. Waxaan leennahay taqabbalahu-llaahu.

Waxaanan hilmaami doonin Shiikh Cabdullaahi Basaas. Wuxuu ka mid ahaa raggii ansaarta ahaa ee noogu yimid Laascaanood kadibna Laasqoray dowladda Islaamka ah ka taagay. Markii dowladdii Laasqoray la kala dirayna wuxuu soo aaday asagoo la socda saaxiibbadiisii ansaarta ahaa meeshuu shahaadada ku qaatay oo ah Soomaali Galbeed. Taqabbalahu-llaahu.

Ragga aan nolosha ku ogaa oo aan waagaas dalxiiska ku wada jirnay waxaa kamid ahaa: Amiirkayagii caamka ahaa Shiikh Cabdisalaam, horaan uga soo hadlay wanaaggiisa. Shiikh Xaadhuun baa kamid ahaa. Xaadhuun wuxuu ahaa nin wadaad ah oo luuqadda Carabiga iyo tafsiirka intaba dadka bari jiray.

Waxaa kamid ahaa Xasan Barkhadle oo taarwalahayaga ahaa, wuxuu kaloo ahaa nin dhisan xagga aqoonta. Waxaa ka mid ahaa Xasan Wali oo markii dambe saaxada qaa’id ka noqday, waxaa kamid ahaa Axmed Nuur oo reer Jigjiga ahaa. Warqad kuma qori karo asmaada aan aqaannay. Intaasu nagu filan.

Ikhwaanii muddo markaan joogay saaxadii ayaan fasax qaatay. Waxaan aaday Nayroobi. Waxaan diyaarad ka raacay Berbera. Diyaraaddu Xamar ayey taraansit ku tahay. Dhinacayga waxaa fadhiyay laba nin oo Soomaali ah. Waan is waraysannay. Midkii isoo xigay ayaan waydiiyey magaciisa waxaana uu ii sheegay in magaciisa la yiraahdo Shiikh Maxamed Cabdi Umal, walaalka kalena waxa uu magaciisa iigu sheegay in la yiraahdo Saylici oo asna reer Nayroobi ahaa.

Saylici wuxuu kamid ahaa ragga mujaahidiinta maalkooda  ama khasnaddooda hayay.

Labada wadaad waxay ka yimaadeen meeshaan ka imid laakiin aniga iyo ayagu saaxada iskuma aannaan arag ee diyaaradda ayaan mar soo wada raacnay. Shiikh Umal waagaas ayaan diyaaradda isku dhex barannay intii ka dambaysayna saaxiib baanu ahayn.

Shiikhu wuxuu kamid ahaa ragga aan looga maarmin saaxada jihaadka oo mar walba ka warqabay xaaladdu meeshay marayso, hadduu Nayroobi joogana intaas waxaa kusoo dhici jiray akhbaarta mujaahidiinta haddii laga maarmi waayana wuxuu aadi jiray goobta jihaadka lafteeda.

Shiikhu markaas wuxuu iimaam ka ahaa masjidka Abuu Bakar ee Sigiska. Masjidku wuxuu ahaa ciriiri. Salaadaha jumcada waxaa lagu tukan jiray bannaankiisa. Shiikha reer baa wuxuu u dagganaa guryaha ciriiriga ah ee Islii dhexdeeda ku yaalla oo kirada laga bixiyo.

Masjidku inta aan loo dhiibin Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu soo maray marxalado kala duwan.  Waxaa kamid ahaa xaaladihii uu soo maray: Masaajidku wuxuu xirnaa asbuuc dhan, dhexdiisaa la isku dagaalay. Waxaa la ii sheegay salaad maqrib in wax tujiya la waayay oo ninkii is dhaha horay istaag oo dadka tuji in feer lagu booboo bannaanka lagu tuuro. Waxaa ka dhacday car tuko.

Arrintaasi markay dhacday ayaa la xiray masjidkii si dadka loo kala badbaadiyo. Waxaa la saaray guddi maslaxa raadis ah iyo sidii masjidka looga faa’iidaysan lahaa. Magaalada waxaa joogay callaamatu Sheekh Al-Mujaahid Al-Muxaddith Az-Zaahid Shariif Cabdinuur (xafidahu-llaahu). Waxaa kaloo joogay callaamatu shiikh Mufassir Muxamed Haadi (raximahu-llaahu).

Guddigii waxay go’aan ku gaareen in masaajidka loo dhiibo Shiikh Mujaahid luuqawi Muxamed Cabdi Umal. Waxaa la ii sheegay in uu taskiyeeyay oo talada loogu dhiibay masaajidka Umal uu lahaa Shiikh Shariif Cabdinuur. Waxaa masaajidka laga qaaday oo iimaam ka ahaa nin lagu magacaabo Axmed Nuur oo ganacsade ahaa. Waxay isku qabiil ahaayeen  Sheekh Maxamed Cabdi Umal.

Waxa is dilayay oo qabiil qabiilka u kala baxay oo car tuko ay ka gaartay, mashaakilkiina markii dambe gaaray in masaajidkii la xiro waxay ahaayeen culumadii iyo ardaydii Al-Itixaad. Akhristow xasuuso Al-Itixaad waxay soo burburiyeen oo qabiil qabiil u kala direen waxaa kamid ahaa dowladdii Laasqoray, waxay soo xireen mucaskaraad fara badan oo hubkoodii ay dheheen dhulka ku duugta.

Isu hadal ekaa ayaga iyo Tigreegii dadkii Soomaali Galbeed ku yiri hubkiinna dhulka ku duugta, waxaad lasoo baxdaan markaad is dilaysaan, rasaastu hadday idinka dhammaatana  noo kaalaya annagaa idin siinaynee!

Waxaa kamid ahaa mucaskaraadka hubkoodii lagu yiri dhulka ku duugta mucaskarkii Dhoobley. Kuwii Bari waa annagii soo marnay ayagoo qabiilooyinkoodii la dhex galay qaarna suuqa gashay. Masaajidka Sigiska waxaa ka dhex istaagay Shiikh Mujaahid saabir Xasan Turki. Wuxuu sii daayay sir fara badan, wuxuu caayay oo ceebeeyay madaxdii Al-Itixaad u talinaysay waagaas.

Wuxuu dhalinyaradii u sheegay in ay khaa’imiin yihiin odayaasha Itixaad, wuxuu noo sheegay waxay sir qarsan jireen oo dhan illayn wuxuu kamid ahaa odayaashii ama shuyuukhdii Al-Itixaad. Waxaan u malaynay in odaygu waashay oo wax lasoo cabsiiyay maxaa yeelay wuxuu ceebeeyay oo xumaan ku tilmaamay culumadii Rabbaaniyiinta ahayd, xalaalmiiradka ahayd, mujaahidiinta ahayd ee Al-Itixaad, say nala ahayd markaas.

Shiikh Xasan Turki (xafidahu-llaahu) ma waalnayn ee annagaa waalnayn, wax lama cabsiin annagaa wax nala cabsiiyay, wax ma aannaan ogayne asagaa wax ogaa. Ilaahay baa wax og, asagaana cid walba ka abaalmarinaya waxay galeen.

Shiikh Xasan Turki maalinkaasaa Al-Itixaad waxay ka rifeen baalaha, waxay ku xukumeen nin waalan, waxay noo sheegeen in laga fogaado oo aan waxba laga dhagaysan. Waxay nagu dheheen waa oday qabiiliiste ah ee ha u juuqina. Waxaa la yiri qumanyo intaadan qumanyo ku dhihin ayay qumanyo ku tiraahdaa!

Aan u soo noqonno masaajidkii iyo wadaadkii. Masaajidkii wuxuu noqday madarasada ay Al-Itixaad kasoo takharujaan ama laga diyaariyo jiil wanaagsan oo mujaahidiin ah, mufassiriin ah, muxaddithiin ah oo la dagaallama wax alla wixii ka horyimaada manhajkaan toosan oo loogu khidmaynayo dacwada Salafu Saalix.

Masaajidkii wuxuu noqday xarunta looga taliyo jihaadkii ka socday Geeska Afrika. Waxyaabaha aan lagu illaawi karin Shiikha iyo masaajidka waxaa ka mid ah qamcintii ama baabbi’intii Salafiya Jadiidiyah. Waxaad xasuusataan dooddii dhex martay Shiikh Umal iyo Shiikh Cukaasha iyo wixii ka raacay Cukaasha.

Shiikh Maxamed Cabdi Umal safarkii koowaad ee uu carro gaalo ku aaday wuxuu ahaa billowgii 1996 qiyaastii. Waxaan filayaa in uu tagay Maraykanka, Ruushkana taraansit ku ahaa. Markuu soo laabtay wuxuu noo qabtay muxaadaro degdeg ah. Cinwaanka muxaadaradu wuxuu ahaa: Ninkii halaagsamayaa ha halaagsamo asagoo ay u caddahay halaaggu, ninkii noolaanayaana ha noolaado asagoo ay u caddahay noloshu.

Wuxuu ka hadlay wuxuu soo arkay oo xumaan iyo gaalnimo ah, wuxuu boholo dhaadheer ku riday ragga waddammada gaalada u dhoofaya ama iska dhiibaya. Wuxuu akhriyay nusuustii Qur’aaniga ahayd iyo kuwii axaadiithta ahaa. Wuxuu dhalinyaradii dhoofraadiska ahayd ku riday rajo-beel.

Wuxuu meel dhaw ka tusay cadaabkii. Wuxuu ka hadlay dhal-dhalaalka adduun. Wuxuu dhalinyarada ku sabriyay in aysan waayeyn wax ay cunaan ee ay ku sabraan diintooda iyo akhlaaqdooda. Wuxuu kusoo gabagabeeyay, “Dhalinyarooy yaan shaydaan idiin qurxin wax foolxun, Rasuulkuna wuxuu yiri (sallallaahu calayhi wasallam), ‘Idinka iyo gaalo yaan dabkiinnu isu muuqan.’ War jooga!”

Akhristayaal Masaajidkii Sigiska oo ahaa halka qol wuxuu gaaray in uu qabsado laba xaafadood dhexdood, wuxuu yeeshay dhaqaale sare, wuxuu yeeshay kastamar fara badan, wuxuu ku xirmay caalamka, mid Muslim ah iyo mid gaalo intaba. Wuxuu dhalay masaajido fara badan, wuxuu baddalay qaab dacwadeedkiisii. Wuxuu noqday dhexdhexaad!

Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu noqday siyaasi, taajir siyaaxi ah. Waxaa looga yeeray oo lagala tashadaa arrimaha Baarlamaanka Keenya, wuxuu u baxay wadti asagoo matalaya dowladda Keenya, wuxuu xubin sare ka yahay dowladda Keenya.

Waxaa la tashaday oo fatwooyinka waydiista bangiyada adduunka, waxaa wakiil looga dhigay ama taskiyee la yiri shirkado waawayn oo ganacsato ah oo ay leeyihiin dad ay isku dhowyihiin dhalasho ahaan. Waxaa la dajiyay guri wayn oo waardiye hortaagan yahay kirana aan laga rabin ama waxaa lagu yiri adaa leh guriga. Qorraxdu kama dhacdo oo diyaarad buu intaas saaran yahay, mar Ameerika oo maalin ah, mar Yurub oo habeen ah, mar Afrika oo subax ah.

Hadda wuxuu joogaa Koonfur Afrika oo Ogaadeenkii Tigreegu waddankoodii kala wareegtay oo halkaas u cararay ayuu uga dabatagay oo wuxuu ka dhaadhicinayaa in ay xaaladdii is baddashay, Tigreena ay xorriyad buuxa siinayso diintooda iyo adduunyadooda oo ay wax walba u oggol yihiin. Wuxuu leeyahay iska illaawa wixii jihaad lagu sheegi jiray oo la idinku luggooyay dib u dhacana idinku riday dowladdana idinku diray. Waa Tigree dawladduu sheegayaa!

Talow ma wadaadkaa is baddalay oo tanaasulay mise Tigree baa is baddashay oo tanaasul la timid? Arrintaan xaqiiqadeeda waxaan ka rabnaa falanqaynta dadwaynaha ayagaan u daynaynaa in ay xog naga siiyaan. Baaraka-llaahu fiikum.

Shiikh Maxamed Cabdi Umal wuxuu billaabay in uu weeraro mujaahidiinta ay isugu darmatay cadowga  iyo gaajadu, wuxuu billaabay in uu u fatwoodo in gaalo la isu dhiibi karo, wuxuu illaaway shalay fatwadiisii, wuxuu caayay oo yasay ama quursaday mujaahidiintii godkuu kasoo baxay wali ku jira oo gaaladuu shalay la dagaallamayay wali dagaalka kula jira.

Shiikha waxaan leennahay waxaa jihaadka ku jira macallimiintaadii aad Sucuudiga wax kasoo baratay. Adiguna waxaad jihaadkaas ku sheegtay ragga wada in ay yihiin juhalo aan wax aqoon, takfiir aan axkaamta garanayn, ma-fakarayaal aan mustaqbalka wax ka ogayn oo aan kala aqoon mafsadada iyo masaalixda! Subxaanallaahi!

Adigu xaggee ka keentay aqoonta uusan lahayn macallinkaagu!? Haddaad tiraahdo aqoontu macallinka uma xirna oo qofku waa ka aqoon badan karaa macallinkiisa, kuuma roona oo waxaa ku hortaal maxaad ardaydaadii ku haysataa hadday sii wadaan jihaadkii aad ka cuslaatay. Haddaad tiraahdo macallinka waa in laga dambeeyaa kuuma roona oo waxaan ku leennayahy soo raac macallinkaaga oo imow saaxada jihaadka. Midba mid ka kharaar.

Ictisaam madaxtooyadoodu waa Masjidka Sigiska ku yaal ee Nayroobi. Wuxuu leeyahay masjidku laamo fara badan oo adduunwaynaha ku kala yaalla oo asaga ka farcamay sida Ameerika, Yurub iyo meelo kale oo fara badan. Laba waddan aan tusaale u soo qaadanno, waa Maraykanka iyo Ingiriiska.

Maraykanka waxaa ku yaalla qalcado fara badan oo Ictisaam sameeyay. Tuseele ahaan gobolka la yiraahdo Minasoota waxaa laga dhisay qalcad loogu magacdaray masjid, lacago badanna waa lagu aruursaday dhismaheedii. Qalcaddaas waxaa lagula shiray mujrimka adduunka ugu wayn ee fadhigiisu yahay Keenya, waa Maykal ninka lagu magacaabo ee Maraykanka u qaabilsan dabargoynta Islaamka.

Waddanka Ingiriiska waxaa laga furay qalcado waawayn oo ay ku baxday malaayiin gini ama doolar oo laga aruursaday dadkii masaakiinta ahaa ee Soomaaliyeed oo meesha qoxootinimada ku joogay.

Waxaa lagu dagay laba arrimood: dadkoo khayr jecel iyo ayadoo loogu warramay meeshu waa masaajid ee Ilaahay jannada guri ha idiinka dhisee dhisa masaajidka kadibna aan loo kala harin. Looguma khidmeeyo Soomaali maraakiztaas ee waxay qabtaan dano gaar ah. Rumayso ama diid.

Waxaa qalcadahaas lagu magacaabay maraakizta dhismahooda loosoo wakiishay Shiikh Maxamed Idiris. Maraakiztaas ama qalcadahaas waxaa loogu tala galay laba arrimood:

1. In gaalada lagu raalligaliyo oo la tusiyo in ay adduunwaynaha la noolaan karaan, in  la isu soo dhaweeyo caalamka shakigu kala galay, in wax la wada qabsado, in cunfiga iyo waxa lagu magacaabay jihaad oo dhan ay ka fogyihiin.
2. In jihaadka gaalada lagula jiro ay tashwiish ku furaan, in dhaqaalihii jihaadka lagu bixin lahaa halkaan loosoo duwo, in fatwooyin jihaadka iyo ehelkiisa lagu caayayo lagasoo jeediyo, in laga jaasuuso muslimiinta laga dareemo nuxur jihaadi ah qalbigooda, in shaqsiyaad gaar ahi ku raaxaystaan xoolaha bulshada ka dhexeeya iyo wixi la mida.

Waxay dhahaan culimadaani, “Soomaaliyeey iska jira xoolihiinna Naar haku gadanina. Ku bixiya ama ku sadaqaysta masaajidda iyo maraakizta khayriga ah xoolihiinna.” Waxay ku guulaysteen in ay dad badan shaki ka galiyeen jihaadkii. Laakiin jihaadkii wuu socdaa waana socon doonaa inta qiyaame ka dhacayo.

Shiikh Maxamed Idiris wuxuu ahaa nin mujaahid ah. Hadda kahor waa taan soo marnay asagoo dhufayska nagula jira. Wuxuu kaloo ahaa nin u taagan oo dhaqaale u raadiya har iyo habeenba agoomadii aabbayaashood jihaadka ku shahiideen inshaa Allaahu.

Boorsadii yarayd ee agoomaha ay dadka muxsiniinta ahi wax ugusoo ridi jireen intuu tuuray ayuu barnaamijkii oo dhan wuxuu ka dhigay qori iyo qiiqiiisa waa la isla tuuraa. Illayn hadduu mujaahidiintii kasoo horjeestay oo jihaadkii ka dhigay wax fitno ah, agoon xaggee joogtaa? Shiikhu wuxuu u eg yahay xaaladda uu hadda ku sugan yahay tii Qur’aanku ku sifeeyay ninkii la dhihi jiray Dul Qarnayn oo meel walba waa taagan yahay. Wuxuu qaatay boorso tii hore ka wayn.

Wuxuu qaatay laabtob kii hore ka xawaare dheereeya. Diyaaradi ma kacdo waa la socdaa, magaalo ma jirto waa joogaa. Waxaas oo dhaqaale ah yaa bixiya? Maxayse gaaladu uga shakin la’dahay ninkaan wadaadka ah ee aan istaagayn oo sanadka oo dhan diyaaraddu u buukingaraysan tahay? Dadka Muslimiinta ahaa waxay ku jiraan xaalad ay dhoofi waayaan oo kii jirranaa xataa loo diido in uu isbitaal aado, kii ganacsan lahaa loo diido ganacsigii, kii fasax u aadi lahaa meelaha kulul loo diido in uu aado, dhalinyaro iyo odayaalba albaabbadaa loo taagan yahay oo la leeyahay, “Xaggee u socotaa? Xagee ka timid?” Marka dambana waaba la xirxiraa.

Waxaan hubaa wafdiga Maraykanka ah ee uu hoggaaminayay Maykal oo sida qarsoodida ah shirarka ugu qabanaya qalcadda Minasoota ku taal in uusan moogayn ama ka maqnayn madaxtooyada Ictisaamka ee waliba dariska la ah Maykal. Waxaan uga jeedaa Sigiska.

Waxay Ictisaam ku dhex jiraan ayaan dadka tusiyay. Haddaan runta ka hadlo yaan la idhihin waad waalan tahay sidii Shiikh Xasan Turki aad ku tiraahdeen kal hore. Shiikh Xasan run buu sheegay anna run baan sheegayaa.

Dadka ku indhala’ ama u qaba in aysan gafiba karin culumada Ictisaam waxaan leeyahay waan soo marnay waxa idin haysta. Culumaduna waa bashar oo waa gafi karaan qofkii khaladkooda arkaana waa sixi karaa. Haddaad rumaysantihiin culumada Ictisaam khaladkooda waxaa sixi kara caalim mujtahid ah oo aad u da’ wayn muddana dacwada kusoo dhex jiray, daliil baa la idinka rabaa. Haddaad rumaysantihiin in qofkii Muslim ah oo khalad arkaa in uu sixi karo waxaan tilmaannay intaas oo khalad iyo kuwa kale oo aanan ka hadlin markii loo baahdase aan ka hadli doono inshaa Allaahu.

Walaalayaal raalli iga ahaada waxaa ila dheeraaday ama batay warka aan ka ogahay jihaadka Soomaaliya ka socda iyo marxaladduu soo maray iyo meesha lala damacsan yahay in lagu gowraco ayadoon bisinka loo qaban. Midna ogaada, dadkaa is baddalaya ee diintu isma baddalayso. Muslimiinta ayaa tanaasulay ee gaaladu ma tanaasulin!

Ikhwaanii waxaan ku noqon doonaa ishaa Allaahu tacaalaa Soomaaliya.

Ictisaam gar baa taal
Loo wada gudboon yahay
Soo fariista gogoshaan
Ka gar baxa walaalaha.

In shabaab la gooyoo
Gaalada la raacoo
Wala gaara siisaan
Ma gar baad u haysaan?

Gaf hadduu ka dhacay beri
Golihii saree jiray
Maa gadaal u noqotaan
Gaartaan maslaxa sare.

Maa gashaan dhufaysyada
Gaalada la dirirtaan
Gobannimo u dhimataan
Goobtaan Jannada sare.

Culumada gabowdoo
Garanaysa waaqaca
Godad bay ku dhuuntaan
Ma gudbaan xuduudaha.

Ma gam’aan habeenkii
Geesiyadu ma sexdaan
Xabash lama gucleeyaan
Gaalada ma raacaan.

Haddaad gaabiseenoo
Garabkooda diiddeen
Gujada maad ka daysaan
Gabalkiis nimuu dhacay
Gardarrada halkaan yimid
Maxaad ugu gargaarteen
Gaalada u raacdeen.

Meles lowyogaab iyo
Maykal ina masiixiya
Maxaad ula midowdeen
Midigta ugu dhiibteen?
Ma Shabaab nacayb baa
Idin geysay meeshaas?
Manhajkii Rasuulkiyo (sallallaahu calayhi wasallam)
Minhaajkii u tuurteen.

Milicsada wixii dhacay
Maalmihii horee tagay
Roga malafyadiinnii
Musiibooyinkii jiray.
Meeye mufakkiriintii
Maslaxada ka talin jiray
Waxkastoo musiiba ah
Maarayn u heli jiray?

Bismillaahi wabacdu. Waa qormadeennii 27aad. Walaalayaal waxaan kala tagnay ayadoo aan billownay nolol cusub oo dhinac marka laga fiiriyo naftayadu ku xasishay oo aan dareennay cizzi iyo sharaf, dhinac kale marka laga eegana ay noloshu aad u adag tahay ama ay qallafsan tahay, waana magaca Jihaad meesha uu ka yimid. Waa dhib iyo mashaakil lagu waynayo naf iyo maalba.

Goobaha Jihaadka

Ikhwaanii xasuusta goobaha jihaadka ragga joogaa waxay buuxiyeen shuruud adag oo ninka ikhlaas la yimaadaa uu fitno aamin ka yahay. Wallaahi waxaan hubaa ninka inta goobaha jihaadka taga camalkiisa Ilaahay u khaalis yeela in uu fitanta dhacaysa ka badbaadayo, cizzi iyo sharafna ku noolaanayo.

Jihaadku ma aha meel nin walbaa tagi karo. Waxaa taga ninkii Ilaahay waafajiyo, waxaa taga geesiga, deeqsiga, mu’minka, faqiiha Islaamka fahmay, ninka og in jihaadku yahay cibaadada Ilaahay u jecel yahay oo Rasuulku (sallallaahu calayhi wasallam) ku tilmaamay kuruska baarkiisa, waxaa taga culumada waawayn.

Goobaha Jihaadka waxaan tagin oo ka caagan fulayga, munaafiqa, bakhaylka, kan aduunyada jecel, nafta jecel, fahamka xun, kursiga raadiya, maalka aruuriya, shaxiixa ah, dhoohanaha ah.

Sidaas daraaddeed walaalkayga Muslimka ahow iska fiiri calaamadahaas xun xun ee aan tilmaamay, haddaad isku aragtana ka fogow oo raadi cilaajkooda ama daawayntooda.

Ku dayo dadka wanaagsan oo naftoodii iyo maalkoodii ku bixiyay Jihaadka Alle dartiis ah. Waxaan hubaa in aad laba midkood noqon doontid inshaa Allaah: in Ilaahay shahaado ku siiyo oo aad janno gasho. Maxaa ka wanaagsan middaas? Iyo in aad guul gaarto oo qaniimo soo hesho gaalana edeb u yeesho.

Goobaha Jihaadka waxaa laga helaa caafimad taam ah xagga qalbiga iyo xagga jirkaba.

Walaalayaal inta aanan billaabin socdaalkayga ama dalxiiskaan aan u imid aan sawir ka bixiyo dhulka aan ku dagaallamaynay iyo dadka dhulkaas deggan dhaqankooda. Waxaan kaloo rabaa in aan iftiimiyo siyaasadda lagu hoggaaminayo Jihaadka iyo cidda looga amar qaato. Waxaan kaloo xusi doonaa haddii Allaah idmo lagdankii naga dhexeeyay annaga iyo jaawaasiista Soomaaliyeed iyo sidii loogu midaysnaa dilkooda.

Dhulkaan ka dagaallamaynay wuxuu ahaa dhul howd ah, haddaan roob di’in aad u biyo yar, wuxuu u badnaa dhul aan la dagganayn, waxaa ku yiillay magaalooyin tirsan oo aan badnayn, waa dhul ay dagaan dadka reer guuraaga ah, waa dhul aad u qurux badan marka roobku da’o.

Dhulku wuu siman yahay inta badan, meelaha qaarkood ayaa buuro yar yar leh. Dadka dagaanku marka laga eego xagga xoolaha nool waa dad maal qabeen.

Labo qabiilo ayaa  ugu waawayn dadka daga dhulkaas, waa qabiilka Ogaadeen iyo qabiilka Isaaq. Way jiraan qabaa’il kale oo dega dhulkaas lakiiin dad ahaan labadaas qabiil ayaa ugu tug-tug roon deegaanka. Labada qabiil waxaa dhextaal colaad soo jireen ah oo marna cirka isku shareerta marna uu heshiis dhaco oo xoogaa la kala nasto. Waxay haystaan labada qolaba hub casri ah.

Marka dagaal dhaco waxaa laga yaabaa saacad gudaheed in ay ku nafwaydo boqollaal shalay noolayd. Hubka waxaa lala soo baxaa marka dagaal dhaco inta kale wuxuu ku duugan yahay dhulka hoostiisa, maxaa yeelay Itoobiyaa la dhex daggan yahay oo aan oggolayn in hubka bannaanka lagu wato.

Hubka waxaa labadaas qabiilba siiya Itoobiya ayadaana ku og in dhulka hoostiisa lagu duugo hubka marka uusan labada qabiil dhexdooda dagaal ka jirin marka dagaal dhacana waa lalasoo bixi karaa. Haddii xasilloonidu dheeraato oo ay dadku heshiis noqdaan Itoobiya waxay abuurtaa xiisad cusub iyo dagaal kadis ah markaasaa nag la iska siiyaa, ayaduna markaasay nasataa.

Tigreegu dadkaan Soomaaliyeed dhexdiisay ku nool yihiin oo nagula dagaallamayaan. Waxay isula socdaan inta badan 9 nin oo sagaalkooda nin walbaa wuxuu wataa toosh, waana is dabasocdaan inta badan. Hal nin ayaa dili kara kulligood. Soomaalidaan hubku dhulka ugu xabaalan yahay lama hadli karaan sagaalkaas nin. Waxay dadka ku sameeyaan sagaalkaas nin wax kasta oo xumaan ah: kufsi, dhac, dil, boob, iyo xarig.

Siyaasadda Jihaadka Ogaadeenya

Jihaadka aan meesha ka wadnaa siyaasadda uu ku hawlgalaa waa qabiil. Qabiilka magaciisa waxaa la yiraahdaa Ogaadeen. Qabiilku wuxuu jihaadka ugu jiraa oo higsanayaa waa in la difaaco dhulka Ogaadeenya iyo khayraadka ku jira sida gaaska, batroolka, macdanta iyo xorriyadda dadka.

Waxaa laga difaacayaa hantidaas lasoo sheegay Itoobiya, Soomaaliya, Jabuuti iyo cid walba. Waxa arrintaas ka dhaadhicinaya qabiilka waa maamulkii Al-Itixaad ee markaas jiray. Jihaadka Soomaali Galbeed ka socdayna siyaasaddiisu sidaas ayey ahayd. Rumayso ama ha rumaysan.

Tusaale haddii aan ku siiyo: Ragga dagaallamayay ama jihaadka ku jiray waxay ka kala yimaadeen qabiilooyinka Soomaaliya oo dhan. Ninku markuu yimaado saaxada Jihaadka waxaa la dhihi jiray waxaad sheegataa Ogaadeen.

Markuu yaabo mujaahidku oo yiraahdo anigu Ogaadeen ma ihi ee see ku sheegtaa? Waxaa la dhihi jiray akhii waa runtaa laakiin waxaan xeerinaynaa maslaxada dacwada oo qabiilkaan Ogaadeen hadday ogaadaan in Soomaaliya meesha ku lug leedahay jihaadku wuu fashilmayaa oo waxaa kacaya qabiilka Ogaadeen.

Waxaa nalagu akhrin jiray war fara badan oo u muuqda in dacwada loogu adeegayo. Waxaa nagu adkaa in aan markiiba fahamno ujeeddada Al-Itixaad ka leeyahay sheego Ogaadeen! Markii hadal fiican naloogu darana waxaan u qaadannay in ay run tahay oo sidaas dacwada dani ugu jirto, illayn culumadu ayagaa maslaxada dacwada garanaayee!

Waxaa kaloo meesha jihaad ka waday ururkii Oo.En.El.Ef (ONLF) oo aan xiriir lahayn. Dhinaca jihaadka waxaan uga midaysannahay in la ilaaliyo khayraadka dhulka Ogaadeenya. Waan isu hiilinnaa xagga dagaalka. Shirarka waa la wada galaa, waxaa noo yimaada wufuud ka socota dawladda Itoobiya annagoo joogna dhulka hawdka ah.

Waxaan xasuustaa habeen ay noo yimaadeen wafdi uu hoggaaminayay nin aan u malaynayo magaciisu in uu ahaa Jenaraal Cabdiraxmaan Khaliif. Waqtigu wuxuu ahaa saq dhexe ama habeenbarkii. Meeshu waa hawd aan dagganayn. Nimanka waxaa waday rag aqoon wayn u lahaa ciidammada meesha joogay iyo hoggaankooda, waa Mujaahidiinta.

Waxaa la kulmay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam oo ahaa amiirkii Al-Itixaad wakiilka uga ahaa jihaadka Ogaadeenya ka socday markaas. Wax la isku yiri ma naqaan waxbaase la isku af gartay oo waxaa lagu kala tagay is af garad. Wixii fasaad lagu aasaaso faracoodu waa fasaad, hal booli ahina nirig xalaal ah ma dhasho!

Jawaasiista iyo Halgankii lala galay

Walaalayaal bulshada aan ka dhex dagaallamaynay waxaa lagu imtixaamay jaasuusnimo. Meel noo caymatay ma jirin, wadaadkii waa jaasuus, reer baadiyihii waa jaasuus, reer magaalkii waa jaasuus, ardaydii waa jawaasiis, aqoonyahankii waa jaasuus, odayaashii waa jawaasiis, dumarku waa jawaasiis.

Intaas waxaa noo dheerayd kuwa kale oo Muslimiin sheeganaya oo jawaasiis ah sida Oromo, Eretariya iyo kuwa kaleba. Masaajidka ayey  kugula tukanayaan, dhar Islaam bay qabaan, waa ashahaadanayaan, run iyo been waxa uu sheegayo ma garan kartid waana jaasuus.

Dhib badan kadib waxaa Ilaahay na waafajiyay in jawaasiistii meeshii lagu arkaba lagu dilo, xilli wal xaram. Waxaa la khaarajiyey jawaasiis aad u fara badan, waxaa la ugaarsaday fiigoodii markay kala carareen, waxaa loogu galay magaalooyinkii, waxaa lagu dilay suuqyada dhexdooda ayagoo maraya, waxaa la toogtay harcad ayagoo gaaladii la jooga.

In jawaasiista la ugaarsado oo lagu toogto meeshii lagu arkaba waxaa fatwooday oo amarkaasna bixiyey in la laayo culumadii Al-Itixaad! Waxaa amar lagu bixiyay in la dhammeeyo gaalka iyo gaalaraaca ama jawaasiista. Waxaa caan ka ahayd Al-Itixaad dhexdiisa in jaasuus meeshii lagu arko lagu dilo.

Aad baa looga nastay gaaladiina waxaa ku dhacday indho-la’aan iyo in ay waayeen cid kasoo warranta Muslimiinta dhexdooda, in yar oo nagu dhex jirtay oo aan la aqoon mooyee. Jawaasiista aan la aqoon waa kuwa aakhirkii dabargooyay Mujaahidiintii Ogaadeenya oo Meles ka iibsaday aakhirkii dhulkii iyo Mujaahidiintii intaba. Magacii mujaahid waxaa lagu baddalay Niyuu Boolis (New Police), Askarigii Cusbaa. Ma taasaa shaki ku jiraa?

Fiiro Gaar ah: Xilliyadaas jawaasiista lagu dhex dili jiray Ogaadeenya oo shareecadu bannaysay dhiiggiisa iyo midka maanta lagu dilayo Koonfurta Soomaaliya ee ay Shareecada Islaamku diidday dilkiisa oo Mujaahidkii dilana la yiraahdo waa jaasuus dilaa ah waana takfiir, farqiga u dhexeeya halasoo baaro. Niqaashkaasna waxaan u daayay akhristayaasha. Kitaabbada haloo noqdo. Ma dilkii horaa takfiirnimo ahayd oo naloo qarinayay mise kan dambaan Ictisaamku oggolayn haba saxnaadee?

Abuu Basiirah

Waxaa jiray Mujaahid ku caan baxay khaarajinta ama dilka jawaasiista. Mujaahidkaas waxaa lagu magacaabi jiray Abuu Basiira, waxa uu gacan weyn ku lahaa dilka murtaddiinta ama jaawaasiista. Abuu Basiira wuxuu kamid ahaa raggii ay soo saareen ama tababbareen Muhaajiriintii jihaad-doonka u yimid waddanka Soomaaliya. Magaciisa waxa la dhihi jiray Cabdullaahi. Intii uu Mujaahidiinta u yimid waxaa loogu yeeri jiray Cabdullaahi Orod.

Sababtu waxay ahayd maalin ayaa waxaa dhacay dagaal aad u adag oo gacanta la iskula tagay. Gaaladii waa jabtay, wayna carareen, Cabdullaahi ama Abuu Basiira wuxuu ahaa nin shiishyahan ah oo xabbaddii uu rido inta badan ma seerowdo.

Dagaalkii markii uu kululaaday Abuu Basiirana uu dilay wixii uu dili karayaa ayaa waxaa ka dhammaatay rasaastii, gaaladiina way carartay, intuu ka daba cararay gaaladii ayuu gaaray mid sii ordaya, gaalkii ayuu booshkiisii u xirnaa kalasoo baxay khasnad gaalkuna waa ordayaa intaas, intuu qorigiisii gashaday ayuu gaalkiina ku dilay kuwa kalana ku laayay.

Abuu Basiira waxaan xasuustaa in Mujaahidiintu ay ka duubeen cajal uu uga hadlayo dhacdooyin aad ufara badan oo qofka dhagaystaa u noqonaysa cibro dhanka kalena kuu muujinaysa in uu Abuu Basiira isku darsaday geesinnimo, dagaalyahannimo iyo shahaado raadin, dhacdooyin ay ka mid tahay midda aan kor ku sheegayna asaga ayaa si shakhsi ah iiga sheekeeyey.

Maalinkaas wixii ka dambeeyay waxaa loogu yeeri jiray Cabdullaahi Orod, oo macnaheedu waa kii orodka badnaa. Waxaa kaloo la dhihi jiray Abuu Basiira. Abuu Basiira waxtarkiisa halkaan kumasoo koobi karo laakiin aan ishaaro dhacdo kale oo asagu afkiisa iiga sheekeeyay walina aanan hilmaamin.

Nin u Dhigma Kun Nin

Maalin ayaa waxaa waddada loo galay ciidan Itoobiyaan ah oo aan yarayn. Waxay wateen gaadiid badan ciidankuna ma yarayn. Wadaaddada dhufayska galayna ma badnayn, ugu badnaan soddon nin iyo wax ka yar ayey ahaayeen. Waxaa lagu ballamay in ciidanka la gaado oo markii dhib la gaarsiiyo meesha laga insixaabo.

Abuu Basiira kaligiis uyuu dhufays galay, markii gaaladii soo gaartay meeshii lagu ballamay ayaa xabbad lagu billaabay. Cabbaar haddii lagu waday rasaastii oo dhib wayn la gaarsiiyay ayaa laga baxay meeshii oo waxaa la aaday meel la isla ogyahay oo lagu ballamay in la iskugu yimaado. Cabdullaahi dagaalkii ayuu sii waday asagoo u qaba in saaxiibbadiis dagaalka kula jiraan waase kaligiis oo ciidankiisii mar horay meesha banneeyeen.

Waqtigu waa gabbaldhac oo maqribkii baa la joogaa. Wuxuu toogashu ugu dhaqaaqay dadkii uu is lahaa way mudan yihiin in la laayo sida madaxda iyo darawaliinta gaadiidka. Wuxuu yiri gaaladii waxay ogaatay waxa la dirirayaa in uu yahay hal nin markaasay meel walba iga soo galeen, waxaan arkay ayuu yiri anoo meel walba la iga taagan yahay.

Waxay gaaladii damacday in ay i qabtaan anoo nool oo wax xabbad ah la iguma ridin. Waxaan isku dayay ayuu yiri in aan cago ku baxsado waase ii suuroobi wayday markii meel walba la iga istaagay. Wuxuu yiri waan iska istaagay sidii nin is dhiibay oo kale. Waxaan billaabay in aan go’aan qaato oo xoogaa tashi ah ayaan maskaxdayda la galay. Waa la igu soo dhaqaayay waxaana la igu yiri is dhiib.

Raggii hortayda taagnaa ayaan markiiba mid mid u toogtay oo kiiba waxaan ku dhiftay hal xabbad ah. Dhac! Dhac! Dhac! Orodna waan is dhigay, markaasaan ka dhex baxay anoo fayow. Meeshu waa hawd habeenkiina waa madoobaaday. Waxaan billaabay ayuu yiri in aan hadba meel kasoo galo oo qaar laayo. Habeenkii intiisii badnayd waxaan ku jiray ayuu yiri dagaal, inta badanna wax ayaan dilayay ayuu igu yiri.

Gaaladii markii naftii qabatay oo aan rag badan ka laayay ayay ka carareen meeshii gaadiidkiina waa ka tageen. Wuxuu yiri baabuurta ma kaxayn aqaan. Ciil badanaa. Baabuur walba intaan u imaado ayaan matoorka xabbad kala dhacaa.

Wuxuu iga qosliyay markuu yiri waxaan u imid kuwo baabuur ka hallaabay samaysanaya, markaasaan xabbad ku billaabay oo qaar laayay, wuxuu yiri mid buuran oo aan u malaynayo in uu makaanigii ahaa ayaa baabuurka igula wareega caddeeyey, markii dambana asago buluq buluq leh ayaan beerka kala gooyay. Allaahu Akbar.

Karaamo Rabbaani ah

Abuu Basiira warkiisa halkaan laguma soo koobi karo, aan uga baxo dhacdo aan laga tagi karin. Maalin buu harkii mar ahayd magaalada Dhagaxbuur dhexdeeda wuxuu arkay laba Tigree ah oo dhexmaraysa qoryana wata, asagu wuxuu watay bastoolad, wuxuu go’aan ku gaaray in uu labadaan nin dilo, wuu soo daba galay, markuu la siman yahay ayuu mid toogtay kii kalaa cararay asagiina xabbad buu ku dhiftay, ma hubo kan labaad in uu dhintay xabbadduse way ku dhacday saaxiibkiisna dhimay.

Gaal kale oo dharcad ahaa ayaa xabbad ku dhiftay Abuu Basiira oo waliba waxay kaga dhacday feeraha. Si kastaba ha ahaatee Abuu Basiira gaaladii baabi’i asagiina waxaa gaaray dhaawac culus oo xabbaddu feerahay ka dhex baxday. Asagoo dhiig baxaya ayuu u dhaqaaqay hortiisa. Waxaa kala yaacay shacabkii magaalada dagganaa oo waxaa la og yahay in gaaladii soo galayso magaalada qofkay aragtana tooganayso cidday rabtaba ha ahaatee.

Wax yar intuusan soconba wuu dhaqaaqi waayay, wuxuu ku leexday xaafad laga cararay, qol buu iska galay go’aanna wuxuu ku gaaray in uu dagaallamo intuu miyir qabo. Nin la waayi karo ma aha oo dhiiggiisii ayaa qubanaya, gaaladii waxay soo qaadeen dhiiggii daadanayay, waxay soo abbaareen qolkuu ku jiray, asagiina meeshuu ku jiraa. Wuxuu yiri waan arkaa in ay igu soo socdaan gaaladii, waxaanna yaqiinsanahay in aanan baxsanayn. Wuxuu yiri waxaan is iri intay kuu soo dhawaanayaan u kaadi, markay kaabiga kuu yimaadaanna intaad ka dili karto ka dil ayaguna haku dileen.

Walaalku wuxuu yiri waxaa miyir iigu dambaysay in aan is lahaa nimanku hakuu soo dhawaadaan si aadan xabbadda ula gafin. Ma suuxay, ma seexday, see buu noqday lama yaqaan. Gaaladii gurigii intay yimaadeen ayeysan arag Abuu Basiiroo ku dhexjira.

Waana qol yar oo hal irrid leh markay waayeenna waa isaga tageen ayagoon arag Abuu Basiira oo dhex yaala qolka. Allaahu Akbar. Afkiisuu iiga sheekeeyay waliba markaas dhaawicii gaaray ayuu la liitay oo wali ma biskoon.

Abuu Basiira dadkuu laayay ee jawaasiista ahaa waxaa kamid ahaa abtigii oo ahaa nin magac ku leh bulshada dhexdeeda, markuu Islaamkii dhibka ka dayn waayayna qoortuu u dheereeyay oo waxaa ka raaxaystay Islaamkii uu dhibi jiray. Afkiisaan ka maqlay in uu abtigii dilay.

Walaalayaal ninka qiimahaas lahaa oo sidaas Islaamka ugu soo shaqeeyay Tigree buu u xiran yahay sidii nasoo gaartay. U duceeya in Ilaahay kasoo daayo gacanta cadawga, hadduu dhintayna Ilaahay shahaado ku irsaaqo, aamiin, aamiin.

Shahiidkii Aan Jeclaa

Qormadaan aan uga faa’iidaysto nin kale oo arrintiisu i cajabisay. Waxaa noo yimid laba wiil oo kasoo jihaad-doontay magaalada Hargaysa ama Burco middood. Ma hubo tay ahayd. Labada wiil waa dhalinyaro, mid baa Qur’aanka xifdisanaa magaciisana waxaan filayaa in uu ahaa Cabdiraxmaan. Wuxuu ahaa nin Ilaahay xishood siiyay, wuxuu ahaa nin cibaado badan, wuxuu ahaa nin ay ka muuqatay ku dayasho wanaagsan.

Maalin ayaa waxaan dirnay unug ciidan ah oo gaalada waddada u gala, markay soo maraanna dhib gaarsiiya kadibna kasoo insixaaba. Meeshu waa Wardheer agteeda. Waxaa raacay ciidankii labadii wiil oo midna ahaa Cabduraxmaan midna ahaa Xuseen. Waxaa la galay waddadii. Tigreegii waa soo martay ayadoo baabuur saraan. Dabkaa la saaray. Markii wixii la dili karay la dilay ayaa meeshii laga baxay. Ballantu waxay ahayd in marka gaalada dhib la gaarsiiyo markiiba meesha laga baxo.

Waa laga soo insixaabay meeshii. Gaaladii intay baabuurtii ka dagatay intii fayoobayd ayay dhulka ku dagaallamayaan. Cabduraxmaan markii ciidankiisii meesha ka bexeen isma dhaqaajin oo wuxuu sii watay dagaalkii uu kula jiray Nasaarada, wuxuuna kor ugu qaylinayay, “War xaggee u socotaan soo janno ma rabtaan? War gaalada laaya oo ku jihaada.”

Xuseen wuxuu isku dayay in uu saaxiibkiis meesha ka kexeeyo waase u suurtoobi wayday oo Cabduraxmaan waa diiday waxaan dagaal ka ahayn iyo in uu Ilaahay naftiisa uga gato shahaado iyo janno. Ilaahay waxaan uga baryaynaa in uu Cabduraxmaan shahaadada ka aqbalo kuna irsaaqo janno, aamiin, aamiin.

Warkaas waxaa noo sheegay Xuseen oo ahaa ninkii damcay in uu Cabdiraxmaan meesha kasoo saaro asagiina ka diiday oo wuxuu yiri waxaa iigu dambaysay asagoo dagaallamaya.

Ikhwaanii waxaa nala dheeraaday warbixintii yarayd ee aan ku ishaarnay siyaasaddii Al-Itixaad ku maamulayeen jihaadkii Soomaali Galbeed horay uga jiray. Waxaa u caddaanaya qofkii warkayga dhuuxa in wali qabiil qabiil loo qaybsan yahay oo mandaqad kasta ciidanka joogaa ay ku joogaan magaca reerka meesha daggan, dadku haba kala duwanaadeen xagga qabiilka.

Tusaale ahaan Gado waxaa ka jiray imaarad Islaami ah, waxaa loo yaqaannay ciidammadii Mareexaanka. Magaalada Marka waxaa ka jiray imaarad Islaami ah, waxaa loo yaqaannay ciidamadii Hawiyaha. Ogaadeenya waxaa ka jiray imaarado waawayn intaan Maraykanku kusoo duulin, waxa loo yaqaanay Ogaadeen. Waqooyi Galbeed waxaa ka jiray imaarado, waxaa loo yaqaanay Isaaq. Boorama waxaa ka jiray imaarad, waxaa loo yaqaanay Gadobiirsay. Imaaraddii ugu waynayd oo Laasqoray lagu burburiyay waxaa loo yaqaanay Daarood.

Siyaasaddii Al-Itixaad sidaas ayey ku dhisnayd. Waxaa intaas ka daran culumada ugu waawayn ee Al-Itixaad isma arki karin oo waxaa ka dhexeeyay qabyaalad aad loogu kala dhintay markii dambena waa tan keentay in qola walbaa magac la baxdo oo qabiilkooda dhex galaan oo ay yiraahdaan dacwaan ka wadnaa meesha. Markaad tiraahdo war maxay tahay kala faquuqaan iyo qabiil dhexgalku? Waxaa lagu leeyahay waa dacwatu yaa qowmii oo waa arrin bannaan inta aayado iyo axaadiis laga siidaayo.

Ilaahow adaa yaqaane Macalin Haylaan ma runtiisaa?

Ikhwaanii wali waxaan joognaa goobihii dalxiiska warkuna wuu noo sii socon doonaa inshaa Allaahu tacaalaa. Waxaa iga dardaaran ah in dalxiiska la aado. Waxaad ka helaysaan dambidhaaf, daawo qalbi, dareen raganimo, dullayn gaalo, dabargoyn murtad, iyo dumar cafiifaad ah. Rag baa lagu imtixaamay dumarka in aysan ka fogaan karin. Ma waxaad u malayseen in aan meesha dumar joogin? Waxaa jooga kuwiina kuwo ka khayr badan.

Walaalayaal waxaan kala tagnay anagoo u nimid ciidammadii mujaahidiinta ahaa ee Itoobiya dhexdeeda joogay. Waxaan soo lugaynay muddo dheer, waxaan soo marnay cabsi fara badan, waxaan soo marnay daal fara badan, waxaan u nimid ciidankii mujaahidiinta. Waan daaltirannay ama waa nasannay, waxaan dareennay cizzi, kalsooni iyo sharaf badan.

Ciidammada mujaahidiinta ah ee Itoobiya dhexdeeda joogaa waxay u qaybsan yihiin guuto guuto. Takhdiidkaasna waxaa la qaatay kadib weerarkii Maraykanku kusoo qaaday saldhiggii waynaa ee mujaahidiinta ee ku yaallay Ugunjo ama Xangeeya oo ku yaallay hawdka Qarri Jaqood. Ciidan kastaana wuxuu leeyahay waajibaad u gaar ah iyo aag ayaga lagu ogyahay in ay ka dagaalgalaan.

Waxaan u imid ciidan uu madax u yahay Shiikh Cabdisalaam Cismaan Cabdisalaam. Ciidankaas aaggiisu aad ayuu u balaadhnaa. Waxay ka hawlgali jireen inta u dhaxaysa Dhagaxbuur, Gunagado, Shilaabo, Qabridaharre, Qabribayax, illaa iyo dhulka lagu magacaabo Riseef Eeriya (Reserve Area) ama la yiraahdo Doolo. Sarkaalka ciidanka madaxda u ah iyo anigu aqoon hore inagama dhaxaynin oo markaas ayaan isbarannay balse aan tilmaan ka bixiyo sifaadkii aan ku arkay.

Wuxuu ahaa nin aan dheerayn aadna u gaabnayn. Wuxuu lahaa hilib aan badnayn, wuxuu ahaa nin maariin ah say ila ahayd, gadh weyn buu lahaa, waxaa uu ahaa nin farxaani ah oo marna aadan arkaynin asaga oo xanaaqsan, wuxuu ahaa deeqsi geesi ah. Kamaysan muuqan isla wayni ama in uu ragga wax dheeryahay in uu isu qabo. Waxaa ka muuqatay isku kalsoonaan.

لا نزكي على الله احد

Waxaan ka warramayaa waa uun sifaadkii aan ka arkay hoggaamiyaha waase laga yaabaa in dadka qaarkiis haddii la dhaho wadaadkaas tilmaama in ay si kale u tilmaami lahaayeen wallaahu aclam.

Sheekh Cabdisalaam iska faanin maayo ee dagaal baan la galay, muddana waan wada lugaynay oo gaajo iyo harraad iyo colaad ayaan soo wada marnay. Waa meelaha cilladda qofku kusoo baxdo ama lagu ogaado waxtarkiisa iyo waxtar la’aantiisa.

Waxaan billaabay isticdaad in aan galo, illayn waxaan billaabay nolol cusube. Waxaan gatay qori Aake-47 ah iyo rasaastiisii. Qorigu waa cusubyahay oo waxaa laga soo qaniimaystay Tigreega saliibiyiinta ah. Waxaan diyaarsaday wax kasta oo iga dhimanaa. Waxaa la igu daray koox ama urur ciidan ah. Waxaa nala siiyay waajibaad gaar ah.

Ciidanku wuxuu leeyahay hal talis ama hal amiir laakiin isku meel kama dagaalgalo oo wuxuu u qaybsan yahay ama u dagaal galaa 30 illaa 40 inta u dhaxaysa oo ciidan ah.

Meelaha qaarkood waxaa laga yaabaa in ay isku soo dhawaadaan ama isuba yimaadaan Mujaahidiintu, mudda yar kadibna way kala aag baddashaan. Waa isu soo hiiliyaan ama waa is caawiyaan.

Aan isha marinno ciidanka dhexdiisa.

Waxaa kamid ahaa ciidanka nin lagu magacaabo Ibraahiim Khaliil. Ibraahiim wuxuu noo qaabilsanaa saxaafadda, wuxuu ahaa nin jecel in uu wax soo akhriyo annagana nagu dul akhriyo, wuxuu ahaa nin wax qora inkastoo aysan jirin qalab wax lagu qoro haddana wuxuu isku dayi jiray in uu ushaqeeyo sidii nin saxafi ah oo kale. Wuxuu ahaa nin jeclaa in uu taariikhda kaydiyo oo qoro dhacdooyinka.

Waxaa kamid ahaa raggii aan meesha isugu tagnay Shiikh Dhaaweed. Dhaaweed wuxuu ahaa wadaaddadii Aslaaxa la dhihi jiray, wuxuu joogi jiray Qabribayax oo uu dacwada ka waday. Gaaladu ma kala soocin Aslaax, Itixaad, Waxdad, Suufiyo iyo wixi la mida oo Itoobiya dhexdeeda joogay ninkii ay diin ka muuqato oo lagu arko Itoobiya dhexdeeda waa la dilay ama waa la xiray xarig geeri u dhigma.

Shiikh Dhaaweed wuxuu ciidanka u yimid asagoo laga shakisan yahay imaatinkiisa, maxaa yeelay wuxuu ahaa nin aan Al-Itixaad ku manhaj ahayn. waxaa kaloo waagaas badatay wadaaddada jaasuusiinta noqday oo dhib badan noo gaystay. Waa sax ku manhaj muu ahayn Al-Itixaad haddana uma imaan Al-Itixaad ee wuxuu u yimid jihaad fii sabiili-llaahi iyo in uu naftiisa iyo maalkiisa ku bixiyo kalimadda Allaah in ay kor noqoto. Inuu run sheegayo waxaa ogaa Allaah kadibna asaga, anaguse waan ka shakinnay!

Shahiid Shiikh Dhaaweed wuxuu noqday nin Ilaahay barakeeyay oo saaxadii wax wayn ka baddalay. Wuxuu noqday qaa’id aan marnaba caadi ahayn oo geesi ah. Wuxuu noqday nin ay kusoo hirtaan mujaahidiintu. Wuxuu noqday mujaahid dagaalgaliyey ummad u baahnayd in ay jihaadaan. Taqabbalahu-llaah.

Waxaa kaloo saaxada Jihaadka noogu yimid Shiikh caan ka ahaa magaalada Jigjiga. Shiikhu ayaa qiso nooga sheekeeyey. Laakiin inta aanan sheekada billaabin aan sawir ka bixiyo qaabkaan u fadhinnay iyo meeshaan fadhinnay.

Waxaan joognay dhul hawd ah oo dhirtu cagaaran tahay, waxaan maqlaynay shinbiraha codkooda kala nooc nooca ahaa. Waqtigu waa barqadii, colaadi markaas ma jirin oo waan iska nasanaynay ama meel baan dagganayn oo safar kuma aannaan jirin, nin walbaa qorigiisaa agyaallay ama ku ag tiirsanaa oo dhagtaa noo taagan illayn annaga iyo gaaladu isku meel ayaan joognaaye oo maka fogine.

Waxaan ka xasuustaa raggii goobtaas fadhiyay amiirkayagii Shiikh Cabdisalaam, Xasan Wali iyo Ibraahiim Khaliil. Raggu ma yarayn. Jawigu aad buu u dagganaa. Shiikha waxaa horyiillay ama uu gacanta ku hayay laba kitaab oo midna tafsiir yahay midna naxwe yahay (Kawaakib), mid walba xoogaa ayuu ka akhriyay. Markuu dhammeeyay akhriskii ayuu sheeko billaabay. Wuxuu yiri, “Waxaan joogi jiray magaalada Jigjiga, waxaan dadka wax barayay muddo dheer,” wuxuu tilmaamay sanooyin fara badan, ma hubo sanooyinkii mar mar waxaan is dhahaa ma wuxuu yiri 20 sano, mase hubo tirsiga.

Shiikhu wuxuu yiri, “Cilmiga naxwaha waxaan ka gaaray heer aan isku dayay in aan kutubo ka qoro ka madax bannaan kuwii culumadii hore oo naxwaha qortay. Fanniga aan dadka bari jiray wuxuu ahaa Tafsiirka Qur’aanka iyo Naxwaha. Waxaan is lahaa waxaad ka gaartay labadaba meel wanaagsan.” Maxallu-shaahidkaygu waa meeshaan: Shiikhii intuu qummaati noo soo eegay oo dhaar xaf isku siiyay ayuu yiri intaasoo dhaar ah, “Waxay iga tahay in aannan fahmin waxaan dadka u aqrinayay hadda ka hor.” Wuxuu ka wadaa intuusan noo imaan ama uusan goobta Jihaadka imaan.

Waxaa laga yaabaa in qaarkiin yiraahdo waxaad Shiikha ku khaladdeen risaalooyinkii aad ku khaladdeen Shiikh Jaamac Cabdisalaam, Shiikh Nuur Macallin, Shiikh Xasan Daahir Aways, Shiikh Xasan Turki, Shiikh Cabdiqaadir Mu’min, Shiikh Xasan Mahdi, Shiikh Cabdullaahi Cali Xaashi iyo culumo badan oo saaxada jihaadka joogta oo aan halkaan lagu soo koobi karin magacyadooda. Taas waxaan ka leeyahay waagaas ayada ah waxaan ahayn Al-Itixaad oo risaalooyinka hadda Ictisaam ka cabanayaan lama akhrisan jirin lamana aqoon.

Shiikhu wuxuu akhriyay tafsiir aan u malaynayo in uu ahaa Ibnu Kathiir, wuxuu isha mariyay aayadaha Jihaadka ka hadlaya, wuxuu ku baraarugay wuxuu markaas ku sugnaa oo cizzi iyo sharaf ahaa, markaasuu yaqiinsaday Jihaadka Qur’aanku sheegayaa in uu yahay midkuu hadda dhex fadhiyo ee uusan sheeko dhammaatay ahayn. Wuxuu u ekaaday nin hurdo ka kacay oo kale waana midda ku bixisay in uu qalbigiisa ka runsheego oo miisaan isa saaro kaligiis (xafidahu-llaah).

Shiikhu wuu qiirooday wuxuuna billaabay in uu cudurdaar bixiyo intii uu ka maqnaa goobaha Jihaadka. Waxaa kamid ahaa cudurdaarkiisii, “Waxaan is dhihi jiray yaa carruurtaada kuu biili doona haddaad ka tagto?” Wuxuu muujiyay shiikhu in uusan fahmin aayadaha Jihaadka ka hadlaya maantay kahor! Shiikha markii iigu war dambaysay waxaa la ii sheegay in uu daaci ka yahay magaalada Galdogob. Shiikha magaciisu waa Shiikh Cabdinaasir. Ma hayo magaciisa labaad.

Waxaan goobta jihaadka ku wada jirnay oo aan ku wada cibaadaysanaynay nin aan aad u jeclaa ama Allaah dartiis aan u jeclaa waa Shiikh Axmed Cabdisamad Geesood. Haddaad xasuusataan Shiikh Axmed waxaan ku billaabay qormooyinkii koowaad, kuwii dhexana waa ku jiray magaciisu, haddana waa kan soo laabtay. Shiikha waxaa dhaawac aad u ba’ani kasoo gaaray dagaalkii Laasqoray (Dabra).

Waa annagii soo marnay asagoo calooshii iyo feerihii isku darsameen oo loo qaatay in uu dhintay ama uusan ka kacayn dhibka gaaray mase dhiman oo wali waa jihaad-doon oo wuxuu rabaa in uu shahaado helo. Noloshaan adduunka wax uguma taal, waxaa u muuqda xuurul-cayntii Jannada ku sugnayd ama loo diyaariyay shahiidka. Diiftii dagaalkii iyo dhaawicii Laasqoray kama harin oo waa ka muuqataa. Waxaad mooddaa in uusan ku qanacsanayn wax shahaado ka yar. Waa sida daahirkiisa nooga muuqatay.

Shiikh Axmed Cabdisamad waa nin dheer oo hilibyar ama caato ah, intii dhaawucu gaarayna sii hilib yareeyay (waa intaan ka ogaa), wuxuu ahaa nin samir badan, shaqo badan oo u fudud in uu wax qabto, wuxuu ahaa nin jecel in uu dadka wacdiyo oo ku dul akhriyo nusuusta. Wuxuu inta badan ka hadli jiray mustaqbalka iyo waxa loo baahan yahay in la gaaro.

Wuxuu ka hadli jiray cizziga iyo sharafta Islaamku leeyahay, wuxuu ka hadli jiray in uusan nin jilicsani Islaamka wax u qabanayn, wuxuu ka hadli jiray in loo diyaargaroobo waddada dheer ee na sugaysa. Wuxuu nagu dul akhrin jiray aayadaha Jihaadka ka hadlaya ee suuratu Aala Cimraan inta badan.

Wuxuu ahaa nin iithaar badan ama aan oggolayn in uu wax cuno ayadoo qof qatan yahay, wuxuu ahaa nin xishood badan oo aan hadal badnayn, wuxuu ahaa nin aan kaga dayan jiray xagga wanaagga iyo sabirka. Shiikha waxaan si gaar ah ugu xasuusanayaa waa ninkii baycadii Al-Itixaad iga qaaday markii aan joognay magaaladii Laasqoray. Baycada waxaan ku galay waxaa kamid ahaa in aan naf iyo maalba u hurno Islaamka. In aan Jihaadka ka runsheegno oo bixinno naf iyo maalba.

Waxaan baycada ku galnay in aan walaheena siinno Islaamka, gaalada iyo ehelkeedana beri ka noqonno. Waxaan baycada ku galnay in aan ku soconno Manhajkii Nebi Muxamed (sallallaahu calayhi wasallam) noo jeexay. Waxaan baycada ku galnay in Allaah diintiis loo khidmeeyo adoo ladan iyo adoo dhibaataysan intaba. Waxaan ku ballannay shicaarkii ahaa:

نحن الذين بايعوا محمدا علي الجهاد ما بقينا ابدا

Walaalayaal sababta aan warka Shiikha u badiyay aan idiin sheego:

Qoraalkaan magaciisu yahay “Masoo gaadhay gaal iyo wadaad gaar u wada taagan” in aan qoro waxaa igu bixiyay ama sabab u ahaa Shiikh Axmed Cabdisamad Geesood. Shiikha saan idiin sheegay wuxuu ii ahaa qudwa ama ku-dayasho nin mudan. Waxaan isla soo gaadhnay waa dhaweyd oo xilligii maxkamadaha u dhow. Xamar baan isla joognay. Waxaan ahayn rag cadaysin ah ama fara bannaan, oo waxaa sharaftii nooga ciyaaray Al-Itixaad oo hubkii naga dhigay (عليهم من الله ما يستحقون).

Waxaan galnay in aan iska xamaalanno oo ilmahayaga u xiiranno. Waxaan isha ku hayn jiray wixii soo baxa oo siyaasad cusub ah xagga dacwada. Waxaan jeclaa in Ilaahay rag soo saaro naga dulqaada dulligaan lagu jiro waxna ka baddala. Waxaa dhici jiray shirar looga hadlayo mustaqbalka Soomaaliya iyo sidii lagu badbaadin lahaa Muslimiintaan la gumaadayo har iyo habeenba. Mar walba oo la shiro waxaa dhici jiray khilaaf iyo aragtiyo kala duwan. Waxaa la noqon jiray koox koox. Waxaan isha ku hayn jiray kooxda uu raaco Shiikh Axmed Cabdisamad.

Khilaafaadkii ugu dambeeyay ee dhexmaray mujaahidiinta iyo mukhaalifiinta jihaadka waxaan fiiriyay meesha Shiikh Axmed maray, waxaan ogaaday in uu maray muqaabilka mujaahidiinta ama uu kasoo horjeestay Jihaadkii. Waxaa i galay shaki, waxaan billaabay gaabis, waxaan galay in aan si taxaddar leh ula socdo mujaahidiinta. Waxaan jeclahay mujaahid iyo Manhajkiisa saxan. Waxaan ku sigtay in muqfuraddu iga tagto. Waxaan mujaahidiinta la socday anoo aan qanacsanayn illayn waxaa meesha ka maqan raggaan hawshaan uga dayan jiray hadday jihaad tahay ama diin xaq ah. Shiikha kaligii ma ahane waxaan kaloo waayay wadaaddo badan oo aan is lahaa furintay kaaga hormarayaan haddii jihaadkani xaq yahay ayagiina meeshaan ka arki waayay! Ogow sigtaye! Waana dhibta haysata dhalinyaro badan oo xaqqa jecel, in ay jihaadka uga haraan markay saaxada jihaadka ka waayaan shiikh hebel iyo shiikh hebel oo ah shuyuukh uu ku xiran yahay kuna kalsoon yahay diintooda.

Waxaa daawo ii noqotay dhibaatada ku dhacday Shiikh Axmed Cabdisamad. Wuxuu mar qur ah budh kasoo yiri ama kasoo baxay daaqaddii aan shiishka ku haynay ama iska ilaalinaynay ee cadawgu ka imaan jiray. Muuqaal kumuu ekaysane wuxuu sameeyay xayeysiis aan bannaanayn oo xaaraam ah caqlan wa sharcan. Sharcigu wuxuu xaaraam ka dhigayaa in gaalo aan is haynay la ammaano oo la yiraahdo, “U kaalaya gaalada saad mooddeen xaalku ma ahee.” Waxaana hadalladii shiikha ka mid ahaa, “Itoobiya ma ahan sidii la moodayey, imaada oo arka waxaa la idin siinayaa xorriyad buuxda, diintiinnana xor ayaad u tihiin.”

Waxaan caqligu yeelayn Zanaawi oo Buush dhalay ama Ina Buush ah ayaa xorriyad buuxda Islaam siinaya! Waa suurtagal in markay faraha ka gubteen ay dhahaan bes weeye Soomaaliya mar dambe la dagaalli mayno diintooda xor bay u yihiin!

Aad baan hadalkaas usoo dhawaynaynaa faraha hannaga qaadeen oo yey Soomaaliya noogu imaan! Waxaan kaloo saaxiibkaygii hore u sheegayaa maxaad ku baddashay aayadihii jihaadka ee aad nagu dul akhrin jirtay oo ahaa: Gaalada la sabirtama oo ha daalin hana murugoonina, adinkaa sarreeya, haddii dhaawac idin gaaray ayagaba waxaa gaaray dhaawac, waxaad rajaynaysaan wax aysan ayagu rajaynayn (Janno iyo dambidhaaf).

Ma waxaad ku baddali Qur’aan cusub oo dhahaya, “Muslimiinay waad daasheen dhaawacna waa idin soo gaaray hoosna waa tihiin oo waa la idinka adkaaday ee is dhiiba! Soomaaliyana dacwada kama wadi kartaan ee ka kaalaya oo imaada Itoobiya. Melesna wuxuu idin siin xorriyad buuxda. Waxaad iska akhrisataan Kitaabada Fatxul Majiidka iyo Kashfu Shubuhaadka. Inta Meles joogana la idin taaban maayo. Ha tagina Jubbada Dhexe, Jubbada Hoose, Bay, Bakool, Gado, Hiiraan, Banaadir, Shabeellada Dhexe, Shabeellada Hoose iyo Galgaduudba. Intaas oo gobol waxaa jooga niman laga kari la’yahay qoriga dhiga oo gaaladii ka nasan la’dahay. Ha tagin culumow gobolladaas, is ilaaliya shacabow, haku dagmina nimankaas. Caalamka waxaan u sheegaynaa in ay yihiin nimankaasu Irhaab ama argaggixiso isa soo bahaystay, annagu uma talinno ee waxaa u taliya culumo kale oo aan Soomaali ahayn, annagu waan u diidnay in aan dhaqaalo siinno, ma naqaan waxa dhaqaalaha siiya iyo meeshay ka keenaanba. Waxay ku xiran yihiin Al-Qaacida iyo meela kale. Ha nalaga soo gaaro, waxay wataan ajaanib,” iyo wixi la mida.

Waxaan hubaa marka la is barbar dhigo Shiikha iyo nimanka ku siyaasadda ah ee Itoobiya isu dhiibay iyo garabka kasoo horjeeda ee jihaadka ku jira in aan ku baraarugay oo aan ka helay kalsooni fara badan garabka jihaadka ku jira ee gaalada la jihaadaya. Waxaan hubaa in ay xaqqa uga dhaw yihiin marka laga hadlayo in gaalo la iska dhiciyo. Waxaan hubaa in qabyaaladi dilootay iyo gaalo jacayl nimankaan la baxay Ictisaam. Xataa waa kuwaas siday u socdeen marmarsiiyada u samaynaya kuwii kaniisadihii galaye lahaa, “Walaalaan nahay annaga iyo reer Nasaaro. Waxaan rabnaa taqaarubul adyaan, isu soo dhawaynta diimaha.”

Waa ducaaddii Ictisaamka waxa maalin walba la shiraya waliba masaajidka dhexdeeda gaal gaal dhalay oo ah kan hadda gacanta ku haya dabargoynta Muslimiinta Geeska Afrika. Ninka Nayroobi fadhiya ee loo yaqaan Maykal ayaa Ictisaam madaxdiisii maalinba meel kula shira oo heshiisyo lagu gaaraa lid ku ah Islaamka oo dhan, gaar ahaan Soomaaliya. Shaki kuma jiro in aan dadku meel ku dhammaan karin. Ictisaam xubno ayaa shirarka u taga inta kalana waa kuwii dirsaday oo waa ku qanacsanyihiin wixii shirkaas lagu soo gooyo.

Tusaale in Garoowe lagu gumaado dhalinyaradii jihaad-doonka ahayd afraad baa loo xilsaaray laakiiin go’aanku wuxuu ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad. In dowladdii Laasqoray lakala diro afraad baa loo xilsaaray go’aankuse wuxuu kasoo baxay golaha sare. In dhalinyarada gaalada ku jihaadaysa la yiraahdo waa takfiir oo dhaqalihii laga goosto dadkana laga horkeeno oo la yiraahdo waa fitno ee jihaad ma aha waa go’aan ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad qaar baa loo xilsaaray. In Tigree la isu dhiibo oo dhulkii Soomaali Galbeed la iibsado waa go’aan ka soo baxay golaha sare ee Al-Itixaad qaarbaase loo xilsaaray.

In kaniisadda la galo oo la yiraahdo waxaan isu soo dhawaynaynaa diimaaha go’aan bay ahayd loo dhan yahay qaarbaase loo xilsaaray. In lala shiro Maykal si qarsoodi ah iyo si muuqataba waa go’aan kasoo baxay golaha sare qaarbaase loo diray. Oo maxaan ka tagoo haray oo ay samayn lahaayeen nimanka la dagaallamaya mujaahidiinta berigana ka noqday, gaaladiina garab istaagay walahoodiina siiyay. Waxaan sheegayaa hadday been tahay wax burinaya hala keeno. Wax aan caddayn qori maayo ama aanan caddayn u hayn.

Fiiro Gaar ah: Waxaa isoo gaaray farriimo fara badan oo leh maxaa culumada gaalada loogu ag sawiray ama loola masawiray? Waxaan leeyahay qofkaasi waa labo midkood:

1. In uu yahay mid indha la’aan culumada u difaacaya oo aan ogayn waxay samaynayaan.
2. In uu yahay mid aan waxba kala ogayn ama aan kala fahmin caabidka iyo macbuudka. Culumadu waxay nagu leeyihiin ixtiraam aad u wayn intay toosan yihiin.

Hadday qalloocdaan culumadu waxay ku khaldameen beri baan ka nahay, waxay ku saxanyihiinna waan ku addeecaynaa, macal ixtiraam – laa lil cubuudiyah! Iska jir walaalkayga Muslimka ahow aayaddii ahayd:

ٱتَّخَذُوٓاْ أَحۡبَارَهُمۡ وَرُهۡبَـٰنَهُمۡ أَرۡبَابً۬ا مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسِيحَ ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُوٓاْ إِلَـٰهً۬ا وَٲحِدً۬ا‌ۖ لَّآ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ‌ۚ سُبۡحَـٰنَهُ ۥ عَمَّا يُشۡرِڪُونَ

Waxay ka yeesheen axbaartoodii iyo ruhbaantoodii (culimadoodii iyo kuwoodii cibaadada badnaa) rabbiyo Allaah ka sokeeya.

Ma waxaad u malaysay akhii Muslimka ahow in ay Yahuud iyo Nasaaro gaar ku ahayd aayaddu? Maya, annagana waa na qabanaysaa haddaan dariiqooda marno ee digtoonow.

Maalin ayaa waxaa kulmay Amiirul Mu’miniin Cumar binu Khaddaab iyo Muxamad Ibnu Maslamah oo asna ahaa saxaabi weyn oo jaliil ah. Cumar (radiya-llaahu canhu) ayaa weydiiyey, “Muxammadow ka warran hawsha sidaan u wado seed u aragtaa?” Yacnii khilaafada iyo howlaheeda. Wuxuu yiri, “Maashaa Allaahu, waxaad qabatay shaqo aysan qaban cid adiga kaa horraysay. Waxaad aruurisay maal fara badan waxaadna ku bixisay waddooyinkii loo baahnaa.” Ibnu Maslamah hadalkii ayuu sii watay oo wuxuu yiri, “Waad toosan tahay laakiin Allaah baan ku dhaartaye haddaad xaqqa ka leexato seef baan kugu toosinaynaa!” Ninka saas lagu leeyahay waa Cumar binu Khaddaab Allaah haka raalli noqdo asaga iyo Maxamed ibnu Maslamah.

Cumar muxuu yiri? Saxaabadii ka ag dhoweydse maxay yiraahdeen? Cumar wuxuu yiri, “Allaahu akbar! Ilaahay ayaa mahad leh haddii la helay rag markaan khaldamo seef igu toosinaya.” Wuxuuna ogaa in uu bashar yahay oo uu khaldami karo, ciddii khayr fartana uu diyaar u yahay in uu ka qaato, kamana aysan muuqan islaweynaan iyo kibir midna.

Saxaabadii meesha fadhiday ama maqashay Muxamed ibnu Maslamah warkiisii ahaa wallaahi seef ayaan kugu toosinaynaa, qof saxaabadii kamid ah oo ka dhigay hadalkii Maxamed ibnu Maslamah (radiya-llaahu canhu) mid aan culumada lagu ixtiraamayn ama khaliifkii ku hadal celiyey lama sheegin. Saxaabigiina lagama dhigin takfiir iyo nin dadka seef ku handadaya ama u gilgila.

Waa kee ninka maanta leh Amiirul Mu’miniin Cumar binu Khaddaab ayaan ka khayr badannahay? Waxaa soo haray ninka oggol in seef lagu toosiyo, ha u diyaargaroobo seeftii Cumar binu Khaddaab lagu toosiyay. Raggii toosin lahaana waa joogaan manhajkii lagu toosin lahaana waa diyaar.

Ikhwaanii raalli iga ahaada haddaan ku dheeraaday mawduuc laga yaabo dadka qaarkiis in ay u arkayaan mowduuc yar anigase ila weyn. Maxaa yeelay dadka waxaa kulmiya caqiido, waxaa kala dira caqiido, waxaa meesha yaallaana waa al-Walaa wal-Baraa.

Waxaan sii wadi doonaa dhacdooyinkii meeshaan hadda joogno inshaa Allaahu tacaalaa.

Geesood ma garateen?
Gubniyada haddeer jira
Waa raggii gingimay Bari (Al-Shabaab)
Waa raggii Saliid galay
Xingaloolna sii maray
Geed-la-rifay intuu dagay
Warsangalina magangalay (Aadam Siciid)
Buurta dheer gunteedii
Dabra geesaheedii
Inuu go’ay la moodoo
Girligaanka isu dhigay
Inuu gaaro libin sare (Shahaado)
Gablan talo aduuney
Geesood ma moodayn
Inuu gaaray heerkaas
Oo Sanaawi u garbixin
Walaalihiisna uga go’ay
Haddaan goobnay waxa jira
Gadgadinnay mas’aladaan
Guranaaya odayada (Ictisaam)

Raadkii wuxuu galay
Gobollada Sucuudiga
Garwaynidu ma salaf baa?
Maku goob adduunyaa?
Ictisaam gar baa taal
Loo wada gudboon yahay
Soo fariista gogoshaan
Ka garbaxa walaalaha
Gobollada dalkiinnii
Gaarsiyay nabad run ah
Barxaddii Garoowiyo
Ligle geesaheedii
Gumaad baa ka dhacay Bari
Garmadowdii lagu jaray
Waxay galabsadeenoo
Oo guddoonku ugu dhacay
Oo guura loo yiri
Ma garwaaqsateen wali?
Gaadiidka fuuloo
Galabtaba carraaboo
Gooya wabi Shabeelaad
Taladii ku goyseen
Guddoonkii saree jiray
Gacamay wuxuu yiri
Gardarraad samayseen
La guddoonsay taladii
Wadaaddadu gorfeeyeen
Gabbalkii markuu dhacay
Baan guurnay idilkeen
Buuro wadal agteediyo
Bannaan aan fogayn iyo
Bixin geeseheedii
Raggii aan is barannoo
Naga maray bannaankaas
Barqadii markay tahay
Buundada naloo gali
Annagoon balaayaba
Bowdkaan ka filanayn
Boobayaasha culus iyo
Birigaanku nagu yeer
Basuuke ku baal jiro
Waa balaayo ciidana
Waa boholo dhaadheer
Baabuurtu mari karin
Baqa dirirnay saacado
Baalaha naloo taag
Barxaddii Nugaaleed
Bah Dhulbahante mooyee
Cidi nama bariidayn
Waxaas oo gaboodfala
Soo diiwaanka lama galin?
Soo godobi kama dhicin?
Gurboodkii markaas jiray
Aabbihiis la gawracay
Soo iskuulka lama gayn?
Soo ma qaadin gaashaan?
Soo ma garan wixii dhacay
Ictisaamku gaysteen?
Sow talo kumuu goyn
Gar madow hadduu yahay
Isticdaad inuu galo
Axmed Godane ugu tago
Marka geeseheedii?
Gardarradu ma fiicnee
Aargoosto waa nine
Ictisaam gar baa taal
Garwaaqsada waxaan dhacay
Inta goori goortahay
Oo talo gudboon tahay
Soo fariista gogoshaan
Ka garbaxa agoonkaan
Cishiriin ku gaamuray
Godobtaas raggii dhigay
Ma garbixin ayaan qura
Garowshana ma damacsana
Gar eexeed ninkii naqay
Goor dambuu shallaayaa
Ictisaam gar baa taal
Gabi baad ka lulataan
Garwaaqsada waxaan dhacay
Diiwaankana idiin galay
Gaaladu biray tagi
Bahuukana bas baa dili
Hadduu balo ka nabadgalo
Burca geeseheediyo
Bannaankii Nugaaleed
Boosaaso way tagi
Jiilkaan basuukaha
Buuraha la fuulaa
Buush ehelladiisiyo
Gaal baaraloo idil
Baacsaday wixii yimid
Ictisaam gar baa taal
Gabi baad ka lulataan
Gabalkii ma dhicin wali
Talana way gudboon tahay
Waa iga gunaanade
Meel la isku giijoo
La garaaco miiskoo
Nacfi la iska gooyiyo
Lagu faano gaalada
Waa gudubtay xaajadu
Gubniyaan is haynaa
Gaalada wakiil ka ah
Wadaad geesa waynoo
Gaalada dhex joogoo
Gunna qaata waligiis
Gobannimana doonayn
Gees maray jihaadkii
Give way baanu leenahay.

Wa illaa…

Give way [Ingiriis]: Ka leexo, bannee